Балабақшаға арналған саусақ ойындарының жиынтығы

Саусақтардың амандасуы

Бас бармақ өзінен басқа саусақтардың атын атап амандасады

- Сәлеметсің бе, Балаң үйрек!

- Сәлем, Ортан терек!

- Амансың ба, Шылдыр шүмек!

- Қалың қалай, Кішкене бөбек!

(Бас бармақ кезекпен барлық саусақтарға ұшын тигізіп амандасады)

Саңырауқұлақ

Шынашағым, орманға бар!

Шылдыр шүмек, саңырауқұлақ тап!

Ортан терек, тазалап ал!

Балаң үйрек, қуыра сал!

Бас бармағым, барлығын жеп

Өсіп қалыпсың толып.

Гүл

Балалар қолдарын көтеріп, саусақтарын біріктіріп, жабылып тұрған гүлдердің бүршіктерін келтіреді. Жайлап саусақтарын ашып, алақандарын жайып «гүлдің ашылғанын» көрсету. Төмендегі тақпақты қайталау.

Міне, гүлдің бүршіктері,

Ашылады әдемі.

Көмекшілерге алғыс білдіру

Рахмет саған, көздерім, сендер бәрін көресіңдер. (көзерін қолмен басу)

Рахмет саған, құлақтарым, сендер бәрін естисіңдер. (құлақтарын ұстау)

Рахмет саған, қолдарым, сендер бәрін істейсіңдер. (шапалақтау)

Рахмет саған, аяқтарым, енді, сендер топырлатып жүресіңдер. (топырлату)

Қуыр-қуыр, қуырмаш

Тәрбиеші балалармен қолдың саусақтарын, бас бармақтан бастап, шынашаққа дейін, аттарын атап шығады. Олар бір-бірімен туған бауырлар сияқты.

Бас бармақ,

Балалы үйрек,

Ортан терек,

Шылдыр шүмек,

Кішкене бөбек.

Бес саусақ түгел жұмылады. Енді, қайтадан бас бармақтан бастап мына сөздерді айтып саусақтарды жазады.

Сен тұр – қойыңа бар,

Сен тұр – түйеңе бар,

Сен тұр – жылқыңа бар,

Сен тұр - жылқыңа бар,

Ал сен кішкентай бөбек, қазанның қаспағын қырып жеп, жыламай үйде отыр.

Балақан

Бала, бала, балақан,

Қане, қайсы, алақан.

Саусақтарың әйбат,

Былай-былай ойнап.

Көңілді бау

Айна! Айна! Айна!

Айналдыра бауыңды,

Саусағыңды байла.

Түрлі-түсті баулармен,

Шарбақтарды байла.

Тәрбиеші балаларға бауды шешіп, екінші қолындағы саусақтарға байлауды ұсынады.

Қуыр-қуыр қуырмаш

Қуыр-қуыр қуырмаш,

Балапанға бидай шаш,

Әжең келсе есік аш,

Қасқыр келсе мықты бас.

Саусақтарым билеңдер

Саусақтарым билеңдер, (саусақ қимылымен «фонарь» жасау)

Дәмді тоқаш илеңдер, (алақанды біріктіру)

Неткен жақсы шеберлер, (алақандарын көрсету)

Неткен жылдам шеберлер, (алақанды жұмып-ашу)

Алма қосып илеңдер, (алақандарын бір-біріне соғу)

Саусақтарым билеңдер. («Фонарь» жасау)

Қар жауды!

Аппақ қылып өңірді, (алақандарын ашу)

Қар жауды! Қар жауды! (Қолдарын сірмеу)

Көңілді балалар, (қолдарын шапалақтау)

Қызығып секірді, секірді. ( орындарында секіру)

Бір үйде біз нешеуміз

Кел санайық екеуміз.

Бас бармағым – атам.

Балаң үйрек – апам.

Ортан терек – ағам.

Шылдыр шүмек – мен.

Кішкентай бөбек – сен.

Бір үйде біз нешеуміз?

Бір үйде бесеуміз.

Кім қалай әндетеді?

Тәрбиеші балалармен біге алақандарын бір-біріне қойып, кішкентай саусақтарын түйістіреді де мына өлең жолдарын айтады:

Кездесіп екі күшік,

Ән айтып бірігіп – аф-аф-аф.

Екінші саусақтарын түйістіріп:

Кездесіп екі мысық,

Ән айтып бірігіп – мяу-мяу.

Үшінші саусақтарын түйістіріп:

Кездесіп екі құлын,

Ән айтып бірігіп – ио-ио, ио-ио.

Төртінші саусақтарын түйістіріп;

Кезесіп екі қозы,

Ән айтып бірігіп –

Қоян өмір сүріпті

Алақандарын соғады

Ұзын құлақ

Үш саусақты жұдырыққа, сілтеуіш және ортаңғы – құлақтар

Қоян тонып қалды

Екі қолдың саусақтарын қысады және босатады

Қолдары баста

Алақандарын бір-біріне үйкелейді

Мұрны тонып қалды

Екі қолдың саусақтарын қысады және босатады

Құйрығы тонып қалды

Құйымшақты сипайды

Жылынуға кетті

Алақандарын бір-біріне үйкелейді

Балалардың үйіне

Екі қолдың саусақтарын қысады және босатады

Сол жақта жылы және тиыш

Алақандарын соғады

Қасқыр жоқ

Іштерін алақанмен сипайды

Және түскі тамаққа сәбіз береді

Жүргізуші қолы сағат тілімен

1. Орнымыздан тұрайық

Аяқты нық басайық (бір орында жүру)

Бір отырып, бір тұрып (тізе бүгіп отырып, тұру)

Біз демалып алайық (орнына отыру)

2. Орнымыздан тұрамыз (мәтінге сәйкес іс-қимылдар жасату)

Қолды белге қоямыз

Иілеміз оңға бір

Иілеміз солға бір

Жоғары қолды созамыз

Аяқтың ұшында тұрамыз

Бір отырып, бір тұрып

Біз тынығып аламыз

3. Оң қолымда бес саусақ (оң қолының саусақтарын көрсету)

Сол қолымда бес саусақ (сол қолдың саусақтарын көрсету)

Бәрін қоссақ – он саусақ (екі қолының саусақтарын қосу)

Оң аяқпен секіремін (екі аяқпен кезек секіру)

Сол аяқпен секіремін (орында жүру)

Екі аяқпен жүгіремін

4.Саусақтарым дем алып (орындарынан тұрып)

Қайта сурет салады (саусақтарын қимылдату)

Аяқтарым секіріп (қолдарын белге қою)

Қуаттанып қалады (орындарында секіру)

5. Бала, бала, балақан (қолдарын көтеріп)

Кәне, қайсы алақан? (алақандарын көрсету)

Саусақтарың әйбәт (саусақтарын қимылдату, ойнату)

Былай, былай ойнат

6. Біз аяқпен топылдаймыз (мәтінге сәйкес іс-қимыл жасату)

Біз қолмен шапалақтаймыз

Баспен біз шайқаймыз

Қолды жоғары көтереміз

Одан кейін түсіреміз

Одан кейін ақырын

Орнымызға жүгіреміз

7. Кәнеки, оң аяқ (мәтінге сәйкес іс-қимылдар жасау)

Бір адым алға бас

Кәнеки сол аяқ

Шырағым алға бас

Оң аяқ, сол аяқ

Сол аяқ, оң аяқ

Қарашы оңай-ақ

8. Кәне шеңбер құрамыз (мәтінге сәйкес іс-қимылдар жасау)

Қолымызды созамыз

Бір отырып, бір тұрып

Оңға, солға қараймыз

9. Ал, балалар, келіндер (мәтінге сәйкес іс-әрекеттер жасау)

Бой жазайық бәріміз

Мойнымызды бұрамыз

Қолымызды созамыз

Аяқтармен топ-топ басып

Орнымызға барамыз

10. Шаршасаңдар, балалар (мәтінге сәйкес іс-қимылдар жасату)

Қолдарыңды созыңдар.

Саусақтармен ойнаңдар,

Қолдарыңды сермеңдер.

Денелерiң шынықсын,

Саналарың тынықсын.

11. Бір, екі – еңкей, (мәтінге сәйкес іс-қимылдар жасату)

Бүгілмесін тізең.

Үш-төрт шалқай

Иілмесін тізең.

Қолды көтер аспанға

Саусақты соз, жасқанба.

12. Оңға түзу тұр, (мәтінге сәйкес іс-қимылдар жасату)

Солға түзу тұр.

Алға бір адым

Артқа бір адым.

Оңға бұрылып,

Солға үңіліп

Жоғары, төмен қарайық,

Орнымызды табайық.

13. Оңға, солға бұрылдық, (мәтінге сәйкес іс-қимылдар жасату)

Алға, артқа иілдік.

Тіземізді бүктіріп,

Қолды создық тік тұрып.

14. Соз қолыңды оң жаққа, (мәтінге сәйкес іс-әрекеттер жасау)Соз қолыңды сол жаққа.Қолды айналдыр бұлданбайШеңбер жасап тұрғандай

15. Отыр аппақ, ақ қоян

Неткен сап-сақ бұл қоян (жүресінен отыру)

Құлақтары делеңдеп (екі қолмен қоянның құлақтарын келтіру)

Әр дыбысқа елеңдеп (сол жаққа және оң жаққа құлақтарын тосу)

16. Ормандағы аю қонжық (аюдың жүрісін көрсету)

Ұялардан бал іздейді

Мойындарын солға бұрды (солға бұрылу)

Мойындарын оңға бұрды (оңға бұрылу)

Орман ішін аралады

Оңға бір, солға бір (қолдарын көтеріп)

17. Ағаштарды шайқады (оңға, солға теңселу)

Аяқтарын көтеріп ап

Қуанғаннан билей берді

Оңға бір, солға бір

18. Ормандағы аюдың (аюдың кимылын келтіру)

Құлпынайы бар екен (жүресінен отырып, жидек жинау)

Теріп – теріп алайық (тұрып, қалтаға салу қимылын көрсету)

Қалтамызға салайық

19. Ұзын құлақ сұр қоян (шеңберге тұру)

Естіп қалып сыбдырды (қолдарымен қоянның құлағын көрсету)

Ойлы – қырлы жерлермен (құлақтарымен кезек-кезек айналаны тыңдау)

Ытқып-ытқып жөнелді (екі аяқтарын біріктіріп бір орында секіру)

20. Қорбан, қорбан, қорбанбай (бір бала аюдың қимылын көрсетеді)

Келе жатқан аю ғой

Жақындап оған бармайық (балалар, баяу аюға жақындайды, аюды көріп орындарына оралады)

Қатар, қатар тұрайық

Алыстан байқап қарайық

21. Аю, аю тұршы (орындарынан тұру)

Бетіңді жушы (екі қолымен бет жуу)

Айнаға қарашы (айнаға қарау қимылы)

Шашыңды тарашы (шаш тарау қимылын жасау)

22. Жолдарына үңіліп, (орындарынан тұру)

Екі бақа жүгіріп,(жол жаққа қарау қимылын жасау)

Секіреді, бақ-бақ, (қос аяқпен биікке секіру)

Ағаштарды аттап. (ояну қимылын көрсету)

Олар ерте тұрады, (бет-қолдарын жуу қимылы)

Беті-қолын жуады. ((екі жаққа тербелу)

Оңға-солға шайқалып,

23. Орнымыздан тұрамыз, (мәтінге сәйкес іс-қимылдар жасату)

Қолды белге қоямыз.

1,2,3 қарлығаш боп ұшамыз.

Қоян шықты далаға,

Жан-жағына қарады.

Жүгірді, секірді.

Орнына келіп отыршы.

Таза киім киемін

Тазалықты сүйемін (орындарынан тұру)

Денем таза болса да (киген киімдеріне көңіл аудару)

Түсемін жиі моншаға (таза киімдерін көрсету)

24. Күнге қарайық (шеңберге тұру)

Шашымызды тарайық (бастарын жоғары көтеру)

Керіліп, дем алайық (күнге созылу)

Бойымызды жазайық (қолды белге қою)

25. Сылдырлайды мөлдір су

Мөлдір суға қолыңды жу (қол жуу қимылын жасау)

Жуынсаң сен әрдайым

Таза бетің, маңдайың (бетін, маңдайын сипау)

Тазалықтың досы –

Су дегенің осы

26. Айнаға қараймын (сол қолында айна, оң қолында тарақ бар екенін көрсету)

Шашымды тараймын. (шаштарын тарау)

Бақытты боламын, (үсті бастарын көрсету)

Сымбатты боламын.

Әрқаша тазамын,

Бәрiнен озамын.

27. Бір – таңертең тұр (мәтінге сәйкес іс-әрекеттер жасау)Екі – шынығып бекіҮш – тазала тісТөрт – сабындап жу бетБес – сүртін тезАлты – үйді жинаЖеті – киін енді

28. Гүлдеріміз қызғалдақ (орындарынан тұру)

Ашылады әдемі-ақ (қолдарымен гүлді көрсету)

Желмен бірге шайқалып (жеңіл теңселіп)

Мұрынға жақын апарып (гүлді иіскеу қимылын көрсету)

Бір искейік тамсана

Хош иісі тамаша

29. Теңселеді ағаштар (орындарынан тұру)

Алдымнан жел еседі (қолдарынан ұстап теңселу)

Кіп – кішкентай бөбектер (жүресінен отыру)

Үп – үлкен боп өседі (тұрып қолдарын көтеріп, бойларын көрсету)

30. Ағаштар шайқалып (орындарынан тұру)

Желменен билейді (ағаш секілді теңселу)

Басылса жел енді (ақырын отырады)

Тыныштық енеді

31. Тербеледі ағаштар, (оңға, солға тербелу)

Алдымнан жел еседі. (екі қолдарымен беттерін жуу)

Кіп-кішкентай бөбектер (жүресінен отыру)

Үлкен болып өседі. (қолдарын көтеріп, тұру)

32. Оң қолымда - бес саусақ (оң қолды созып, саусақты көрсету)

Сол қолымда – бес саусақ (сол қолдың саусақтарын көрсету)

Беске, бесті қосқанда (екі қолды біріктіру)

Болады екен он саусақ (он саусақ көрсету)

33. Қане, қайсы алақан, (орындарынан тұру)Біз– кішкентай. (балапан) (алақандарын көрсету)Аралардың нәрі (гүлдің қимылын көрсету)Бау-бақшаның сәні. (гүл)Тік, тік, тік пісте, (ағаштай бір орында теңселу)Қысы-жазы бір түсте. (шырша)Менің тұрақты мекенім,Сәнді етіп жүремін. (үй)

34. Бір дегенде тұрайық, (мәтінге сәйкес іс-қимылдар жасау)2, 3, 4 – алақанды соғайық,Оң жаққа бұрылып,Сол жаққа бұрылып,Бір отырып, бір тұрып,Біз жүгіріп алайық.5 дегенде асықпай,Орнымызды табайық.

35. Оң қолымда бес саусақ, (мәтінге сәйкес саусақтарды көрсету)Сол қолымда бес саусақ.Оларды атап шақырар,Әрқайсысының аты бар.Бас бармақ,Балан үйрек,Ортан терек,Шылдыр шүмек,Кішкене бөбек.

36. Орнымыздан тұрамыз (орындарынан тұру)

Екі қолды созамыз (қолдарын екі жаққа сермеп)

Құс боп қанат қағамыз (құстың қанаттарын келтіру)

Бір отырып, бір тұрып

Орнымызды табамыз

37. Тауық, тауық тұрады – қыт – қыт- қыт (тәрбиешінің басында тауықтың атрибуты)

Серуенге шығады қыт-қыт-қыт

Балапандар тізіліп – шиқ- шиқ – шиқ (балаларда балапандардың атрибуты)

Артына еріп тұрады (бірінің артынан бірі тізіліп тұрып, қимылдар көрсетеді)

Балапандар тыңдайды

Алысқа бармаңдар

Дәндерді теріңдер

Шиқ – шиқ – шиқ

38. Үлкен шеңбер құрайық (мәтінге сәйкес іс-қимылдар)

Құсша қанат қағайық

Бір отырып, бір тұрып

Тынығып біз алайық

39. Алақай-ау алақай (орындарынан тұру)

Қандай жақсы көктем ай (алақан соғу)

Нұр жамылды далалар (қолдарын жоғары көтеру, бұлғау)

Келді ауылға көп торғай (құсша қанат қағу)

40. Үлкен шеңбер құрайық (шеңберге тұру)

Қазша қанат қағайық (қолдарын жайып көтеріп, түсіру)

Аққуша мойнымызды созайық (мойындарын оңға, солға созу)

Құсша жерге қонайық (қолдарын түсіріп, жай тұру)

Үлкен үйді жасайық