Балалардың табиғи қабілеті мен өмірлік дағдыларын дамыту

МЕКТЕП ЖАСЫНА ДЕЙІНГІ БАЛАЛАРДЫҢ ТАБИҒИ ҚАБІЛЕТТЕРІН ЖӘНЕ ӨМІРЛІК ДАҒДЫЛАРЫН

«STEP by STEP» ТЕХНОЛОГИЯСЫН ЖҮЗЕГЕ АСЫРУ

АЯСЫНДА ҚАЛЫПТАСТЫРУ

Жетписова Гульнар Токеновна «Детский сад «Өрлеу» ЖШС, Абай облысы, Семей қаласы

Мектепке дейінгі кезең – туғаннан мектепке барғанға дейінгі кезең бүкіл әлем мамандарының мойындауы бойынша баланың қарқынды физикалық және психикалық дамуының кезеңі, адамның барлық өміріне қажетті болатын табиғи қабілеттерінің, оны адам ретінде сипаттайтын қасиеттерінің және сапаларының қалыптасу кезеңі. Бұл кезең дамудың басқа сатыларынан айырмашылығын көрсететін басты ерекшелігі өмірлік білім және дағдыларға ие болу сондай-ақ, әр түрлі іс- әрекет түрлерін меңгеру үшін негіз болатын жалпы дамуды қамтамасыз ету болып табылады. Баланың жалпы әрекетін, оның қоршағандарға деген қатынасын анықтайтын бала психикасының сапалары және қасиеттері қалыптасып қана қоймай, сонымен қатар болашаққа деген «бастаманы» көрсететін және де осы кезеңнің аяғына дейін пайда болатын психологиялық жаңа құрылымдар қалыптасады.

Табиғи қабілеттер болса, баланың бүгінгі таңдағы өмірінде көрініс беріп отырған қасиеттерінің қалыптасуына зиян келтірмеуі керек. Бұл жерде кез-келген күш түсіру, шамадан тыс басымдылық көрсету қауіпті болып, жасанды түрдегі дамудың алға жылжуына әкелуі мүмкін. Мектепке дейінгі балалық шақтан кейін толық дами түсетін психологиялық жаңа құрылымдар осы жастың ерекшеліктеріне қайшы емес, ал солардың негізінде дамуы қажет. Зерттеулердің көрсетуі бойынша, балалар іс-әрекетінің және дүниені танудың балалар формасының даму логикасы жаңа психикалық сапалардың пайда болуына және балалық шақтың жаңа кезеңіне өтуге әкеледі. Бір кезеңнен келесі кезеңге өту жас кезеңдік дағдарыс ретінде өтпелі сипаттамаға ие, бұдан кейін алғышарт ретінде көрініс берген психологиялық жаңа құрылымдар келесі кезеңдегі дамудың қозғаушы күштері болып табылады.

Мектепке дейінгі білім беру және тәрбиелеуде балалардың ерекше мүмкіндіктері және қабілеттерін анықтауда «STEP by STEP» жаңашыл технологиясы үлкен мүмкіндіктер береді. Бүгінгі таңда негізгі басым бағыт педагогтың баламен жеке тұлғалық-бағдарланған бағыты, педагогтың баланың

даралығын, қызығушылықтары және қажеттіліктерін қабылдау мен қолдау, табиғи қабілеттерін дамыту болса, осы мақсаттарды жүзеге асыру үшін тәрбиеші жұмысында «STEP by STEP» технологиясын қолдану өте тиімді болады. «STEP by STEP» технологиясы баланың ерекше табиғи қабілеттерін ашуға, мәдени құндылықтарлы сипаттап, оларды дамытуға көмектесетін отбасының бала-бақша іс-әрекетіне араластыруға тамаша мүмкіндіктер береді. Балаларды құбылмалы әлемдегі өмірге бейімдеу жүзеге асады, әртүрлі жағдайларға дер кезінде және нақты жауап беруге байланысты қызмет көрсету түрлері кеңейтіле түседі, ата-аналардың және қоғамның жауапкершілігі арта түседі.

Коммуникация, қамқорлық, қоғам, отан сүйгіштік, қабілет сияқты негізгі ұғымдарға сүйенетін технология өз алдына төрт сипаттамаға ие:

 Өмір бойы білім алуға даяр адамдарды тәрбиелеу.  Өзара сенім және демократиялық қағидаларға негізделген білім беру ортасын құру.

 Дамудың тәжірибелік тәсілдерін қамтамасыз ету және оның үздіксіздігіне кепілдік беру.

 Демократиялық қоғамда өмір сүруге қажетті академиялық, көркем, этикалық және практикалық білімдерді меңгеруді қамтамасыз ету.

«STEP by STEP» технологиясы біздің ұлттық бағдарламаны жоққа шығармайды, тек жаңа заман талаптарына сай бола отырып, оны жаңа демократиялық бағытпен толықтырады, баланың тұлғалық дамуын және отбасының білім беру үрдісіне араласуын қамтамасыз етеді.

Қазақстан Республикасының білім және ғылым Министрлігінің тың саясаты халықаралық білім беру кеңістігіне енуді, ұлттық білім беру деңгейінің халықаралық стандарттарға жақын болуын қамтамасыз етті, білім беру үрдісінің жетілдірілуі және жаңартылуы әртүрлі жалпы білім беретін оқу мекемелерінің кешенін ашуға мүмкіндік берді. Сонымен қатар, білім берудің басты міндетін орындау керек - өз мәдениетін дәріптейтін, адамзат құндылықтарын құрметтейтін, өз мемлекетін бала кезінен жақсы көретін тұлғаны дамыту- біз бұл міндетті орындауға талпынамыз, бүкіл әлем талпынуда. Алайда бұл тұтас қоғамның білім берудегі бағыттарды өзгерту, жаңарту үрдісіне қатысуға талпынған кезде ғана мүмкін болады, және де «STEP by STEP» технологиясы біздің көзқарасымыз бойынша неғұрлым қолжетімді және өзекті болып табылады, себебі бала-бақша, мектеп және қауымдастықтың бірлесіп әрекет етуді, ата-аналардың

жоспарлауға тікелей қатысуын, мәселелерді мектеппен бірлесе отырып шешуді көздейді.

Біздің анықтауымыз бойынша, осылардың барлығына қол жеткізу үшін тәрбиеші өзгеруі керек: оның білім беру үрдісіне көзқарастары, ата-аналарды өзінің көмекшісі ретінде қабылдауы, ата-аналар өз балаларының алғашқы ұстаздары мен адвокаттары екенін мойындауы; коммуникативті, демократиялы болуы, әлемде және елімізде болып жатқан ауқымды өзгерістерге немқұрайлы болмауы, әлемді жақсарту ниетінің болуы, баланы бірінші кезекте тұлға ретінде қабылдауы.

«STEP by STEP» технологиясы гуманистік педагогика, психология және медицина саласының көптеген өкілдерінің ойларын жинақтады. «STEP by STEP» технологиясының білім беру-тәрбиелеу жүйесінің негізгі ұстанымы- оның тұтастығы, ашықтығы және үнемі даму үстінде болуы, нақты жағдайларға, балалардың және тәрбиелеуші ересектердің жекелей ерекшеліктеріне бейімделуі. «STEP by STEP» технологиясы бойынша жұмысты жобалай отырып, біз американдық әріптестеріміздің тәжірибесін саналы түсінуге, ғылым және практиканың бүгінгі күнгі жағдайын ескере отырып, мектепке дейінгі білім беру жүйесінде қалыптасқан жағдайларға қатысты дамытуға тырыстық. Қазіргі таңда бала-бақша үшін тең деңгейде екі үрдіс тән:

 балалармен жұмыс істеудің мақсаты және міндеттерін, олармен қатынас жасаудың сипатын қайта қарастыру;

 ашық қауымдастықтың гуманистік педагогикасын саналы түсінуі.

 «STEP by STEP» технологиясын қолдану педагогтар алдында бірқатар сұрақтар қояды:

 білім беру мазмұнын қалай іріктеп, ол балаларға жақын және қызықты болу үшін қалай ұсыну керек;

 тәжірибенің балаларға тән қандай көздерін қолдану керек, оны қалай жасау керек, қандай жаңа түрлерін анықтап, оның мазмұнын меңгеру балаға қызықты болу үшін ұсыну керек;

 балалардың бейімділігін, қызығушылықтарын, қабілеттерін қалай есепке алуға болады;

 балалардың ерекше тілін, сезімдерін білдірудің ерекше сипатын ескере отырып ересектер және балаларға бір-бірін түсінуді қалай үйренуге болады.

«STEP by STEP» технологиясы балаларға не береді? Біздің балаларымыз өмір бойы қоршаған ортадағы, ғылым, техника саласындағы әртүрлі өзгерістерді кездестіреді. Бүгінгі