Балалардың тұтығуы туралы мектепке дейінгі материал

Балалардың тұтығуы

Төрт жастағы Даша кенеттен тұтыға бастады. Оған себеп болған әрине психикалық күйзеліс, ол Дашаның ешқандай ықылассыз барып жүрген балабақшасында туындады ма деген сұрақ туындады. Ата-аналарының бармаған тауы, баспаған жері қалмады: мықты психолог пен логопедтерден бастап таңғажайып күштің әсерімен жазып жіберетін емші-апаларға дейін барды. Үйдің жанынан екі адым жерде бұл мәселенің шешімі тұрғанын кім біліпті...

Сол ауданда бір балабақшада алты жыл бойы тұтығатын балалармен жұмыс жасайтын арнайы топта, нағыз періште дерлік 30 жыл еңбек өтілі бар Ирина Михайловна Ткацкая қызмет атқаратын. Ол ешқандай ғажайыптар жасауға уәде бермейді, дегенмен бір адымнан келесі адымға шыдамдылықпен жете отырып оларды жасайды. Оның тәрбиеленушілерінің көбінде тұтығу мүлде жоғалып кетсе, аз бөлігінде оның деңгейі төмендейді. Ирина Михайловнаның пікірінше баланы логопедке дер кезінде апарса оның жазылып кету мүмкіндігі көп. Бүгінгі таңда баланы 7 жасқа дейін, яғни мектепке дейінгі жаста баланың миы толық қалыптасады, тұтығудан толық емдеу мүмкіндігі бар. Ата-аналар тұтығудың қарапайым формасын ұзағырақ емдемеген сайын ол емделуі қиын күрделірек формаға айналады. Білікті логопедке баланы мектепке барғанға дейін көрсету қажет, себебі ол оның қатынасқа түсуіне және оқуына бөгет жасайды. Ол өзінің басқалар сияқты еместігіне және басқалардың мазағына қалудан қатты қиналады.

Диагностикалық-әдістемелік базаның жоқтығымен соқтығысқан Ирина Михайловна мектепке дейінгі жастағы балалардың тұтығуын емдеуге ақырындап сөйлеуді қалыптастыру технологиясын негізге ала отырып өзінің әдістемелік жүйесін жасады. Оның тобына 3 жастан бастап ертеңгі бірінші сынып оқушысына дейін барады.

Статистика бойынша тұтығуға шалдыққан балалар саны ақырындап, бірақ көбею үстінде. 60-жылдары олардың саны 1-2 % дан аспайтын, 2001 жылы ол 4 % жетті. Ғалымдардың айтуынша тұтығуды емдеудің технологияларын әлі де жетілдіру қажет.

Логопед Ирина Ткацкаяның ата-аналарға арнаған ұсыныстары

Үйде барынша жайлы жағдай жасау. Тұтығатын баланың көзінше оның сөйлеуі жөніндегі мазасыздануыңызды көрсетпеңіз. Ақырын, бірақ әр сөзді анық, әрі салмақтап, үзіліспен сөйлеуге тырысыңыз.

Балаға ешқашанда «Сен дұрыс айтқан жоқсың, қайтала» деуге болмайды. Бала айтатын нәрсесін жеткізе алмай қатты қиналса оның көңілін басқа жаққа аударуға тырысыңыз,…