Балалықтың қанына ойын азық тәрбие сағаты 1 сынып

Тақырыбы: Балалықтың қанына ойын азық.

Мақсаты:

1.Білімділік: Ол ойындар жасөспірімдер мен жастардың бос уақытын көңілді өткізуіне, денсаулықтарын шыңдай түсуіне септігін тигізумен қатар, олардың халқымыздың әдет-ғұрыптарын, салт-санасын біліп өсерлеріне, тілін дамытуға да жәрдемдеседі.

Халқымыздың ұлы перзенттерінің бірі, заманымыздың аса көрнекті жазушысы М.Әуезов: «Біздің халқымыздың өмір кешкен - ұзақ жылдарында, өздері қызықтаған алуан ойын өнері бар ғой, ойын деген, менің түсінуімше, көңіл көтеру, жұрттың көзін қуантып, көңілін шаттандыру ғана емес, ойынның өзінше бір ерекше мағыналары болған», - деп тегін айтпаса керек.Ұлт ойындары - ата-бабамыздан бізге жеткен, өткен мен бүгінгіні байланыстыратын баға жетпес байлығымыз, асыл қазынамыз.Сондықтан оны үйренудің, күнделікті тұрмысқа пайдаланудың заманымызға сай ұрпақ тәрбиелеуге пайдасы орасан зор.Ойын баланың алдынан өмірдің есігін ашып, оның шығармашылық қабілетін оятып, бүкіл өміріне ұштаса береді.В.Н. Сухомлинскийдің сөзімен айтқанда: «Ойынсыз ақыл-ойдың қалыпты дамуы да жоқ және болуы да мүмкін емес. Ойын дүниеге қарай ашылған үлкен жарық терезе іспетті , ол арқылы баланың рухани сезімі жасампаз өмірімен ұштасып, өзін қоршаған , дүние туралы түсінік алады. Ойын дегеніміз ұшқын, білімге құмарлық пен еліктеудің маздап жанар оты». Міне, ойын дегеніміз тынысы кең, алысқа меңзейтін, ойдан ойға жетелейтін, адамға қиялымен қанат бітіретін осындай ғажайып нәрсе, ақыл-ой жетекшісі , денсаулық кепілі, өмір тынысы д

«Асық » ойыны

Асық – қазақ халқының дәстүрлі ойыны. Асық ойыны күндіз де , түнде де айналады.Күндізгісі – мергендікке , түнгісі- ептілікке баулиды.Асық ойынның мынадай түрлдері бар :тәйкі, омпы, алшы, хан, хан ату т.б.

Асықты мұртынан не жамбасынан тұрғызуды омпы дейді.Омпы ойыны тегіс алаңда, жазық жерде , тіпті үлкен бөлмеде де ойналады.

Мақсаты- көп асық ұтып алу. Асық ойыны –халық арасына кең таралған.

«Көкпар» ойыны

Көкпар – жігіттердің күш қайратын , ерлік , ептілігін сынайтын – ұлттық ат ойыны.Көкпарға тақымы берік шабандоздар.Жарысқа түсетін бұл додалы сынға денесі жұмыр, аяқтары жуан сәйгүлік аттар қатыстырылады.Бұрындары мал баққан көшпелі халықтар көк бөріні соғып алғанда өлігін ат үстінде сүйрелеп , бір – бірінен ала қашып , лақтырып ойнаған. Кейін ол ұлттық ат спорты ойынына айналған.

«Тоғызқұмалақ» ойыны

Тоғызқұмалақ – шахмат сынды ежелгі ойын түрі.Ойынға екі адам қатысады.Ағаш тақтаға арнайы ұя жасап , олжа салып ойнаған.Ертеде қойшылар малын өріске шығарып, тақыр жерден ұя -шұңқыр ойып, қойдың құмалағымен ойнаған .Тоғызқұмалақ атауы содан шыққан .Бекітілген өз ережесі бар, үлкен шеберлікті , ойлануды , айла – тәсілді қажет ететін күрделі ойын.

«Теңге алу» ойыны

Теңге алу – қыраттау жерге биік сырық тігіп , оған көлдененң қағылған тақтайға төмен түсіріп жіңішке жіп іледі. Жіптің ұшына күміс теңгелерді тесіп байлайды да садақ немесе мылтық оғы жетер жерден көздеп атқан. Теңгеге оғын тигізген ойыншы ең мерген саналған.

«Көрші» ойыны

Көрші – жастар оңаша отауда қыз бен жігіт боп қатар отырысып «көрші» ойнаған. Ортаға ойынды жүргізуші жігіт шығады.Қатар отырған жұптан «көршіңмен татусың ба ?, аразсың ба?» деп сұрайды.Қыз бен жігіт «татумыз» десе , қозғалмайды да, ал «аразбыз» десе көңілі қалаған адамын сұрайды.Ол адамның көршісі сұраған адамын бергісі келмесе жазаланады./өлең айту , би билеу,алақанына соқтыру сияқты , беріп жіберген жағдайда өз көңілі қалаған басқа адамның көршісін сұрайды.Осылай көңілді ойын жалғаса береді.

«Алтыбақан» ойыны

Алтыбақан- қазақтың ұлттық ойыны.Алтыбақанды сырықтың екі басында үш - үштен қосақтап /мосы ағаш сияқтандырып / байлайды. Бақанның аша тармағы сырыққа кигізіліп тұруға тиіс.Алтыбақанды құрастырып болғаннан кейін , оның екі басынан үш қатар арқан байлайды.Арқанның екеуі бір деңгейде ,үшіншісі олардан 40-50 см төмен тұрады. Бір деңгейде байланған екі арқанға екі адам қарама – қарсы отырады да , төменірек байланған арқанға аяқтарын тірейді.Бұларды бір адам тербетеді.Алтыбақанда тербеліп отырған екі адам ән салуға тиіс .Алтыбақанды ертедегі ауыл өмірінде ауыл өмірінде жастардың кешкілікте бас қосып , халық аспаптарының сүйемелдеуімен ән салатын , айтысатын , әзіл- оспақ , назды күлкісімен көпшілік болып көңіл көтеретін ойын – сауығы болған.Алтыбақанның дене шынықтыруға да пайдасы мол.

«Аударыспақ» ойыны

Аударыспақ – салт аттылардың бірін-бірі ер үстінен аударып алу сайысы. Бұл ойынға қайрат-күші мол, батыл да төзімді, шапшаң қимылдап, ат құлағында ойнай білетін жігіттер қатысады. Ежелгі заманнан келе жатқан бұл ойын жаугершілік кезінде найза ұстап, қылыш шабатын жауынгерге қажетті қасиеттерді қалыптастырған. Аударыспақ кәзіргі кезде де шопандар тойында, мерекелерде спорт ойынның бір түрі ретінде көрсетіліп жүр.

«Қыз қуу» ойыны

Қыз қуу ойыны бір тегіс, жұмсақ топрақты жазық жерде өткізіледі. Мәренің қашықтығы 300 метрдей, ені 30-40 метрдей жер болуы шарт. Ойын өтетеін алаңнан қарама-қарсы жағында, бұрылыста жалауша қадалған бақылау пункті болады. Қызбен жігіттен екі-екіден жұптар жасақталады. Сөре желісінде қыз жігіттен 15 метрдей алда тұрады. Төрешінің белгісі бойынша…