Баланың сенсорлық дамуы туралы мақала

Баланың сенсорлық дамуы – бұл заттардың сыртқы қасиеттері туралы ойларының қалыптасуы және оны қабылдай білуі: олардың пішіні, түсі,

көлемі, кеңістіктегі орналасуы, сонымен қатар иісі,дәмі т.б. білуі.

Сенсорлық даму, бір жағынан баланың жалпы ақыл-ойының дамуының іргетасын құрайды, бір жағынан өзіндік мәні бар,өйткені толыққанды қабылдау баланы балабақшада, мектепте оқытуүшін қажет. Қоршаған орта құбылыстары мен заттарын қабылдаудан тану басталады. Танудың басқа түрлері – есте сақтау,ойлау, елестету – қабылдау негізінде құралады. Сондықтан қалыпты ақыл-ойдың дамуы толыққанды қабылдауға сүйенусіз мүмкін емес.

Үш жастағы балалар қарапайым өнімді әрекеттерді орындай алады

(мозаика құрастыру, құрылыс материалдарынан қарапайым заттарды

жинау). Бірақ ол кезде олар көрген заттар мен қолданылатын

материалдардың қасиеттеріне аса назар аудармайды, өйткені олардың

маңызын түсінбейді және оған назар салмайды. Сондықтан балаларды

қарапайым тапсырмаларды орындауға үйрету кезінде, әр бала пішін,

көлем, түс – заттардың тұрақты белгілері екендігін ұққаны жөн. Үш жас

кезінде балаларды сенсорлық тәрбиелеудің дайындық кезеңі аяқталады

және ары қарай олардың сенсорлық мәдениетті жүйелі меңгеруді

ұйымдастыру басталады.

Үш жастан бастап әрекеттің өнімді түрлеріне оқыту жүйелі және

жоспарлы сипатқа ие.

Сенсорлық тәрбие бойынша 2-3 жастағы балалар біліктерін жетілдіру:

көлемі,пішіні,түсі бойынша ерекшеленетін біркелкі заттарды топтастыруды;

түрлі көлемдегі геометриялық пішіндерді негізгі түсі,әртүрлі көлемі,неғұрлым ұқсас қасиеттері бойынша салыстырады және іріктейді;

түрлі әрекеттерде заттардың сенсорлық қасиеттерін ескеруді: бейнелеуде,құрастыруда;

берілген 3-4 сенсорлық қасиеттеріне байланысты таңдауды жүзеге асыра отырып,түсі,көлемі,өлшемі бойынша әр текті байланыс орната білу іскерлігін бекітуді.

2-3 жастағы балаларға арналған ойындар топтамасы:

1.«Қарындашты түсіне сәйкес орналастыр»

Ойынның мақсаты: түстерді ажырата білуге және атауға үйрету,саусақ моторикасын дамыту.

Ойынның шарты: Тәрбиеші балаға төрт түстегі «қарындаштар мен сауыттар» береді,балалар қарындаштарды түсіне сәйкес өз сауытына орналастырады.

2. «Мұнара»

Ойын мақсаты: Сақиналарды көлеміне қарай ажыратуға, оларды көлемінің кішіреюіне қарай, түсін ажыратып, ретімен орналастыра білуге үйрету.

Ойын шарты: Тәрбиеші көлемі әр түрлі сақиналарды балаларға салыстырып көрсетеді. Олардың түсін ажыратады.(қызыл, көк, сары, жасыл). Ең үлкен сақинаны алады, ол қызыл түсті оның үстіне сәл кіші жасыл сақинаны қояды, одан көлемі кішірек…