Бастауыш оқушыларымен сөзбен жұмыс жүргізу ерекшеліктері

Бастауыш сыныпБасқаБасқаWord

Sheber Education24 МаусымҚаралды:61Жүктелді:0

Материалда бастауыш сынып оқушыларымен сөзбен жұмыс жүргізудің психологиялық ерекшеліктері қарастырылады. Үш беттен тұратын жұмыс мұғалімдер мен білім алушыларға оқушының сөзді қабылдауын ескеруге және оқу үдерісіндегі қарым-қатынасты тиімді ұйымдастыруға пайдалы.

Алдын ала көру

Сатып алмас бұрын бірнеше бетін көре аласыз. Толық нұсқасы жүктегенде — жазусыз, сызықсыз.

Материалдан үзінді

БАСТАУЫШ СЫНЫП ОҚУШЫЛАРЫНЫҢ СӨЗБЕН ЖҰМЫС ЖҮРГІЗУДІҢ ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ

Жумабай Аида Айдосқызы

Алматы қаласы, Алатау ауданы №152 МГ мұғалімі

Аннотация

Берілген мақалада бастауыш сынып оқушыларының сөзбен жұмыс жүргізудің психологиялық ерекшеліктері жөнінде айтылған. Оқушылардың эмоциясы мен көңіл-күйі мен таным психологиялық процестерінің дамуы мен қалыптасуы, сөйлеу мен ойлаудың өзара тығыз байланысы туралы сөз етілген.

Кілт сөздер: бастауыш сынып оқушылары, сөздік, сөздік қор, психология, ерекшелік.

Бастауыш сыныптарды білім беру саласы мен оқытудың негізгі психологиялық алғышарттарының өзгеруі, мектепте білім беру мазмұны мен технологияларының өзгеру, оқушылардың психологиялық ерекшеліктерінің өзгеріске ұшырауына алып келіп отыр. Осы орайда, Елбасы Н.Ә.Назарбаев қазақ халқына жолдауында: «Барлық дамыған елдердің сапалы бірегей білім беру жүйесі бар. Ұлттық білім берудің барлық буынының сапасын жақсартуда бізді ауқымды жұмыстар күтіп тұр. Сондықтан оларға сапалы білім беру үшін заманауи бағдарламалар мен оқыту әдістемелерін, білікті мамандар ұсыну маңызды» [1,с.1].

Білім беру саласындағы өзгерістерге сәйкес бастауыш сынып оқушыларының психологиялық ерекшеліктеріне де тоқталған дұрыс деп ойлаймыз. Бастауыш мектеп оқушысының жүйке жүйесі жетілу үстінде болады, сондықтан да олардың жүйке жүйелері әлсіздеу болып, сезімтал келеді. Баланың таным үрдістері ұлғайған сайын сөйлеуге қажетті саны өсіп отыр. Мұның өзі баланың психикалық жай-күйі мен сөздік қорының дамуына әсер етіп отыр. Баланың психикасы жетілсе, оқушылар сөздерді күнделікті өмірде қолданып, сөздік қорының дамуына әсер етеді. Сол себепті, оқушылардың сөздік қорын дамуытуда баланың психикалық күйі мен қалпына маңызды. Оқушыларыдың психикалық қасиеттері мен сөздік қорының барысындағы үзіліссіз байланыс болған жағдайда сөздік қорын молайту жұмыстарына өз септігін тигізеді. Сөздік қорды мынадай психикалық қасиеттермен тығыз байланыста болғаны жөн:

Сөздік қор мен ойлау үрдісі

Сөздік қор мен сөйлеу үрдісі

Сөздік қор мен ұғым.

Ойлаудың негізі сөйлеуде жатыр. Заттар мен құбылыстардың жалпы қасиеттерін сөз арқылы мида бейнелену үрдіс – ойлау. Ойлау үрдісі сөзге және сөйлеуге тәуелді болып келеді. Осыдан біз, оқушылардың сөздік қорын дамытуды ойлау мен сөйлеу арқылы жүзеге асырамыз. Оқушылардың оқу іс–әрекетін дұрыс жүргізілуі ойлау мен сөйлеудің дамуына байланысты.

Мектепте бастауыш сынып оқушыларыныңы негізгі іс-әрекеті – оқу болып табылады. Оқу іс-әрекетін жүзеге асыратын әрекеттердің жиынтығынан тұрады. Әрекеттер іс-әрекеттің құрамды бөліктерінің негізгісі.

Бастауыш сынып оқушыларының сөздік қорын дамытудың психологиялық жақтарын қарастырған жөн. Оқушылардың ойын әрекетінен, оқу әрекетіне көшуіндегі біраз қиындықтар бар. Бұл жағдайда оқушылардың психологиялық жағдайына тікелей әсері бар. Белгілі психолог М.Мұқанов: «Бастауыш мектеп жасындағылар мектеп табалдырығын аттап оқуға келгеннен кейін баланың психикалық дамуы ірі өзгеріске ұшырайды. Өзгеріске ұшыраудың себебі, ойынға қарағанда оқу талабының бала үшін қиындығында», − деп сипаттайды [6,42б].

«Тіл үшін даму мұндай қиын–қыстау бала өмірінің алғашқы үш жылы болып табылады. Осы кезеңде негізінде мидың анатомиалық сөйлеу желісінің жетілуі аяқталады, бала ана тілінің басты грамматикалық формаларын менгереді, мол сөз қорын жинайды. Егер алғашқы үш жылында сәбидің тіліне назар аудармаса, кейін ол қылықтың орнын толтыру үшін қыруар күш–жігер жұмсауға тура келеді»

Жоғарыда айтылғаннан біз мынадай ой түйдік: бастауыш сынып оқуышыларын сензитивті кезеңінден тілдің дамуы мен қалыптасуына үлес қосу керек. Ойын іс-әрекетінің кейін бірден оқу іс-әрекетіне көшкен оқушыларға күрделі өйткені, ойын барысында балалар қарапайым күнделікті сөздерді қолданады. Ал оқуға, яғни мектеп табалдырығын аттаған бала үшін қиын. Мектепте өтілетін сабақтарда қолданыстағы сөздердің мағынасы мен көлемі ауқымды. Оқушылар олардың мағынасы мен жұмсалу аясын білмей жатуы мүмкін. Әсіресе, бастауыш сынып оқушылардың сөздік қоры мен сөздерді жұмсауды дұрыс қалыптастырған жөн. Өйткені, бастауыш сыныпта қалыптасқан сөздік қор баланың алдағы білім алуы мен қоғамдық ортада тұлға ретінде дамуына тікелей әсері бар.

Психологтардың айтуынша, сөздік жұмысын жүргізудегі басты талап − сөз бен балалар санасындағы бейнені, елесті түрде жолдарымен ұштастыра отыру. Өйткені сөз балалар санасында нақты елестің жеткілікті қорынсыз пайда болмайды. Сөздік жұмысын жүргізудегі мұғалімнің есінде болатын жағдай…

Жазылымдар

Өзіңізге ыңғайлы жазылымды таңдаңыз

1 күн

BASIC

790₸
/күн

5 ЖИ / күн

Жасанды интеллект арқылы презентация, тест құрастыру мүмкіндігі

17 Құралдар / күн

Рефлексия, кері байланыс, таймер, топқа бөлу т.б инстурменттерге доступ

5 Материал / күн

Сайттағы 106мың материалға доступ.Кез-келген файлды жүктеп алу.

15 Ойындар / күн

Жазылым бойынша ойын жасау лимиті.

Тиімді

1 ай

BASIC

9 990₸
/ай

50 ЖИ / ай

Жасанды интеллект арқылы презентация, тест құрастыру мүмкіндігі

22 Құралдар / ай

Рефлексия, кері байланыс, таймер, топқа бөлу т.б инстурменттерге доступ

100 Материал / ай

Сайттағы 106мың материалға доступ.Кез-келген файлды жүктеп алу.

100 Ойындар / ай

Жазылым бойынша ойын жасау лимиті.

Реклама - жарнама

Сабаққа арналған ойындар

Сабағыңызға арналған интерактивті ойындарды жасанды интеллект арқылы құрастырыңыз! Тақырыпты жазсаңыз ойын бірден дайын болады