Бастауыш сыныпқа арналған тәрбие сағаты, 4-сынып

Мәңгілік өлмейтұғын ән қалдырған.

(Ш.Қалдаяқов шығармашылығына арналған кеш.)

Осынау көптеген әннің анасына,өкптеген жырдың ақ әжесіне айналған «Ана туралы жыр» әнімен бүгінгі мерекенің І бөлімін аяқтап,ІІ бөлімін бастаймыз.

ІІ бөлім «Мәңгілік өлмейтұғын ән қалдырған » деп аталады.

Шәмші Қалдаяқов.

Соңғы отыз-қырық жылдың ішінде ат жалын тартып мінген ұрпақтардың туған әкесіндей,туған анасындай жетік біліп,жете қадірлейтін арысы еді.Шәмшінің сырбаз әндері көбейе түскен сайындүние көркейе түскендей боп көрінуші еді.Шәмші әуенін шырқай жүріп от жағып, отау тігіп, бесікті де Шәмші әуенін ыңылдай жүріп тербетті.

-Бар қазақты тамсандырған,

Таңнан таңға ән салдырған,

Өзін әнмен қарсы алдырған Шәмші аға.

Шәмшінің шығармашылығы 1950 жылдардың басында «Қайықта»деген алғашқы әннен басталады. Осы әнді ауылымыздың ардақты әжелерінің орындауында тыңдаңыздар.

Ол ән шығара бастаған кез ауыр соғыстың жарасы әлі жазылып бітпеген кез еді.Халықтың шерлі жүрегін жібітіп,сыршыл наз әуенімен жылытып,көкірегінде көктем орнатып,гүл еккен әндер еді-ау.

-Шәмші қазақ ұлы мен қызының жүрек қылын шертетін наз жырын да,қазақ шаңырағының қай қуанышын да тұгел елей алатын думан-жырын да,Қазақ елінің айбынын даасқақтатып,айдынына шалқыта дәріптейтін мерей жырын дажазып үлгеріпті.

-Ешкімге ұқсамайтын,ешкімді де мойындай қоймайтынерекше сазгер Нұрғиса Тілендиев Шәмші Қалдаяқов шығармаларын жоғары бағалап, «Ішкі дүниесі таза адамнан таза ән туады. Оның құпиясы да,құдіреті де осында » деген екен.

-Ал халық әртісі Нұрғали Нүсіпжанов «Шәмші Қалдаяқов әндерінің өміршеңдігі туған халқының ұлттық қасиетін терең көрсетіп, өз Отанын,туған халқын шексіз сүйе білуінде. Еліне деген шексіз махаббаты үшін халқының ой-арманын жырлап,еңбектеген баладан, еңкейген кәріге дейін бәріне барлық ғұмырын ,жұдырықтай жүрегін соңғы түйірге дейін езіп беріп кетті»-дейді.

Ән әлемінің інжу-маржанын іздеп Шәмші аға шартарапты шарлады.Махаббат тақырыбына арналған сәйгүліктей тыпыршыған ажарлы да асау әндерін шідерлеп, отан туралы,табиғат пен сезімді астастырып,жүрегіңді шым еткізіп, сағыныш отын тұтатқандай әндер жадымызда. «Мойынқұмда жайлауым», «Жарқырайды Жезқазған», «Сыр сұлуы», «Тамды аруы».

Әуелі өзі туып-өскен «Арыс жағасын» аралап, арман іздеді.

«Арыс жағасында»әні.

-Көзі тірісінде Шәмші Қалдаяқов өзі 300-ге тарта әнім бар деген екен.Ерен-ерен дейтін елу шақты әндерінің ұрпақтар ойында ,жастар көкейінде жүретіні…