Бастауыш сыныпта танымдық белсенділікті арттыру

Оқушылардың танымдық белсенділіктерін арттыру

Мақсаты: «Оқушылардың сабаққа деген қызығушылығын , ынтасын оятып , танымдық белсенділіктерін арттыра отырып , шығармашылық қабілеттерін дамытуға жағдай жасау ».

Егеменді еліміздің өсіп келе жатқан ұрпағын ойлы да іскер , өзіне - өзі сенімді , интеллектуалдық деңгейі биік азамат етіп тәрбиелеуде мектептің алатын орны ерекше . Бастауыш сыныпта – білім , дағды, іскерліктің қалыптасуының бастамасы болып табылады . Біздің міндетіміз – жеке тұлғаны дамытып , білімге деген сенімін нығайту , оқуға қызығушылығын оятып , ынтасын арттыру .

Қазіргі заманғы ғылыми - техникалық үрдістің қарқыны білім беру жүйесінің алдына үлкен мақсаттар мен жаңа міндеттер жүктейді . Жас ұрпақты жан - жақты жетілген , ақыл - парасатты , ой - өрісі биік , бәсекеге қабілетті азамат етіп тәрбиелеу – қоғамымыздың ең өзекті мәселесі . Бұл әр мұғалімнің шығармашылық ізденіспен жаңаша істеуін қажет етеді .

Білім негізі бастауыштан басталатыны белгілі . Бастауыш сынып оқушысы не нәрсені болса да білуге құмар , қолымен ұстап , көзбен көргенді ұнатады . Зейіндері тұрақсыз болғандықтан бір сарынды оқудан тез жалығады . Сондықтан оқу мазмұны мен тәрбие әдістерін жаңарту бағытында оқушыларға сапалы білім мен саналы тәрбие беру үшін жан - жақты іздене отырып , өз алдыма мынандай мақсат қойдым :

« Оқушылардың сабаққа деген қызығушылығын , ынтасын оятып , танымдық белсенділіктерін арттыра отырып , шығармашылық қабілеттерін дамытуға жағдай жасау ». Әр сабағымды қызықты, өзгеше өткізу үшін, әр пән бойынша көптеген жұмыстар жасауға тура келеді .

Танымдық белсенділік дегеніміз – оқушының оқуға, білімге деген ынта - ықыласының , құштарлығының ерекше көрінісі . Мысалы : мұғалімнің баяндап тұрған материалын түсіну үшін, оқушының оны зейін қойып тыңдауы , алған білімін кеңейтіп толықтыру үшін , өздігінен кітап оқуы , бақылау , тәжірибе жасау , жазу , сызу сияқты жұмыстар істеуі керек . Өйткені өтілген материалды саналы қайталауда, жаңадан білім алуда , оның жолдары мен дағдыларына үйренуде белсенділіксіз мүмкін емес . Яғни оқушылардың белсенділігі ауызша , жазбаша жұмыстарда, бақылау эксперименттер жүргізу жұмыстарында, бір сөзбен айтқанда, оқу үрдісінің барлық кезеңінде қажет. Ал, « таным – ойдың білмеуден білуге қарай дәл емес , білуден неғұрлым толық дәл білуге қарай ұмтылатын ой - өрісінің күрделі үрдісі ».

Танымдық белсенділік көп түрлі тұлғалық қатынастардың қалыптасуымен тығыз байланысты . Танымдық әрекеттің белгілі бір ғылым саласымен таңдаулы қатынасы, танымдық әрекеті, оларға қатысу және қатысушылармен танымдық қарым - қатынасы маңызды келеді . Сонымен бірге , адамның барлық жоғарғы таным процестерінің өзінің даму деңгейінен белсендіруде танымдылық белсенділік тұлғаның шындықты қайта құру әрекеті нәтижесінде ұдайы ізденіске жетелейді .

Баланың жеке тұлғасында танымдық белсенділігінің дамуы бес - алты жас аралығында қарқынды келеді . Бұл әсіресе баланы логикалық тапсырмаларды белсенді орындауы , жауап кілтін табуға ширақ келуі , білуге деген ұмтылысы танымдық ойындар арқылы оқу әрекетінің міндеттерін шешуде айқын көрінеді .

Оқу үрдісінде оқушының белсенділігі , негізінен екі түрлі сипатта болады : сыртқы және ішкі белсенділік . Сыртқы белсенділік дегеніміз – оқушы әрекетінің сыртқы көріністері ( белсенді қимыл қозғалыстары, практикалық әрекеттері, мұғалімге зейін қойып қарауы, әрекеті т. б.) бірақ осы кезде ол басқа нәрсені ойлап отыруы да мүмкін . Оқушының ішкі белсенділігіне оның белсенді түрде ойлау әрекеті жатады . Оқушы белсенділігі қандай болғанда да ой дербестігіне сүйенеді . Оқыту үрдісінде оқушылардың белсенділігін дамытуды мақсат еткен мұғалім сабақтың барлық кезеңдерінде олардың ой дербестігін дамытуға тырысады . Оқушыда белсенділік бір қалыпта болмайды , оның қарапайым және күрделі шығармашылық т. б. белсенділік түрлері болады .

Оқу материалын терең меңгеруге тек оқушылармен жүргізетін жаттығу жұмыстарының нәтижесінде қол жеткізуге болады . Сондықтан мұғалім оқушылардың танымдық қабілетін дамытуда мына қағидаларға сүйенеді: 1. Жаттығу жұмысы пәннің мәніне, тақырыпқа логикалық байланыста болуы керек . 2. Жаттығуларға сұрақтар жүйесі оқушылардың ойлау қабілетін дамытарлықтай болуы тиіс . 3. Жаттығу жұмысы сабақтың барлық…