Бауыржан Момышұлы нақыл сөздерінің тәрбиелік мәні

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҒЫЛЫМ ЖӘНЕ БІЛІМ

МИНИСТРЛІГІ

Тақырыбы:

ПАТРИОТИЗМГЕ ТӘРБИЕЛЕУДЕ БАУЫРЖАН МОМЫШҰЛЫ НАҚЫЛ

СӨЗДЕРІНІҢ ТӘРБИЕЛІК МӘНІ

Орындаған: ЕРҒАЗЫ НҰРАЙ Ақтөбе қаласы, №2 ЖОББМГ, 5 «А» сынып оқушысы

Ғылыми жетекшілері:

№2 ЖОББМГ қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі

Қартбаева Баршагүл Отановна

Ақтөбе қаласы, 2019 жыл

Мазмұны

Кіріспе............................................................................................ ..........................5 І. Бауыржан Момышұлы заманының заңғар тұлғасы.......................................6 1.1. Б. Момышұлының өсиеті өміршең нақыл сөздері......................................6

ІІ.«Тырмысып әл келгенше көргенімді, жалтақтамай, именбей ашық жаздым»......................................................................................... .................12

2.1.Б.Момышұлы нақыл сөздеріндегі халықтық тәлім – тәрбие......................12 2.2.Батырдың нақыл сөздері–қаһармандық үлгі, ұлттық намыстың қайрағы.14 Қорытынды………………...………………....………………………....... ……..21Пайдаланылған әдебиеттер..................................................................................23

Аннотация «Патриотизмге тәрбиелеуде Бауыржан Момышұлы нақыл сөздерінің тәрбиелік мәні" тақырыбындағы ғылыми жобаның жалпы сипаттамасы. ХХІ ғасырда әр жас ұрпақтың бойына ұлттық рух пен патриоттық жалынның ұшқынын дарыту үшін халқымыздың Бауыржандай перзентінің мірдің оғындай қанатты сөздері ауадай қажет. Ол, әсіресе, ұлттық тәрбиеге ерекше көңіл бөлген. «Өзінің ұлтын сыйламаған – ұлтын мақтаныш тұта да алмайды, ол – сөз жоқ, арамза, тексіз әрі қаңғыбас» деуі жайдан - жай емес. Оның адами қасиеттер қатарына жатқызатын – ақыл, ар, ерік - жігер, намыс, сезім, парыз, ұлттық рух, ұлттық мінез - құлық, ұлттық патриотизм, ұлттық мақтаныш, т. б. туралы ойлары арнайы зерттеуді қажет етеді. Бұл ойлардың әрісі Абайдың «Тегінде, адам баласы адам баласынан ақыл, ғылым, ар, мінез деген нәрселермен озады», берісі Мұстафа Шоқайдың «ұлттық рухсыз ұлт тәуелсіздігінің болуы мүмкін емес» деген қағидаларымен сабақтасып жатыр. Осы мақсатта еліміздегі өршіп тұрған тіл мен дін мәселесін шешу үшін ұрпақты отансүйгіштікке тәрбиелеу қажет. Жат діннің жетегінде кеткенше, ұрпағымыз ел үшін қызмет атқару қажет. Отан алдындағы борыш, азаматтық парызды орындау үшін қаһарман батыр шығармаларындағы нақыл сөздердің

шығармаларынан нақыл сөздерін жинақтау. Екінші, Б. Момышұлының өз жанынан шыққан мақалдар мен қанатты сөздерін топтарға бөлу Үшінші, нақыл сөздеріне арналған кітапша шығару. Ғылыми жобаның мақсаты мен міндеттері: Қазақ әдебиетінде Бауыржан Момышұлының, нақыл сөздерінің маңызы мен мәні жоғары. Жоба мақсаты Бауыржан Момышұлы шығармаларындағы нақыл сөздердің ерекшеліктерін әр қырынан тексеріп‚ оның шығармашылығының көркемдік көріністерін‚ тәрбиелік мәні мен эстетикалық мән-мағынасын‚ Бауыржан Момышұлы шығармаларындағы тарихи таным мен заман сабақтастығын‚ сонымен қатар Б.Момышұлының даралығын және т.б. қасиеттерін саралау‚ оны ғылыми жүйеде зерттеу.

Зерттеудің құрылымы. Ғылыми жоба кіріспеден, екі бөлімнен, қорытынды мен пайдаланған әдебиеттер тізімінен тұрады. Осы жұмыстарды жүргізген жағдайда жұмыс мынадай нәтижеге қол жеткізілді. Ғылыми жұмыста әңгімелер мен повестер, романдары толық қамтылып, Б. Момышұлы – ұлттық болмысты қалыптастырушы қаламгер ретінде танылады. Мағыналық ерекшеліктері ашып көрсетіліп, тақырыптарына қарай топтастырылды. Арнайы мысалдар келтіру арқылы естілмеген нақыл сөздері жария болады.

Ғылыми теориялық - тәжірибелік маңыздылығы: Нақыл сөздеріне назар аударып, зер салған жас ұрпақ жаһандану кезеңінде тура жолдан таймай, оптимистік қабілетін арттырады. Ұлттық рухқа қаныққан оқырманның патриоттық сезімі мен мемлекет алдындағы жауапкершілігін нығайтады.

КІРІСПЕ «Баукеңнің телегей - теңіз

тағылымы – болашақтың, таяу мыңжылдықтың әңгімесі». Хамит Ерғалиев

Бауыржан Момышұлы – жалпы адам баласының, абзал қасиеттері бар азамат тәрбиесін отыз ойланып, тоқсан толғанған парасатты ойшыл. Мәңгілік даңқ тұғырына қондырылған Алаш елінің жиырмасыншы ғасырдағы бас батыры, біртуар ардағы Бауыржан Момышұлы Ұлы Отан Соғысы кезінде үлкен ерлік көрсетіп, артына өшпес із қалдырды. Батыр бойындағы намыс пен өр мінез оның

қайталанбас ерлігінен ғана емес, шығармаларынан көрініс табады. Осы орайда «Қазақты тану үшін, алдымен, Абай мен Бауыржан ілімдерінен сусындау керек...» деген ғалым Мырзахмет Мекемтасұлының сөзін еріксіз еске түсіресің. Баукеңнің ерліктері жөнінде осы уақытқа дейін көптеген еңбектер жазылды. Олардың ең танымалдарының бірі белгілі орыс жазушысы Александр Бектің «Арпалыс» («Волоколам шоссесі») повесі. Бұл кітап неміс, чех, еврей, ағылшын, француз, т.б. шет ел тілдеріне аударылған. Бауыржан Момышұлы туралы шығармаларды қазақ жазушылары да көп жазды.Ал осыншама көпті көрген, белді қызметтерді атқарып, үлкен марапаттардың, атақтардың иесі атанған танымал тұлғаның өзгелерге айтары, кейінгі ұрпаққа қалдырары аз болмаса керек. Оның соғыстан кейінгі жылдары айналысқан шығармашылық жұмыстары мен жазып қалдырған еңбектері осындай ниеттен туған дүниелер деуге болады. Көрнекті жазушының орыс және қаза тілдерінде жазып қалдырған «Бір түннің тарихы», «Ұшқан ұя» сияқты алғаш шыққан кітаптары мен одан кейін жазылған «Мәскеу үшін шайқас», «Жауынгердің тұлғасы», «Майдан» сияқты өзге де көптеген шығармалары оқырман жүрегіне жол тауып, көпшіліктің іздеп оқитын кітаптарының біріне айналды. Бұл шығармала

І ТАРАУ. Б.МОМЫШҰЛЫ ЗАМАНЫНЫҢ ЗАҢҒАР

ТҰЛҒАСЫ.