Білгір биолог сайысы сценарийі 9 сыныпқа

«Жеті жүйрік» 1-жүргізуші; Армысыздар ұстаздар мен оқушылар.Бүгінгі биология пәнінен 8-9 - сынып оқушылары арасындағы «Жеті жүйрік » сайсына қош келдіңіздер!

2-жүргізуші; Биология (грекше bios – өмір және logos – ғылым) - тірі ағзаларды зерттейтін ғылым. Жер бетіндегі тірі ағзалардың алуан түрлілігіне байланысты қазіргі биология ғылымы жүйелі түрде тармақталған.

1-жүргізуші; Тапқыр, білгір, дарынды

Жарыс бар бүгін арынды

Биология пәнін сүйсең сен

Ортаға сал барыңды

1-жүргізуші;Көңілді тапқыштар, білімділер

Бар өнерін алдарыңа салады

Кім білімді, көп оқыған болса егер,

Бүгінгі күн жеңімпаз болады.

деп білімдік сайысқа белсене, құлшына араласатын сайыскер топтарымызды таныстырып өтейін:

--------------------------- тобы

Кел балалар ойнайық Ойнайықта, ойлайық. Қандай сұрақ болса да Шешпей оны қоймайық. деп ортаға 9 сынып оқушыларынан құралған «------------------------» және «------------------- » топтарын қошеметтеп ортаға шақырайық . « Жеті жүйрік» -сын сайысымызБілімдіден мол талап Жұмбақты шеш, ойна күл Бүгінгі сын зор талап. Қымбатты оқушылар ,ұстаздар, көрермендер! Бүгінгі сайысымды «Жеті жүйрік» деп алған себебіміз қазақ халқында жеті саны киелі, қасиетті сан Жеті санына байланысты «жеті қазына, жеті ғашық», жеті қарақшы, жеті жарғы, жеті су, т.б. қасиетті жерлеріміз бен дәстүрлеріміз туралы сендер білесіңдер. Жеті күндік аптаның ішіндегі сәттісі Сейменбі күні , жарысқа қатысып отырған оқушыларға сәттілік тілеймін!.

. 2-жүргізуші; Шеберлікті , білімді , Сараптап сіздер көріңіздер. Әділ-қазы алқасы, Сіздер әділ баға беріңіздер, дей келе бүгінгі сайысымызды бастамас бұрын, сайсымызға әділ баға беретін әділқазылар алқасымен таныстырайық.

2-жүргізуші; Әділ қазылар мен таныстық енді сайсымыздың шарттарымен таныссақ.Сайыстын бағдарламасы 7-кезеңнен тұрады.

Олар: 1. Бәйге 2. Полиглот 3. Сөзжұмбақ

4. Тест

5. Жорға (капитандар сайысы)

жүргізуші; Құрметті сайыскерлер! Өз топтарыңызды таныстырып өтсеңіздер... І – 8 кл «---------------» Ұраны:, ІІ- 9 кл «----------------------» Ұраны: жүргізуші; Жарыс заңы ежелден Жеңімпазды анықтау Жеңімпаз болу шарты сол Еңбектену жалықпау Сәт сапар тілеп бәріңізге Сайысты біз басталық Көрсетіп білімдерді Қалмаңыздар жасқанып, деп Құрметті сайыскерлер енді ұшқыр ой, көп ақыл, терең біліммен биология пәнінен алған білімдеріңіздің асқақтығын көрсетіңіздер. І.Кезең - Бәйге « Бәйге»- Кім жылдам? Алдарыңызда балалар екі конверт жатыр. Әр топ өздеріне қалағанын таңдап алсын, таңдалған конверттегі 20 сұраққа топ жауап береді, егер жауауп бере алмаса қарсылас топ жауап беруіне болады. дұрыс, жылдам жауап берсе,сол сұраққа 10 ұпай беріледі А. 1. Жасушаны зерттейтін ғылым? -Циталогия 2. Нәсілдік, тұқым қуалаушылық белгіні сақтап, ұрпаққа беруші органоид -хромосома 3. Шығу тегі атқаратын қызметі ұқсас жасушалар тобы –ұлпа 4. Мидың орташа салмағы-1300-1500 гр 5. Ағзаның жұқпалы ауруларға қарсы тұру қасиеті-иммунитет 6. Жүйке клеткасының қысқа өсіндісі-дендрит 7. Алғаш жасушаны ашқан ғалым- Р. Гук. 8. ДНҚ молекуласы қандай нуклеотид тұрады - АТГЦ 9. Гомологиялық мүшелер- шығуы бір, қызметі әр

1. +10 градуста өне бастайтын өсімдік:

2. Мишығы нашар дамыған:

3. Шытырманорналасады:

4. Бауыр ұйқы безінің өзектері ашылатын мүше: 5. Тері ауруларын зерттейтін ғылым: 6. Организмге тәнішкі және сыртқы белгілерінің жиынтығы:

7. Тіршіліктің өздігінен жаралу теориясы:

8. Қоректік заттар қоры жиналатын ұлпа:

9. Пеницилл саңырауқұлақтардың жататын негізгі тобы:

10. Аяқ болмайды:

4- сайыс тест

Тест -1 1.Қызыл кітаптың міндеттері- A) Мәдени өсімдіктердің барлық түрін сақтап қалу. В)Жабайы жануарлардың барлық түрін сақтау. C) Жабайы өсімдіктердің барлық түрін сақтап қалу. D) Үй жануарларының барлық түрін сақтап қалу. E) Республика заңдарына сәйкес сирек түрлерді қорғау. 2. Ұрықтың гаструла сатысындағы ішкі қабаты: A) эпителий

В) мезодерма C) эктодерма D) эпидермис E) энтодерма 3.Тіршілік үшін түраралық күрес дегеніміз- A) Жеке түрлер арасындағы күрес.

В) Бір түрдің арасындағы күрес. C) Қайшылықпен өтетін күрес. D) Жеке даралар арасындағы бәсекелестік. E) Қоршаған ортамен күрес. 4. ДНҚ тізбегіндегі азотты негіз Аденинге қарама қарсы нуклеотид: A) цитозин

В) аденин C) уроцил D) пуанин E) тимин 5.Өте ертедегі адамдар қалай аталады A) синантроптар В)кроманьондар C) неандерталдықтар D) питекантроптар E) австралопитектер 6.Доминантты гомозиготалы генотип: A) Вв В)вв C) Аа D) аа E) АА 7. Ұрықтың гаструла сатысының сыртқы қабаты: А) Мезодерма.

В) Эпидермис. C) Энтодерма. D) Эктодерма. E) Эпителий. 8.Адам ағзасының құрылысын, атқаратын қызметін және дамуын зерттейтін ғылым: A) Экология. В)Тәнтану. C) Эмбриология. D) Гигиена. E) Физиология. 9. Түрді латын тілінде қос атпен атауды ғылымға ұсынған ғалым: A) К.Ф.Рулье.

В) К.Линней. C) Ч.Дарвин. D) Т.Шванн. E) Ж.Б.Ламарк. 10.Биосфераны өзгертетін қуатты фактор - A) Табиғат. В)Жануарлар. C) Микроорганизмдер. D) Өсімдіктер. E) Адам. 11. Ағзалардың төменгі сатыдан жоғарғы сатыларға дейін көтеріліп, құрылыстарының күрделенуі, даралар санының артуы, ареалының кеңеюімен байланысты популяция: A) Биологиялық прогресс.

В) Конвергенция. C) Биологиялық регресс. D) Дивергенция. E) Идиоадаптация. 12. 1 гр май ыдырағанда бөлінетін энергия: A) 26 КДЖ В)32 КДЖ C) 38,9 КДЖ D) 17,8 КДЖ E) 30 КДЖ 13. Адамдағы атавизм белгілері- A) Адам қаңқасындағы құйымшақ. В)Қалың түктілігі. C) Соқыр ішек өскіні. D) Үшінші қабақ. E) Құлақ қалқаны. 14. Мейоздық жолмен бөлінетіндер: A) жыныс жасушалары

В) қуық бұлшық еті, эпителий ұлпасы C) эмбриондық ұлпалар D) прокариоттар E) зақымдалған ұлпалар 15. Жасуша дегеніміз: A) Органоид. В)Ұлпа. C) Жеміс. D) Жапырақ. E) Ағзаның ең кіші бөлшегі. ТЕСТ -2 1. 1г. көмірсу ыдырағанда бөлінетін энергия: A) 15,2 кДж

В) 17,6 кДж C) 0 кДж D) 38,9 кДж E) 40 кДж 2. Ақуыз (нәруыз) синтезі жүретін жасушаның органоиды: A) Рибосома. В)Хлороплас. C) Лизосома. D) Митохондрия. E) Хромоплас. 3. Монголоидты нәсілдердің ең негізгі белгілері: A) Терісі қоңырқай сарғыш түсті. В)Қыр мұрынды. C) Дөңгелек жүзді. D) Сақалы мен мұрты жақсы жетілген. E) Шашы қара, бұйра. 4. Ата-ана белгілер жиынтығының ұрпақтан-ұрпаққа берілу қасиеті: A) көбею В)тұқымқуалау C) даму D) өзгергіштік E) тітіркенгіш 5. . Ағзаның жұмыртқа қабығын жарып шыққаннан кейінгі кезеңі: A) постэмбриогенез

В) түрленіп даму C) онтогенез D) филогенез E) эмбриогенез 6. . Көмірсулардың ішіндегі полисахаридтер: A) глюкоза В)рибоза C) дезоксирибоза D) крахмал E) фруктоза 7. Жануарлардың дене пішіні мен түсі қоршаған ортаның заттарымен сәйкес келетін бейімделушілік: A) Бүркеніш.

В) Жасырынғыш. C) Қорғаныш (мимикрия). D) Сақтандырғыш. E) Айбарланғыш 8. . Дигибридті будандастырудағы F2 ұрпақта фенотипі төрт түрлі генотипті көрініс береді: A) 9:3:3:1

В) 1:1 C) 1:2:1 D) 3:2:1 E) 3:1 9. Өсімдіктердің жаңа іріктемелері мен жануарлардың тұқымдарын жасау, жақсарту, ұсақ ағзалардың штаммаларын алу әдістерін зерттейтін ғылым: A) Селекция. В)Цитология. C) Эмбриология. D) Экология. E) Генетика. 10. . Қысы-жазы адамның дене температурасы: A) 39º В)36,6º C) 38º D) 35º E) 38,5º 11. . Еуропеоидтық нәсілге жататын түпкілікті тұрғындардың отаны - A) Еуропа.

В)Африка. C) Аустралия. D) Индонезия. E) Шығыс Азия. 12. . Жасушадағы бейорганикалық зат: A) Май.

В)Су. C) Ақуыз (нәруыз). D) Нуклеин қышқылдары. E) Көмірсу. 13. Зиготадан туғанға дейінгі ұрықтық даму процесі: A) эмбриогенез онтогенез C) постэмбриогенез D) филогенез E) тікелей даму 14. Синантроптың қаңқа қалдығы табылған жер - A) Азия.

В) Пекин. C) Австралия. D) Германия. E) Европа. 15. Тірі табиғаттағы ғылыми эволюциялық теорияны жасаған: A) Т.Шванн.

В) К.Линней. C) Н.И.Вавилов. D) Ж.Б.Ламарк. E) Ч.Дарвин. Жауабы:

Тест -1 Тест -2 1-Е 1-В 2-Е 2- А 3-А 3- А 4-Е 4-В 5-Е 5- А 6-Е 6-Д 7-Д 7-С 8-В 8-А 9-В 9-А 10-Е 10-В 11-А 11-А 12-С 12-В 13-В 13-А 14-А 14-В 15-Е 15- Е Бағалау: 12-15 « 5» 8-11 « 4» 4-7 «3» 0-3 «2» . 5-сайыс Жорға 8-СЫНЫП1. Денедегі барлық сүйектер жиынтығы? /қаңқа/

2. Қанға қызыл түс беретін жасуша? (эритроцит)

3. Қол сүйектерін ата? /тоқпан жілік, кәрі жілік, саусақ, алақан сүйектері/

4. Жүйке жасушасы /нейрон/

5. Қандағы ерігіш нәруыз. /фибриноген/

6. Дене температурасын тұрақты сақтайтын сұйықтық. /Қан/

7. Омыртқа саны: (33-34)

8.Көз алмасы қандай қабықшалардан тұрады? (сыртқы, ортаңғы, ішкі)

9.Құлақтағы дыбыс сүйектері қалай аталады? (төс, балғашық, үзеңгі)

10. Жарақаттанған жерден қанның ұю ұзақтығы /4-5 минут/

11. Қанның қызыл түсті пигменті (гемоглобин)

12. Нейронның ұзын өсіндісі. (аксон)

13.Қысқа сүйектерге жатады: (омыртқа, алақан, табан, саусақ)

14.Қанның құрамындағы плазманың мөлшері /45 пайыз/

15. Сипап сезу арқылы нені анықтаймыз? (пішінін, қаттылығын, тегістігін, жылы-суықты)