Білім беру үдерісін педагогикалық-психологиялық қолдау

Жаңартылған білім беру мазмұнында білім беру үрдісін

педагогикалық-психологиялық қолдау

Дарынды балаларға арналған Абай атындағы

№10 лицей-мектебінің педагог-психологі

Толеубаева Жанагул Багдатовна

Қазіргі кездегі ғылым мен техниканың даму деңгейі әрбір адамда сапалы және терең білімнің, іскерліктің болуын, сондай-ақ жастардың белсенді шығармашылықпен жұмыс істеуін және кеңінен ойлауға қабілетті болуын талап етеді. Сондықтан да мектептегі оқу үрдісінің негізгі мақсаты – арнайы педагогикалық әдістермен мақсатты және жүйелі түрде оқушылардың интеллектін, шығармашылық ойлауын дамыту, ғылыми көзқарасы мен белсенділігін қалыптастыру.

Жаңа оқу бағдарламаларының ерекшелігі – оның оқушының бойында ХХІ ғасыр дағдыларын дамытуға бағытталғандығында: ақпаратты іздеу, талдау және интерпретациялау дағдыларын дамыту; адам, табиғат және қоғам туралы олардың бастапқы білім қорларын қалыптастыру; рухани-адамгершілік құндылықтарын дамыту; оқудың функционалдық дағдыларын қалыптастыру; санау, оқу, жазу, өз ойын нақты әрі дәл жеткізе білу, себеп-салдарлы байланыстар орнату болып табылады.

Жаңартылған білім беру мазмұнына сәйкес оқыту барысында ең әуелі, оқушының сын тұрғысынан ойлау қабілеті, логикалық ойлау дағдысы, жаңалық ашуға деген ынтасын арттыру негізге алынуы көзделген. Оқушының ойлау қабілетін арттыру үшін мұғалім сабақта түрлі әдіс-тәсілдер, стратегиларды тиімді пайдалануы маңызды болып саналады. Сондықтан, мұғалім де, оқушы да өмір бойы үздіксіз білім алуы – бүгінгі күннің басты талаптарының бірі. Құрамында мұғалім де, оқушы да бар осындай топ «білім алушылар қауымдастығына» айналады. Білім берудің мазмұнын жаңарту аясында функционалдық сауаттылықты қалыптастырудың кілті осы қауымдастықтың қолында болмақ.

Білім берудің мазмұнын жаңарту жағдайында білім беру үрдісінің тиімді жүзеге асуы үшін осы үдерістің баруына және бұған қатысушыларға: оқушы, мұғалім, ата-анаға педагогикалық-психологиялық қолдау көрсетілуі қажет. Бұл қолдау қалай жүзеге асырылуы мүмкін?

Біріншіден, қазіргі білім беру жүйесінде жаңа технологияларды енгізу күннен-күнге басты талапқа айналып, осы әдістерді жетілдіре түсу қажеттігі күшейіп келеді. Мұғалімнің шеберлігі қанша жоғары болса да, мұғалім оқушының белсенділігін туғыза алмаса, берген білім күткен нәтиже бермейді. Оқушының тұлға ретінде қалыптасуы белсенділік арқылы жүзеге асады. Сондықтан, білім беру мазмұнын жаңарту барысында мұғалім сабақты жоспарлау кезінде оқушының белсенділігін арттыруға ықпал ететін әдіс-тәсілдерді басшылыққа ала отырып жоспарлауы қажет Ал мектеп психологі педагогикалық үдерістің талапқа сай жүруі үшін, ұжым арасында әрі ұйымдастырушы, әрі ағартушы, әрі кеңесші болуы керек.

Екіншіден, кез келген жаңалықтың тиімді нәтиже беруі сенбеушілік тудыруы мүмкін. Мұғалімдер ұжымы және ата-ананың көкейінде «бұл бізге не береді?» деген сауалдың туындауы заңды. Бұл дегеніңіз, баланың бойына түрлі дағдыларды қалыптастырумен қатар, оқушының нақты қол жеткізген нәтиже деңгейінде, яғни, белгілі критерийлерге сай оқушының оқу жетістігін анықтауға болады.

Үшіншіден, мектеп психологінің қызметінің міндеті болып саналатын коррекциялық жұмыстар, тренингтер, қиналған оқушыға кеңес беру, сонымен қатар, есте сақтауын, зейінін тұрақтандыру, ойлау қабілетін дамыту жұмыстарын жүргізгенде жаңартылған білім беру мазмұнына сәйкес оқыту барысында мұғалімге тиімді болмақ.

Әр мұғалім – психолог. Мұғалімдермен жұмыс барысында, оқушыны бақылау, зиян келтіріп алмай ескерту жасау, әр баланың мінез-құлқына сай қарым-қатынас жасау сияқты кеңестер беріп отыру - мектеп психологінің міндеті.

Педагогикалық теорияда және оқу-тәрбие үдерісінде айтарлықтай өзгерістер болып жатқаны анық. Білім берудегі жаңғырту мен инновациялық үрдістердің жалғасуына ықпал етудің маңызды факторының бірі мұғалімнің кәсіби шеберлігі. Солай бола тұра «кәсіби шебер» түсінігіне пәндік, дидактикалық, әдістемелік, психология-педагогикалық білім мен дағды ғана емес, педогогтің жеке тұлғалық потенциалы, кәсіби құндылықтары да жатады. ҚР-ның педагог қызметкерлерінің біліктілігін арттыруға арналған үш айлық курс бағдарламалары, білім беру жүйесінде педагогтар алдына жаңа міндеттер қойып, оларға үн тастады десек те болады. Білім мазмұнын жаңарту тікелей шығармашылық ізденістегі мұғалімнің кәсіби шеберлігіне байланысты. «Мұғалім көп әдісті білуге тырысуы керек. Оны өзіне сүйеніш, қолғабыс нәрсе есебінде қолдануы керек»,-деп Ахмет Байтұрсынов айтқандай, қазіргі заман талабына сай білім беру мәселесі сол қоғам мүддесіне сай болуы керек. Өз ісінің шебері ғана жоғары жетістіктерге жетеді. Қазіргі таңда пәнді жақсы, терең білетін, күнделікті сабақтағы тақырыпты толық қамтитын, оны оқушыға жеткізе алатын, әр түрлі деңгейдегі тапсырмаларды білу іскерлігі, оқытудың дәстүрлі және ғылыми жетілдірілген әдіс-амалда