Білім берудегі цифрлық мәдениеттің маңызы туралы мақала

ЦИФРЛЫҚ МӘДЕНИЕТТІ ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫҢ БІЛІМ БЕРУДЕГІ МАҢЫЗЫ

А. К. Тогайбаева - педагогика ғылымдарының кандидаты, Қ.Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік мемлекеттік университетінің «Психологиялық педагогикалық және арнайы білім беру» кафедрасының доценті. [email protected]

М.Қ. Ислам - Қ.Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік университетінің «Педагогика және психология» мамандығының магистранты. [email protected] 87021850699

Мақсаты: медиамәдениет ұғымымен жан-жақты таныстырып, медиамәдениетті қалыптастыру арқылы медиа құралдарды тиімді әрі пайдалы қолдануға болатындығын түсіндіру.

Зерттеу міндеттері:

-«Медиамәдениет», «медиасауаттылық» терминін жан-жақты анықтап, маңызын түсіндіру;

- Медиа білім берудегі медиамәдениеттің рөлімен таныстыру;

Аннотация: тақырып бойынша «медиамәдениет» ұғымының мазмұны жан-жақты ашылып, қарастырылады, медиамәдениетті қалыптастырудың маңызы, білім берудегі рөлі қозғалады.

Кілт сөздер: Медиа құралдар, медиамәдениет, медиаландырылған қоғам, медиасауаттылық, медиақұзыреттілік.

ХХІ ғасырда адам өміріндегі бұқаралық ақпарат құралдарының орыны қандай? Білім беру саласында медианы қолдану қаншалықты пайдалы. Бұл сұрақтарға жауап алу үшін өткенге көз жүгіртейік. Өткен кезеңдердегі ақпараттармен алмасу қалай жүргендігін ойға алып көрейік. Ежелгі дәуірде әртүрлі елдер мен мәдениеттер арасында ақпарат алмасатын сенімді арналар, құралдар болмады. Сол себептен прогресс өте баяу болды. Бір елде ашылған жаңалықтар мен ойлап шығарылған құралдар туралы басқа мемлекеттер білу үшін көптеген жылдар өтіп кетуі де мүмкін еді. Яғни, әрбір мәдениет өзінің тар кеңістігінде өмір сүріп келді. Дегенмен, уақыт өте келе жаңа ақпараттарға сұраныстардың өсуі олардың жоғары жылдамдығын талап ете бастады. ХVIII-ХІХ ғасырлардан газеттер мен журналдар, ХХ ғасырда бұқаралық ақпарат құралдарының ішіндегі радио мен теледидар кең тарала бастады. Ақпарат құралдарының сан мыңдаған түрлері сол кезеңдерден бастап кең етек алды. Қазіргі күнде жер бетінде спутниктер арқылы теле және радиосигналдар қабылдамайтын нүкте жоқ деп айтуға болады. Компьютерлік желілердің дамуымен біз қазіргі күнде әлемнің ең шалғай жатқан елдерінен ақпараттарды бірнеше секундтта ала аламыз. Бір сөзбен айтқанда,медиа қазі

Бұл тұстағы «Медиа» термині (латын тілінде «media», «medium» - құрал, тасымалдаушы) XX ғасырда «бұқаралық мәдениет» құбылысын анықтап көрсету үшін енгiзiлген («mass culture», «mass media»).

Алғашқыда медиа арқылы әлемде өтіп жатқан оқиғалар, ғалымдар ашқан ғылыми жаңалықтар, спортшылардың қол жеткізген табыстары туралы жылдам ақпарат алған болсақ. Қазіргі кезде медиа білім беру саласындада аса маңызды орынға ие. Медиа құралдары білім беру саласына қосымша құрал ретінде қолданысқа енген болатын, бірақ қазіргі бүкіл әлемді дүр сілкіндірген пандемиялық жағдай, медианы оқытудың басты құралына айналдырды. Медиа құралдары, интернет желілер, оқыту платформалары білім беру саласына үлкен пайдасын көрсетіп, онық құндылығы артты. Әрине, кез келген нәрсенің екі ұшы болатыны тәрізді, бұқаралық ақпарат құралдары мен ақпараттық технологиялардың қарқынды дамуының оңды тұстарымен қатар, бірқатар мәселелерді де тудырып отырғанын айта кету керек. Олардың ішінде мына мәселелерді көрсете кетуге болады:

аддикциялық жағдайларға ұшырау қауіпі артты;

ұлттық мәдениет пен әлемдік мәдениеттің ең үздік жетістіктерінің жоғалта бастауы;

Психологиялық және физикалық денсаулыққа зиян келе бастады;

Коммуникациялық қатынастар азайды.

Осындай олқылықтардың алдын алу үшін медианы қалай дұрыс әрі пайдалы қолдану жолын үйрену және үйрету шараларын жүргізу қажет. Ол үшін медиа білім беруді қолға алумен қатар медиамәдениетімізді қалыптастырып, оны қазіргі ақпараттық заманда өмір сүріп жатқан жас буынға үйрету керекпіз.

Медиамәдениет туралы айтар болсақ, көбінесе мәдениет деген ұғымға акцент жасаймыз. Мәдениетке келер болсақ, оны рухани құндылықпен үндестіреміз. Оған туған тіл, салт-дәстүр, әдет-ғұрып, тарих, ұлттық ерекшеліктер жатады.

Медиамәдениет дегеніміз - адамзат тарихындағы ғасырлар бойы қалыптасқан ақпараттық коммуникативтік құралдардың жиынтығы. Ол интеллектуалдық және материалдық құндылықтардың комплексі. Медиамәдениеттің бірінші функциясы - ақпараттық, екіншісі коммуникативтік,…