Биология сабағында үш тілдік оқытуды ұйымдастыру жолдары

№52 мектеп-лицейінің

биология пәнінің мұғалімі

Ж.С Бедебаева

Үштұғырлы тілдер әлемінің биология сабағында жүргізілу жолдары.

Үштілділік жөніндегі сөз Елбасымыздың «Тілдердің үштұғырлығы мәдени жобасын кезеңдепжүзеге асыруды қолға алуды ұсынамыз. Қазақстан бүкіл әлемге халқы үш тілді пайдаланатын мәдениетті ел ретінде танылуға тиіс. Бұлар –қазақ тілі –мемлекеттік тіл, орыс тілі-ұлтаралық қатынас тілі және ағылшын тілі – жаhандық экономикаға ойдағыдай кіру тілі» деген салиқалы үндеуінен бастау алған болатын. Сонымен қатар Нұрұлтан Әбішұлы :» мектептерге ағылшын тілінен шетелдік оқытушыларды тарту қажет.Кез келген ортанқол мектептің балаларға ең жоғары деңгейде шет тілін оқып үйренуіне жағдай жасайтындай дәрежеге қол жеткізуіміз міндет.

Үштілділік-нақты тұлға , ұжым, халықтың белгілі бір қоғамда қарым-қатынас үдерісінде қажет болған жағдайда үш түрлі тілді алма-кезек қолдану құбылысы.

Иа, расында да, ағылшын тілі қазақ жерінде өз үстемдігін жүргізе алмайды. Қазақстанда тек қазақ тілі ғана билік құра алады. Ағылшын тілі- қазақ жерінің жаңа әлемге ашар есігі. Мәселен ,М.Әуезовтың «Абай жолы» романы ағылшын тіліне аударылмаса Абайдай ғажап ақынымызбен қалай мақтанар едік ?

Ағылшын тілін үйренгеннен біз мәңгүрттенбейміз. Ағылшын тілі- әлемде бизнес тілі, мемлекеттік тіл-ұлт тілі. Мемлекеттік тілде сөйлеу –әрбір Қазақстан азаматының борышы. Ағылшын тілі қазақ тілін үйренуге ешқандай кедергі жасамайды. Тек соны білу керек.

Бүгінгі таңда қазақстандық қоғам қазақстандықтармен қазақ, орыс, ағылшын тілдерін меңгеруге бағытталған ,үштілділік саясатын жүзеге асыруда. Білім беру мазмұнын жаңарту табысы сол салалардағы мұғалімдерге ,білім беру басшыларына байланысты болары белгілі. Биылғы жылы сегізінші сыныптың «BIOLOGY» оқулығын оқытатын мұғалімдер ,жаңа әдістемелер, және жаңартылған бағдарламалармен,соның ішінде үштілді саясатты жүзеге асыру жолдарымен арнайы семинарлар өткізіліп таныстырылды. Мектептердегі үштілділік саясаты тілдік және тілдік емес пәндерді оқыту мен мұғалімдердің де рөлін анықтайды.

Мектептердегі білім бағдарламасы бірінші қазақ тілі болып табылатын мұғалімдерге көмектесу үшін көп функционалды тілдік ортаны құру мақсатында әлеуетті тіл мәселелері туралы мұғалімдердің ұғынуына ықпал етті.

Тіл саясатын жүзеге асыру жолында биология пәнінің мұғалімдері де өз пәндері бойынша таралуына өз үлестерін қосады. Сабақтың қысқа мерзімді /әр сабақтық /жоспарлау құрылымында биология пәнінен сегізінші сынып оқушысының белсенді сөздік қорына енгізілген сабақтың тақырыбы бойынша міндетті түйін сөздер-көбінесе осы әртүрлі түйін сөздер болып табылады. Тақырыпқа байланысты термин сөздерді ағылшын тілінде түсіндіруге болады.

«Тілдік құзіреттіліктерді дамыту» жоспарының тарауында сабақтың түйінді сөздерін қолданумен түрлі тапсырмаларға, жазба жаттығулар, кеспе қағаздар мен іс-қимыл ойындарына ұсыныстар береді. Сөздер , қалыптасқан сөздер, терминдер біртіндеп оқушының белсенді сөздігіне енеді.