Биологиядағы іс әрекеттегі зерттеудің рефлексивтік есебі

«9 Б сыныбы биология пәнінен белсенді әдіс тәсілдерді қолдану арқылы оқушылардың оқу үлгеріміне ықпал ету» тақырыбындағы зерттеу сабағының рефлексивтік есебі.

Мұғалім кәсіби тұрғыдан дамығысы келсе,

өз тәжірибелерін зерттеп отыруы тиіс.

Биология пәні мұғалімі ретінде өз тәжірибеме өзгеріс енгізуді 9 «Б» сыныбында іс-әрекеттегі зерттеу сабақтарын жүргізуден бастадым. Іс-әрекеттегі зерттеу жүргізуге бағытталған бес қадамды негізге ала отырып, төмендегідей жоспар құрдым.

1-қадам Іс-әрекеттегі зерттеуге арналған тақырыпты таңдауды негіздеу.

2-қадам. Іс-тәжірибеге енгізілген өзгерістер және пайдаланылған дерек жинау әдістері.

3-қадам. Тәжірибеге өзгерістерді енгізу.

4-қадам. Іс-әрекеттегі зерттеу жүргізу үдерісіндегі шектеулер және бұдан кейінгі іс-тәжірибеге жасайтын ықпалы.

5-қадам. Деректерді талдау, қорытындылау және оқытудағы келешек өзгерістерді жоспарлау.

1-қадам. Іс-әрекеттегі зерттеуге арналған тақырыпты таңдауды негіздеу. Өзім сабақ беретін сыныптарымның ішінен іс-әрекеттегі зерттеу сабағымды 9 Б сыныбына өтуді ұйғардым. Бұл сыныпта таңдаудағы мақсатым бұл сыныптағы биология пәні бойынша білім сапасы басқа тоғызыншы сыныптармен салыстырғанда және басқа пәндермен салыстырғанда да білім сапасы төмен. Бұл көрсеткіш қазақ тілі мен әдебиеті, география, Қазақстан тарихы пәндерімен салыстырғанда төмен. Оқушылардың үлгерімі неге биология пәнінен төмен? Оқушылардың ынтасы төмен ба? Әлде, үлгілі сабақ жоспарын жасай алмадым ба? Жоспарлау мен оқыту барысында әдіс-тәсілдерді тиімді қолдана алмадым ба? Биология пәнін оқушылардың үлгерімін жақсарту үшін не істеуім керек? Осы сұрақтар төңірегінде өз іс-әрекеттеріме рефлексия жасап, бірнеше проблемалар анықтадым. Олар:

Оқушылардың оқу мақсатына біркелкі жете алмауы;

Берілген тапсырманы оқушының әртүрлі қабылдауы;

Тапсырманы орындауда жоғары дағдылардың жеткіліксіздігі;

Үй тапсырмасын орындауда өз бетімен жұмыс жасай алмауы;

Салдарынан оқушылардың оқуға деген ынтасының, пәнге деген қызығушылығының төмендеуі.

Проблеманы шешу жолы: Жоспарлау мен оқытуда белсенді әдіс тәсілдерді тиімді қолдану. Себебі, барлық баланы бірдей әдіспен оқыта алмаймыз. Әр баланың ерекшелігін ескере отыра, қажеттілігін қанағаттандыратындай әдістемемен оқыту қажет деп ойлаймын. Жоспарлау мен оқыту барысында белсенді әдіс тәсілдерді қолдана отыра, оқушылардың әр түрлі ерекшеліктерін ескеріп, қажеттіліктерін қанағаттандыруға болады деген ой түйдім. Өзімнің іс-әрекеттегі зерттеу сабағымның тақырыбын «9 Б сыныбы биология пәнінен белсенді әдіс тәсілдерді қолдану арқылы оқушылардың оқу үлгеріміне ықпал ету» деп таңдап алдым.

Зерттеу мақсаты: Белсенді оқытудың тиімді әдісін қолдану барысында есте сақтауға негізделген алдыңғы білімді дамыта отырып оқушының пәнге қызығушылығын арттыру. Оқуды жақсартуда белсенді әдіс тәсілдердің тиімділігін зерттеу.

Күтілетін болжамдар: Оқушылардың оқу кезеңінде бірлескен ортада сенімсіздіктен арылуына мүмкіндік береді ;

Оқу стиліне қарай тапсырманы орындай алады ;

Блум таксономиясы негізінде зерттеушілік, талдау, жинақтау дағдысын қалыптастырады;

Өз бетімен жұмыс істеуге, өзін-өзі жетілдіруге дағдыландырады;

Оқыту мен оқуда белсенді әдіс тәсілдердің үлесі анықталады;

2-қадам. Іс-тәжірибеге енгізілген өзгерістер және пайдаланылған дерек жинау әдістері.

1-әдіс.Сыныптағы оқушыларды саралап алу;

Оқушыларды саралау үшін мектеп психологының көмегіне және басқа сол сыныпқа сабақ беретін әріптестермен сұхбат жүргіздім және сабақтарына қатыстым. А,В,С тобындағы оқушыларды анықтап алдым.

2-әдіс.Саралап оқытудың тиімді әдіс-тәсілдерін зерттеу;

Анықталған мәселені шешу мақсатында, зерттеу жумыстарын жүргізу үшін жоспарлау мен оқытуда белсенді әдіс тәсілдерін қолдану туралы ақпараттарды карастырдым және оқушының ақпаратты (білімді) қабылдау ерекшелігін анықтауға арналған әдістемелермен, Асхат Алимовтың «Интербелсенді әдіс-тәсілдер» танысып шықтым. Осы кітапта көрсетілген әдістердің ішінен биология пәніне сәйкес келетін әдістерді саралап алдым.

3-қадам. Тәжірибеге өзгерістерді енгізу. Алған теориялық білімдерімді басшылыққа ала отырып,таңдалған тақырыпқа сай, тәжірибеге өзгерістерді енгізу үшін орта мерзімді жоспар бойынша тізбектелген сабақтарымды жоспарладым. Әрбір сабақта қолданатын әдіс-тәсілдердің оқу мақсатына жетуге және зерттеу тақырыбындағы проблеманы шешуге бағытталуына мән бердім. Әр оқушының жұмыстарының нәтижесін көру үшін олардың мүмкіндіктері мен ерекшеліктерін ескеріп, оларға жауапкершілікке бағытталған тапсырмалар әзірледім. Мұның өзі мұғалімнен үлкен шеберлікті талап етілетіні анық, сондықтан мен мінсіз сабақ жоспарын жасап және оқушылардың іс-әрекетін бақылау үшін бақылау құралдарын әзірледім.

4-қадам. Іс-әрекеттегі зерттеу жүргізу үдерісіндегі шектеулер және бұдан кейінгі іс-тәжірибеге жасайтын ықпалы. Іс-әрекеттегі алғашқы зерттеу сабағымды «Моногибридті және дигибридті будандастыруға генетикалық есептер шығару» тақырыбында өттім. Сыныпта алдымен жағымды орта қалыптастыру үшін «Жүректен жүрекке» әдісі арқылы оқушылар бір біріне жақсы тілектер айтты. Сыныпта оқушыларды ойланту үшін, алдыңғы білімдерін естеріне түсірту, жаңа сабақ туралы не білетіндіктерін анықтау, белгілі бір жауаптар алу үшін «Сұрақ қою және талқылау» әдісін қолданып, сыныпта диалог өрбіттім. Өз деңгейіне қарай қойылған сұраққа оқушы дұрыс жауап беретіндігін ескере отырып оқушылардың мүмкіндіктеріне және деңгейіне қарай сұрақтарды саралап қойдым. Оқушының білім алуын қолдау үшін сұрақ қоюдың түрткі болу, сынақтан өткізу және басқаға бағыттау сияқты әртүрлі тәсілдерін қолдандым. С деңгейдегі оқушыларға сұрақ қоюдың түрткі болу, басқаға бағыттау сияқты сұрақтарды қолдандым. Нәтижесінде дұрыс қолданған сұрақ түрлері С деңгейдегі оқушылардың сұрақтарға жауап беруге итермеледі және дұрыс жауапқа…