Біртұтас халық жасағының ұйымдастырылуы, 8 сынып

Ұзақ мерзімді жоспар тарауы: 7.1А Қазақ-жоңғар соғыстары

Мектеп: «Тоқсансай» ж о м

Күні: 17.09.2018 ж

Мұғалімніңаты-жөні: Лесова Улжан

Сынып: 8 Қатысқандар: 14Қатыспағандар: 0

Сабақтың

тақырыбы:

Біртұтас халық жасағының ұйымдастырылуы

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары:

7.3.1.2-Қазақ хандығының ішкі саяси жағдайын талдау

7.3.1.1 – Қарақұм және Ордабасы құрылтайларының халықты жоңғар басқыншылығына қарсы жұмылдырудағы рөліне баға беру

Сабақтың мақсаты:

Барлық оқушылар: жоңғар шапқыншылығы ұшыратқан қасіретке қарсы бүкілхалықтық тойтарысты ұйымдастырудағы Қарақұм және Ордабасы құрылтайларының тарихи маңызын анықтап, тұжырымдау.

Оқушылардың басым бөлігі: Жоңғарлардың қазақ ұлтын жою саясатына қарсы халқымыздың елдігімізді, ұлтымызды сақтап қалу жолындағы күресін анықтай отырып, елін-жерін қорғаудағы бабаларымыз ұстанған саясатты талдау.

Кейбір оқушылар:Қарақұм және Ордабасы құрылтайларының халықты жоңғар басқыншылығына қарсы жұмылдырудағы рөлін сипаттай отырып, жауға тойтарыс берудегі халқымыздың ерлік пен табандылыққасиеттеріне баға беру.

Бағалау критерийі

Жоңғар шапқыншылығына қарсы бүкілхалықтық тойтарысты ұйымдастырудағы Қарақұм және Ордабасы құрылтайларының тарихи маңызын анықтау.

Қарақұм және Ордабасы құрылтайларын халықты жоңғар басқыншылығына қарсы біртұтас ел болып қорғауға шақырған ұлы жиын ретінде бағалау

Тілдік мақсаттар:

Негізгі сөздер мен тіркестер: Қалмаққырылған, Сарыарқа, Ұлытау, Қарақұм құрылтайы, Ордабасы құралтайы, Бұланты шайқасы, тарихи бас қосу, жорық жырауы

-Айтылым-тыңдалым дағдысы: оқушылардың айтылым және тыңдалым дағдысы қалыптастыруда аудиоматериалдан «елім-ай» тыңдалады. Елім-ай өлеңі арқылы қазақ халқын жоңғар шапқыншылығы ұшыратқан қасіретке талдау жасалады.

Оқылым дағдысы:Белсенді оқу әдістері арқылы жаңа сабақты меңгеруге арналған тапсырмалар арқылы жекелеген мәтінді оқу арқылы оқылым дағдысын қалыптастыру.

Жазылым дағдысын: оқулықтaн Қалмаққырылған, Сарыарқа, Ұлытау, Қарақұм құрылтайы, Ордабасы құралтайы, Бұланты шайқасы туралы негізгі мәліметтерді дәптeргe жaзaды

Жазылымға қажетті тіркестер:

Сіз неліктен екенін айта аласыз ба?

Бөгенбай батырдың «Тәуке ханнан кейін Әбілхайыр хан басты хан болды, ешкімнен кедергі көрмей және өз ықтиярымен көп іс тындырды» - деп Әбілхайырханды ерекше тұлға ретінде бағалауы неліктен деп ойлайсың?

«Дұшпаннан көрген қорлығым, Сары су болды жүрекке

Он жетіде құрсанып, Қылыш ілдім білекке» - деп жырлаған батырлар неліктен жауға аттанды деп ойлайсың?

Қазақстан картасында «Қалмаққырылған» атауын еліміздің барлық аймақтардан кездестіруге болады. Неліктен деп ойлайсың?

Талқылауға арналған сұрақтар :

Сарыарқа, Ұлытау неліктен халқымыз үшін киелі жерлер саналады?

Қазақ жерін жоңғарлардан азат етіп, елдің тәуелсіздігін қалпына келтірудегі құрылтайлардың тарихи маңызын анықтаңыз?

Құндылықтарға баулу:

Сабақта қазақ халқының жоңғарларға қарсы күресіндегі құрылтайлардың тарихи маңызын, тарихи тұлғалардың атқарған қызметін таныту арқылы өткен тарихымызға, тұлғаға құрмет сезіміне тәрбиелеу. Елбасымыз Н.Назарбаевтың «Мәңгілік ел» жалпыұлттық идеясы мен «Рухани жаңғыру: Болашаққа бағдар» бағдарламалық мақаласы аясында тәуелсіздігімізді сақтауға, Отанымызды қастерлеуге, елді сақтау құндылықтарына тәрбиелеу.

Пән аралық байланыс:

География, құқық негіздері, әдебиет пәні, дүниежүзі тарихы

АКТ қолдану дағдылары

Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар арқылыаудиоматериалмен жұмыс жасауда, қосымша деректермен жұмыс жасаудаоқушылардың тарихи ақпараттарды іздену,зерттеудағдыларындамыта отырып, білімді шығармашылықпен қолдана білу дағдысын дамыту.

Тақырып бойынша алдынғы білім:

Оқушылар Қазақ хандығының ішкі саяси жағдайына талдау жасай отырып, жоңғар басқыншылығына қарсы Отан соғысының басталуымен байланыстыра Қарақұм және Ордабасы құрылтайларының халықты жоңғар басқыншылығына қарсы жұмылдырудағы рөлін бағалайды.

Сабақ барысы:

Сабақтың жоспарланған кезеңдері

Сабақта жоспарланған жаттығу түрлері

Ресурстар

Сабақтың барысы:

10 минут

Сабақтың ортасы:

20 минут

Ұйымдастыру кезеңі:

Сәлeмдeсу, сыныпты түгeлдeу, оқушылaрдың көңіл күйін aнықтaу, оқушылaрды «мозaйкa» әдісі aрқылы 3 топқa бөлу, топтaр aрaсындa «жүрeктeн-жүрeккe» әдісі aрқылы ынтымaқтaстық aтмосфeрa қaлыптaстыру.

1-топ Төле би тобы

2-топ. Қазыбек би тобы

3-топ. Әйтеке битобы

Үй тапсырмасын сұрау. «Конверт әдісі». Мұғалім Қазақ хандығының ішкі саяси жағдайынқорытындылауға арналған конвертке сұрақтар дайындап салады, әрбір оқушыға таратылып 2 минут уақыт беріледі, оқушылар конверттен сұрақтарды алып жауап жазады, конвертке жауапты салып, келесі оқушыға береді. Барлық оқушылар жауап бергенша конверт алмасып, жауаптарды жинап, дауыстап оқып, жауаптар қаншалықты дұрыс немесе бұрыс екендігі қорытындыланады.

Уәж туындатуға арналған тапсырмалар:

«Миға шабуыл» тәсілін қолдана отырып, сабақтың оқу мақсатын ашу.

Бөгенбай батырдың «Тәуке ханнан кейін Әбілхайыр хан басты хан болды, ешкімнен кедергі көрмей және өз ықтиярымен көп іс тындырды» - деп Әбілхайырханды ерекше тұлға ретінде бағалауы неліктен деп ойлайсың?

«Дұшпаннан көрген қорлығым, Сары су болды жүрекке

Он жетіде құрсанып, Қылыш ілдім білекке» - деп жырлаған батырлар неліктен жауға аттанды деп ойлайсың?

Қазақстан картасында «Қалмаққырылған» атауын еліміздің барлық аймақтардан кездестіруге болады. Неліктен деп ойлайсың?

«Аудиоматериалмен жұмыс» әдісі арқылы «Елім-ай» әні тыңдалады. Елім-ай өлеңі арқылы қазақ халқын жоңғар шапқыншылығы ұшыратқан қасірет зардаптары туралы өз ойларын айту ұсынылады:

Елім-ай әнінен кейін қандай сезімде болдың ?

Мұғалім оқушыларға бүгінгі сабағымыз Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама тарихымен байланысты екендігіне назар аудартады.

Жаңа сабақ

ТЖ

«ДЖИГСО» стратегиясы.

Әр топқа тақырыптар тарату:

1-топ Төле би тобы «Қазақ жасақтарының құрылуы және Ордабасындағы бас қосудың тарихи маңызын зерттеңіз»

2-топ. Қазыбек би тобы «Қазақ халқының соғыс өнеріндегі «жорық жырауы» деген кімдер екенін анықтап, олардың елдің бірлігі мен жердің тұтастығын сақтаудағы роліне баға беріңдер».

3-топ. Әйтеке би тобы «Картадан Қарақұм және Ордабасы құрылтайларының болып өткен аумағын көрсете отырып, халықты жоңғар басқыншылығына қарсы біртұтас ел болып қорғауға шақырған ұлы жиын ретінде бағалау»

Осы тақырыптар бойынша оқушылар мәтінмен жұмыс жасайды, топтық жұмыс барысында жеке қарастырып постер қорғайды. Әр топтың орнына кеңес керек немесе қолдау керек деген белгілерді алдын ала қойып шығу.

Топтық жұмыс барысында оқушыларға қолдау көрсетіледі.

ЖЖ

Картамен жұмыс: картадан қазақ халқының жоңғар басқыншыларына қарсы жасаған жорықтарын көрсете отырып, ұлы жиын өткен жерлерді анықтау.

ТЖ

«Тұлғаны тану» әдісі бойынша бастапқы ынталандырушы материал ретінде тарихи деректен үзінді беріледі.

Қазақ халқының бірлігін сақтауға өз үлесін қосқан билерінің халық ауызында сақталған деректерді зерттеп, ерліктерін баяндау.

ТЖ

Суретпен жұмыс:

1-топқа

№1Қарақұм жиыны

Қарақұмдағы халық құрылтайы. Қарақұм құрылтайы- 1710 жылы үш жүз өкiлдерiнiң жоңғар басқыншылығына қарсы күрес ұйымдастыру үшiн құрылған жиын.Ол Арал теңiзiнiң солтүстiгiндегi Қарақұм алқабында өттi.Бұл бас қосуға ықпал жасаған Тәуке хан болды.Ол қазақ жасақтары мен қазақ руларын басқаруды құрылымдық тұрғыдан қайта ұйымдастырудың жоспарын ұсынды.Қазақтардың қорғаныс қабiлетiн нығайту үшiн сұлтандар билiгiн шектеп,үш жүздi жауапты билер арқылы басқаруға ұмтылды.

Тапсырма: «Қарақұм құрылтайы - батырлар құрылтайы» - деп тарихшы Н.Г.Апполова айтқандай, Бөгенбай, Есет тағы да басқа батырлардың патриоттылығы, отансүйгіштігіне баға беріңіз.2-топқа

№2 Ордабасы құрылтайы

Ордабасы – Оңтүстік Қазақстан облысы, Ордабасы ауданындағы таулы өңір. Ордабасы тауының қойнауында 1726 жылы Орда тігіліп, қазақтың үш жүзінің игі жақсыларының басы қосылып, жоңғар басқыншылығына қарсы күреске халықты жұмылдыру жайы талқыланды. Сол жолы біртұтас қазақ әскері құрылып, Бас қолбасшы сайланды. Батырлығы, әдіс-айласы, соғыс тәсіліне жетіктігімен танылған кіші жүз ханы Әбілқайыр - үш жүздің біріккен қазақ жасағына Бас қолбасшы болды. Ордабасыдағы сол баталасу - бәтуәлі болды. Қазақ жеңіске жетті. Ордабасы тауы-қазақ елі үшін береке-бірліктің бастауы іспетті. Бұл тауға зиярат етушілер Жаратушы Құдіреттен: «Еліме, жұртыма, әулетіме, отбасыма береке-бірлік бер, заманымыз тыныш болсын, өміріміз бейбіт болсын», – деген тілек тілеп барады.