Біздің алтын домбыра тақырыбындағы ашық сабақ

Сексенбаева Рита Алпамысовна

Ақтөбе облысы

Темір ауданы

Кеңқияқ музыка мектебінің домбыра класының мұғалімі

Тақырыбы: Біздің алтын домбыра.

Мақсаты: Қазақ халқының негізгі ұлттық аспабы домбыра туралы түсінік беру. Оның шығу тарихы, құрылысы туралы мағлұмат беру. Оқушыларды домбыраға қызықтыру

Білімділік: Домбыра аспабының қазақ халқында алатын орны.

Дамыту: Ырғақты сезіну, музыканы еске сақтау қабілетін дамыту.

Тәрбиелік: Домбыра аспабын қастерлеу.Музыканы түсіне білуге баулу, ұлттық өнерді қастерлеуге , құрметтеуге тірбиелеу.

Сабақтың көрнекілігі: Домбыра аспабы, домбыра құрылысы, домбырашының отырысы, қазақ ұлттық саз аспаптары, күйші портреті,нота жазбалары, карточкалар, плакат.

Сабақтың жоспары:

1. Ұйымдастыру бөлімі

2.Үй тапсырмасын тексеру

3.Жаңа сабақ:

а)Домбыра туралы түсінік

ә)Сергіту сәті

б)Музыкалық сауат ашу

в)Домбыра үйрену

Сабақтың барысы:

I. Ұйымдастыру бөлімі

(Сәлемдесу,оқушыларды түгендеу)

II. Үй тапсырмасын тексеру

М.Әубәкіров «Өрнек» күйін жеке ойнау қағысы,өлшемі,екпінін сұрап,сабақты бекіту

ІІІ. Жаңа сабақ.

Қазақ халқы үшін домбыра аспабының орны ерекше. Ақындар да, әншілер де, күйшілер де өз шығармаларын орындаған. Тек қана күйшілер мен әншілер емес, әрбір қазақ домбыра шерте білген. Сондықтан қазақтың кез-келген үйінде домбыра болған. Қазақтар домбыраны жанынан тастамаған. Қайда көшіп барса да, домбыраны бірге алып жүрген. Халқтың қуанышы мен қайғысын күйшілер домбыра тілімен сөйлеткен. Халқымыз көп теген тарихи оқиғаларын хатқа түсіріп жазбағандықтан, олар күй болып бізге жетті. Сондықтан да болар, қазақтар домбыраны "көшпелі елдің көне көз шежіресі" дейді.

Домбыра қазақ халқының арасында өте кең тараған қос ішекті шертіп ойнайтын аспап. домбыраны бал қарағайдан жасайды. Шерткенде үні таза болу үшін ағашты суға қайнатады, ішегін ешкінің ішегінен жасайды.

Ең алғаш пайда болған аспаптар осы домбыра, қобыз. Кейін уақыт өте келе шертер,жетіген, астаяқ, қоңырау, шаңқобыз, дауылпаз, дудыға, сақпан, даңғыра, қамыс сырнай, мүйіз сырнай, үскірік. Домбыра аспабы қазақ халқымен бірге жаралған деп айтуға болады. Қазіргі таңда бұл аспапта ойнауда арнайы оқу орындарында үйретеді. Домбырамен әртүрлі музыкалық шығармалар, күйлер, терме, толғау, тіпте классикалық шығармалар да орындауға болады.

Домбыраның құрылысы.

Домбыра негізгі үлкен үш бөліктен тұрады: шанағы(кеудесі), мойны және басы;

- Шанақта дауыс шығаруға арналған ойық, үлкен тиек және ішекті тартып тұратын түйме орналасқан;