Бұрынғылардан қалған мақалдар жинағы, қазақ тілі пәні

Атырау облысы

Жылыой ауданы

Құлсары қаласы

КМҚК «Аққайың» ясли бақшасы

Тажигалиева Куралай Жулдасовна

Әділ биде туған жоқ, туғанды биде иман жоқ (бұны кез-келген адам ұстана алмайды.).

Қарына тарпағанның қары сынсын.(бұны әркім ұстанады, бірақ әділдікке жатпайды.)

Өзіңе еңкейгенде еңкей- ол әкеңнің құлы емес, өзіңе шалқайғанға – шалқай ол құдайдың ұлы емес.

Өлімнен ұят күшті

Ұяттан кісі өлмес сағы сынар

Малым жанымның, жаным арымның садағасы

Адамның басы-алланың добы

Құлдың қиялы болмайды, құдайдың қалауы болады

Ырыс алды-ынтымақ

Жақсы лебіз-жарты ырыс

Жақсыдан жаман туар-бір аяққа асқа алғысыз, жаманнан жақсы туар-адам айтса нанғысыз.

Ата-ананың абыройы бала-шағасының алдында өлуі, бала-шағаның мерейі- ата-анасын арулап көмуі.

Ата көрген оқ жонар, ана көрген тон пішер

Атаңа не қылсаң – алдыңа сол келер.

Атаңның малын жау шапса бірге шап

Гүл өссе жердің көркі, қыз өссе елдің көркі

Атадан бала ширек кем туар

Бір әке он баланы бағады, он бала бір әкені баға алмауы мүмкін

Есігіңнің алдында төбе болса ерттеулі тұрған атпен тең, ауылыңда қария болса жазып қойған хатпен тең

Жеті атасын білмеген- жетесіз

Әкең өлсе де, әкеңді көрген өлмесін

Әке асқар тау, бала шам-шырағың

Атадан асыл сөз қалар

Ат а өлсе қойылар, атан өлсе сойылар-қан сонар қайдан табылар

Ананың көңілі балада, баланың көңілі далада

Баласы атқа мінсе-анасы тақымын қысады

Әке-жезде, шеше-кеме

Шеше-бұлақ, бала –жағадағы құрақ

Атат-балаға сыншы

Алып-анадан туады, ақыл-анадан туады

Балалы үй – базар, баласыз үй-қу мазар

Бала тілі-балдан тәтті

Болар бала-боғынан

Аш бала тоқ баламен ойнамайды, тоқ бала аш боламын деп ойламайды

Баласы жақсының қолы ұзын,әйелі жақсының көк жиегі кең

Бала жеңіне қарап өседі

Баланың істегені білінбейді

Бала, баланың ісі шала

Бала жақсының бір қолын байлайды, жаманның екі қолын байлайды

Қас батырдың баласы-он бесінде баспын дейді, қас сорлының баласы-ж иырмасында жаспын дейді

Жақсы болса әйелің тапқаныңды пұл етер, жаман болса әйелің би басыңды құл етер.

Жақсы болса күйеуің – өмірлік арқа сүйеуің, жаман болса күйеуің-ілесе алмас қатарға құлынына ұқсап биенің

Жақсы әйел еркектің – атағын шығарар, жаман әйел еркектің .... шығарар

Атың жаман болса сатып құтыласың, қатының жаман болса қайтып құтыласың

Жаман дос –көлеңке, басыңа күн түссе қашып құтыла алмайсыңбасыңды бұлт басса әздеп те таба алмайсың

Айырылар дос ердің артқы қасын сұрайды

Жан ауыртқан дос болмас

Кемедегінің жаны бір

Аққуды атпа , досыңды сатпа

Аттың бәрі тұлпар емес , құстың бәрі сұңқар емес

Еттің бәрі қазы емес, иттің бәрі тазы емес

Отансыз адам-ормансыз бұлбұл

Туған жерің оттай ыстық

Отан үшін отқа түс күймейсің. (Бауыржан Момышұлы)

Түсінбеске айтқан сөзің желге ұшқан тозаң

Көргеніңнен көрмегенің көп

Көргенің тек тоғыз, көрмегенің тоқсан тоғыз

Бұлақ көрсең көзін аш

Қайғысызға қара суда тамақ

Қарасу көрінім жерге апарады

Судыңда сұрауы бар

Сұмырай келсе су құриды

Су ішкен атауыңа түкірме

Суы бар жердің нуы бар

Су құрыса ну құриды

Еңкейген басты қылыш кеспес

Жау кеткесін қылышыңды боққа шап

Қашқан жауға-қатын ер

Жау жоқ деме-жар астында, бөрі жоқ деме-бөрік астында

Жау жағадан алса -ит етектен алады

Дос егіз – дұшпан сегіз

Дос басқа қарайды-дұшпан аяққа қарайды

Аяғы лас төрге шыға алмас, жеңі жыртық тамақ іше алмас

Керек тастың ауырлығы жоқ

Ішер асыңнан ішпес асың көп болсын

Сынық арба көп кешер

Сұлу, сұлу емес, сүйген сұлу

Ащы да болса шындықты айт

Жаманнан жарты аяқ ас қалар

Жаман – асқа өкпелейді, жақсы-орынға өкпелейді

Жаман адамды түйе үстінен ит қабар

Орта жолда атың өлмесін, орта жаста қатының өлмесін

Ер басына күн туса –етігімен су кешер, ат басына күн туса-ауыздығымен су ішер

Ер азығы, бөрі азығы –жолда

Көш жүре –бара түзелер

Нелер келіп не кетпес ер жігіттің басына

Өтірікшінің айтқанына нанба, келісіне нан

Мақсаты жоқтың – қолы бос

Жұмыс қолға жұқпайды

Жаман бала-шіріген жұмыртқа

Қорқр, қорқа-қояндай бойым қалмады

Қысыла қыз болдым

Қашпай-қорқамынба

Батыр бір өлер, қорқақ мың өлер

Жақсының аты өлмейді, ғалымның хаты өлмейді

Жұтқаның бұрығын, шайнағаның неғайбыл

Қарғайын десем жалғызсың, қарғамайын десем жалмауызымсың

Шын жыласа соқыр көзден жас шығар

Кебін киген келмейді, тірісінде аты шыққан өлмейді

Тоғыз қабат торқадан-тоқты шақтың терісі артық

Балалы қарғаға боқта жоқ

Жәй сөйле жаулымның енін созасың

Жазған құлға жату жоқ

Үйің толған адамсың-біріңе-бірің мимансың

Құл айтса-құлдікі жөн, би айтса-бидікі жөн

Өзім есептесем-тайлы бие тиеді, байекем есептесе-аяғым әр жерден бір тиеді

Бүлінгеннен бүлікше алма

Бір қарын майды бір құмалақ шірітеді

Біреудің кесірі біреуге тиеді

Бұлт жаумайды бұйрық жауады

Ашта жеген құйқаңды тоқта ұмытпа

Қарның ашса қара нан какордка татыр,

Ораза намаз-тоқтықта, ашаршылық күн туса-сәллең қалар боқтықта

Ағайын тату болса – ат көп, абысын тату болса – ас көп

Бермесіңді қызартпа

Көңіл, көңілден су ішеді

Дос көңілі бір атым насыбайдан қалады

Ер адам екі сөйлемес

Айт та сөзіңе жет, мінгес те үйіңе жет

Арық айтып-семіз шық

Ашыққаннан құныққан жаман

Ебін тапқан екі асайды

Бал ұстаған бармағын жалайды

Қарға тамырлы қазақ сұраса келе қарын бөле шығады

Қырықтың бірі-қыдыр

Жүгірген алмайды, бұйырған алады

Асықпаған арбамен қоян алады

Арбаның алды қайдан жүрсе арты содан жүреді

Ақтың отын-ақымақ сөндірмес

Ат айналып – қазығын, ер айналып-жазығын табады

Өзгеге ор қазсаң өзіңе зіннән болар

Тай тулап үйірден шықпас

Сабыр түбі сары алтын сабырлы жетер мұратқа

Тәуекел түбі жел қайық-өтерсің де шығарсың, уайым түбі тұңғйық-батарсың да кетерсің

Біреу тойып секәреді, біреу тоңып секіреді

Мысыққа ойын тышқанға өлім

Ауру жайын сау білмес

Қадіріңді білмеске – сырыңды айтпа

Сақтықта қорлық жоқ

Жаттан жолдасың болса-жаныңда айбалтаң болсын

Жезденің жақсысы әкедей

Атандыға жүк жоқ, азаматтыға жұт жоқ

Еңбек етсең ерінбей- ояды қарның тіленбей

Олақтан-салақ жаман

Бетің қисық болса-айнаға өкпелеме

Екі елі ауызға- төрт елі қақпақ

Малдының беті-жарық, малсыздың беті-көн шарық

Аузы қисық болса да - байдың баласы сөйлесін

Жығылған күреске, жұтаған шүкірге тоймас

Жалғыздың үні шықпас, жаяудың шаңы шықпас

Ауруын жасырған-өлімімен әшкереленеді

Шақырғанға бар-шаққаннан қаш

Қарға мың шақырса да жаз болмас

Молданың айтқанын істе, істегенін істеме

Қарнымның ашқанына емес, қадірімнің қашқанына налимын

Ұры – байымас, сұқ-семірмес

Ұрлық түбі-қорлық

Баймын деп-мақтанба, жарлымын деп-жасқанба

Байлық бір жұттық, батырлықбір оқтық

Қос жылатып айтады, дұшпан күлдіріп айтады

Жақсының жанығаны өтеді, жаманның қайрағаны өтеді

Жамандар жақсымын деп айқайлайды, жақсылар жақсымын деп айта алмайды

Жөн білетін сиырға ақ дегеннің өзі ауыр

Арық атқа қамшы ауыр

Үндемеген үйдей пәледен құтылады

Үйі жоқтың-күйі жоқ

Досқа күлкі, дұшпанға таба

Дос-өмірлік, жолдас – уақытша

Ақыл-дос, ашу-дұшпан

Шайтан-азғырады, дұшпан жазғырады

Қазан түбінде шеміршек қалды деме

Инені жіпке тізбе

Саудада достық жоқ

Бар сенгенім баянды, ода боққа таянды

Естігенің күмән, көргенің аян

Қызыл ит сені білем

Жақсы болса жау жұмырды ит жемейме

Ит итті жұмсайды, ит құйрығын жұмсайды

Ит үреді-керуен өтеді

Ит құрсағыжібісе жатпайды

Итке күшігім десең аузыңды жалайды

Күнге күле қарасаң көйлегіне жамау сұрайды

Иттің боғын қанша мақтасаң да ішінен бір қылшық шықпай қалмас

Ел-елдің заңы басқа, иті қара қасқа

Кім болсаң да иттің итаяғын алакел, ойбай қайныаға екенсің ғой қайта апарып тастай ғой

Аңдамай сөйлеген ауырмай өледі

Отыз тістен шыққан сөз-отыз рулы елге тарайды

От ала келген әйелдің-отыз ауыз сөзі бар

Қарға қарғаның көзін шұқымайды

Дәніккен қарсақ құлағынан ін қазады

Түйенің үлкені көпірден таяқ жейді

Тышқан өзінің ................. көріп жаралымын деген

Түйе бойына сеніп – жылдан құр қалыпты

Сиыр сипағанды білмес- жаман силағанды білмес

Шақырусыз қонақтың орны есікте

Көкек өз атын өзі шақырады

Қорыққанға қос көрінеді

Шегірткеден қорыққан егін екпес

Түсі-игіден түңілме

Қоянның түрін көріп-қалжасынан түңіл

Бөрі арығанын білдірмес-итке сыртын қампайтар

Бөрінің бөлтірігін асырасаң-орманға қарап ұлиды

Мысыққа ас берсең маңдайынан шертіп бер

Айран сұрай келсең шелегіңді жасырма

Айран ішкен-құтылар, шелек жалаған-тұтылар

Қомағайдың сазайы-бір сұғым май

Қортық қошқар қой бұзар,

Адасқанның алды жөн, арты соқпақ

Қараңғыда қабан күркірейді

Қараңғыда қалтырағанша жарықта жарқыра

Мың күн ұшпақтан – бір күн тірлік артық

Саңырауға сәлем берсең- атаңның басы дер

Оқусыз білім жоқ, білімсіз күнің жоқ

Оқыған озады, ойнаған тозады

Еңбектің наны тәтті, жалқаудың жаны тәтті

Шебердің қолы ортақ, шешеннің сөзі ортақ

Қырық кісі бір жақ, қыңыр кісі бір жақ

Дос сыртыңнан мақтар, дұшпан көзіңше мақтар

Әркімнің жүрген жері мысыр шәһары

Әркім өз жерінде еркінсиді

Күннің шуағы жылы, ананың құшағы жылы

Ат аунаған жерде түк қалар

Нар баласын қарпып сүйер

Сөзде қаңқу жаман, ауруда шаншу жаман

Шабан үйрек бұрын ұшар

Сасқан үйрек артымен сүңгиді

Тентектің айтқаны келмейді сандырағы келеді

Өтірікшінің куәгері қасында

Танитын жерде бой сыйлы, танымас жерде тон сыйлы

Жаны ашымастың қасында басың ауырмасын

Бар адам бір қой сояды, жоқ адам екі қой сояды

Жақыныңды сыйласаң, жат жанынан түңіледі

Қасқыр жегеніне емес қырғанына мәз

Бөрінің аузы жесе де қан , жемесе де қан

Өспес жігіт- өнбес дауды қуады

Өсер елдің жігіті бірін-бірі батыр дейді, өспес елдің жігіті бірін-бірі қатын дейді

Көп түкірсе көл

Балық басынан шіриді

Қатын бастаған көш оңбас

Байтал шауып бәйге алмас

Әкеңде жоқ арғымақ, шешеңде жоқ арғымақ, сен қайдан шыққан қарғымақ

Ашыққанның түсіне ас кірер, алқаштың түсіне мас кірер

Екі сиыр сауғанның айраны бар, екі әйел алғанның ойраны бар

Бір әйелдің меселі – қырық есекке жүк болар

Кісіге бергеніңді айтпа , алғаныңды айт

Түс түлкінің боғы

Жігітке жеті өнер аз

Алаған қолым береген

Егін есесін алады, балық бәсін алады

Бақша байлық-бір айлық

Жарлы болсаңда-арсыз болма

Өлмеске өлі балық жолығар

Тамыр тарқан тарықпас

Үт жақсы болса – сүт, жаман болса жұт

Күш атасын танымас

Кеме келсе қайық судан шығады

Қатты жерге қақ тұрар, қатты адамға мал тұрар

Ұйқың келсе қаратас мамық болар

Жігітті жолдасынан таны

Жігітке мешкей атау жараспас

Жігіт табысына мырза

Жігіттің күлегеші атының соры, қыздың күлегеші............... соры

Адал болсаң да ант ішпе

Түрікпен төрін бермес

Әзіл айтсаң әділ айт

Ойнаған ойындағысын айтады

Ұшқыннан өрт шығады, ойыннан от шығады

Бір күн дәмдеске, қырық күн сәлемдес

Адам айдаса барман, дәм айдаса қалман

Тау таумен кездеспейді, адам адаммен кездеседі