Қазақ әдебиетіндегі мақалдар жинағы, 19 бет

Мақал- мәтелдер

Шын ер жеңсе, тасымас, Жеңілсе, жасымас.

Ат басына күн туса, Ауыздығымен су ішер; Ер басына күн туса, Етегімен су кешер.

Үйде шешен, дауға жоқ, Үйде батыр, жауға жоқ.

Батыр мақтанса, Жауға шапқанын айтар. Қу мақтанса, Алдап қаққанын айтар.

Ел даусыз болмайды, Ер жаусыз болмайды.

Ерді кебенек ішінде таны.

Шешінген судан тайынбас.

Түпкі айылдын батқанын Ійесі білмес, ат білер. Ер жігіттің қадірін Ағайын білмес, жат білер.

Ердің атын, Не аты шығарар, Не қатыны шығарар.

Ер бір рет өледі, Ез мын рет өледі.

Тауекел тау жығар.

Су жетпейін демейді, Жар жеткізбейді. Ер жетпейін демейді, Мал жеткізбейді.

Бас болмақ оңай, Бастамақ киын.

Жаман жолдас жауға алдырар, Жаман би дауға алдырар.

Ер бақыттың Конғанын білмейді, Ұшқанын біледі.

Қорыққанға қос көрінер.

Қорқақтың көзі үлкен, Ақымақтың сөзі үлкен.

Жау жоқта батыр коп, Дау жоқта ақыл көп.

Қылышынан қан тамған батырды, Тілінен бал тамған ақын алады.

Ердің жақсысы Елімен ойласады. Айелдің жақсысы Ерімен ойласады.

Ер қадірін білмеген Ел қадірін білмейді.

Айла алтау, Ақыл жетеу. Айла мен ақыл қосылса, Алдырмайтын екеу.

Қыдырып жеген жанбастан, Шақырулы жеген жақырын артық.

Іитке төсек не керек, Естіге өсек не керек.

Қалыңдығына өкпелеген күиеу, Қайнысына салем бермейді.

Ел болатын жігіттер, Ел намысын жыртады, Ел болмайтын жігіттер, Елін ұрлап кұртады.

Қамысты бос ұстасаң, Қолыңды кеседі. Қатынды бос ұстасаң, Төбеңді теседі.

Бірлік қайда болса, Ерлік сонда. Еркіндік қайда болса, Елдік сонда.

Жығылған күреске тоймайді.

Көз қорқақ, қол батыр.

Күшті болсаң нәпсіңді тый.

Шындық қамал бұзар.

Үйренген жау атыспаққа жақсы.

Сақтықта корлық жок, Салемде зорлык жок.

Бұқа болар бұзау, Биіттейінен белгілі. Батыр болатын бала, Тійттейінен белгілі.

Ер айтса ел айтқаны, Елдің қамын жеп айтқаны.

Елуінде ер дана, Елу жылда ел жаңа.

Ат басына күн туса, Айыл, тұрман садаға; Ер басына күн туса, Бастан құлақ садаға.

Арманымен ер сұлу, Орманымен жер сұлу.

Өзін өзі білген ер бақытты. Өзін өзі билеген ел бақытты.

Ел іші алтын бесік.

Ел құлағы елу.

Қырыктың бірі - қыдыр.

Бүлінген елден, Бүлдірген алма.

Тау мен тасты су бұзар, Ер арасын ку бұзар.

Балық іздесең, көлге бар, Береке іздесең, елге бар.

Ел-жұртыңның қадірін Іс түскенде білерсің. Сары тоннын қадірін Қыс түскенде білерсің.

Өсер елдің баласы Қозысын күтіп қой қылар. Өспес елдің баласы Қозысын сойып, той қылар.

Көпті жамандаған Көмусіз қалар.

Ақылсыз адам айқай келеді, Жан-жағын жайпай келеді. Ақылды адам жай-жай келеді, Жан жағын байқай келеді.

Сұлу сұлу емес, Сүйген сұлу.

Болар адам он бесінде бас болар, Болмас адам қырык бесінде жас болар.

Жаман итті еркелетсең, Ауызыңды жалар. Жаман адамды еркелетсең, Жаныңды алар.

Судың да сұрауы бар.

Берекесі кеткен ауылдың Айтқаны өсек болар, Аңдығаны төсек болар. Берекесі кірген ауылдың Айналдырғаны шаруа болар, Еккені тары, жегені жарма болар.

Арпа, бидай ас екен, Алтын, күміс тас екен. Не ексең соны орарсың.

Еріншектің егіні піспес.

Маңдайы терлемегеннің Қазаны кайнамайды. Ақымақ күлкіге тоймайды, Жалқау ұйқыға тоймайды.

Еріншектің ертеңі бітпес, Жеңілшектің селтеңі бітпес.

Кедейлік жаны тәтті жалқауга үйір, Еңбек ете білмейтін, аңқауға үйір.

Екі аяқтыда бажа тату. Төрт аяқтыда бота тату.

Түйе ботасымен жарасты, Тамақ батасымен жарасты.

Ынта болса адамда, Қиын іс жоқ ғаламда. Ағаш тамырымен мықты. Адам дос-жарымен мықты.

Жолдасы жоқ жігіттің