Буын үндестігі тақырыбына ашық сабақ, 4-сынып

Талдыкбаева Айнагуль Сериковна

Хромтау ауданы

«Сәтпаев орта мектебі» КММ

Пәні: Қазақ тілі

Класы: 4 қазақ

Сабақтың тақырыбы: Буын үндестігі

Мақсаты: 1. Білімділік: Буын үндестігі жайлы оқушыларға жалпылай түсіндіру.Оқушылардың буын үндестігі туралы білімін арттыру;Сөздер бірде жуан,бірде жіңішке айтылу ерекшеліктеріне басты назар аударту.

2. Дамытушылық: Оқушының өзінің ойын жасырмай анық дәлме-дәл жеткізе білуге дамыту.

3. Тәрбиелілік:Үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсету және бойына жақсы тәрбиелік маңызы зор қасиеттер беріп тәрбиелеу.

Күтілетін нәтиже:Сөздердің айтылу мен жазылу ерекшеліктерін меңгерту.Сабақ түрі: ашық сабақ.Сабақтың әдісі: Сұрақ-жауап, ой бөлісу,сөзжұмбақтар шешу.Көрнекіліктер: плакаттар,суреттер,таратпа материалдар,т.б.Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі.Амандасу рәсімі: Сәлеметсіздер ме, оқушылар!

ІІ.Өткенді қайталау.

ІІI. Жаңа сабақты сұрау. Қызығушылығын арттыру,;

Кіріспе бөлім.

Буын үндестігі-сингармонизм

Сұрақтар қою арқылы өткен білімдерді еске түсіру, пікірлесу.- Буын үндестігі дегеніміз не?Сөздің соңғы буынының жуан, жіңішкелігіне қарай қосымшалардың да бірыңғай жуан, бірыңғай жіңішке түрде жалғануын буын үндестігідеп атаймыз.

- Мысалдар келтіру арқылы дәлелде.

Қазақ тілінде сөздерге қосымшалар не бірыңғай жуан, не бірыңғай жіңішке болып жалғанады. Мұны мына мысалдар арқылы көруге болады.Қосымшалардың жуан түрде жалғануы Қосымшалардың жіңішке түрде жалғануыЖұмыс-шы-лар-ғаҚуаныш-та-рың-дыАқыл-ды-лық-қаЕңбек-ші-лер-геСү-йін-іш-те-рің-діЕс-ті-лік-ке

Сөздің соңғы буының жуан,жіңішкелігіне қарай қосымшалардың да не жуан,не

жіңішке жалғануы.

Жуан сөздер :Жіңішке сөздер:

Жұмыс-шы-лар-ғаСүйінші-лер-ің-ді

Тарих-ты Лагерь-ге

Цех-та Роль-дің рол-ім

Сонымен қатар буын түрлері де бар,олар: ашық,тұйық,бітеу болып бөлінеді.

Ашық буын дегеніміз-дауысты дыбыстан басталып,дауысты дыбыспен аяталады.

Мысалы: Ашық буын

а-та

ә-ке

Тұйық буын дегеніміз- дауысты дыбыстан бастылып, дауыссыз үнді немесе қатаң

дыбыспен аяталады.

Мысалы: Тұйық буын

Аң

Ұлт

Бітеу буын дегеніміз- дауыссыздан басталып,дауыссызбен аяқталады.

Мысалы: Бітеу буын

тас

дәп-тер

IV.Оқулықпен жұмыс.

1-тапсырма.Көрсетілген жұрнақтарға түбір сөз қосып жаз.

_________________________________-хана

_________________________________-паз

__________________________________-қой

__________________________________-кер

2-тапсырма.Сөздерге қосымша жалғап жаз,ережесін еске түсір.

Бидай,М.Әуезов,арбакеш.

3-тапсырма.Апта күндерін айтылуына қарап,дұрыс жаз.

Апта күндерінің айтылуы мен жазылуының қандай айырмашылығын байқадың?

Айтылуы Жазылуы

дүйсембі ___________________________________

сейсембі ___________________________________

сәрсембі ___________________________________

бейсембі ____________________________________

жұма ____________________________________

сембі ____________________________________

жексембі _____________________________________

4-тапсырма.Аралас буынды сөздер болып келетін адам аты-жөндерін жаз.

Мысалы:Бегімбай,Есенбай_________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

5-тапсырма.Ертегіні өз ойыңнан жалғастырып,аяқтап жаз.Қайсардың ақылдылығы,білімділігі оның таңдауынан байқалатын болсын.

Таңдау