Буын үндестігі бойынша сабақ жоспары, 4-сынып

Пәні: қазақ тілі Өткізілген мерзімі:

Сабақтың тақырыбы: Буын үндестігі.

Сабақтың мақсаты: а) Оқушыларға сөздің буынының жуан, жіңішке болуына қарай

қосымшалардың да бірыңғай жуан не бірыңғай жіңішке түрде

жалғанатынын түсіндіру. Сондай-ақ буын үндестігіне бағынбайтын

қосымшалар бар екенін ұғындыру.

ә) Қосымшалардың жалғау, жұрнақ екенін ажыратып, олардың тиісті

белгілерін қойдыру арқылы есте сақтау қабілеттерін дамыту.

б) Мамандық таңдауға бағыт беру, табиғатқа қамқорлықпен қарауға

тәрбиелеу.

Сабақтың әдісі: сұрақ-жауап, қайталау, жаттығу.

Сабақтың түрі: аралас сабақ

Сабақтың көрнекілігі: кестелер жинағы,топшама

Сабақтың барысы:

I. Ұйымдастыру бөлімі.

Оқушылардың сабаққа дайындығын қадағалау.

II. Үй тапсырмасын тексеру.

5-жаттығу.

Ереже қайталау.

III. Жаңа сабақ

Сөйлеу үрдісінде бір дыбыс екінші бір дыбысты, бір буын екінші бір буынды, бір түбір өзіне жалғанатын қосымшаны, бір сөз екінші бір сөзді өзінің соңғы дыбысындай етіп үйлестіруді, қиюластыруды талап етіп тұрады. Тіліміздегі байырғы сөздердің басым көпшілігі не біркелкі жуан, не біркелкі жіңішке айтылады.

Мысалы: қоңырлау білезіктерді

қырандар еліміз

Оқулықпен жұмыс.

1-жаттығу.

Сөздерді буынға бөліп көшіріп жазу.

-Түбір сөзге жалғанған қосымшалардың жуан немесе жіңішке екенін анықтаңдар.

! Сөздің соңғы буынының жуан, жіңішке болуына қарай қосымшалардың да бірыңғай жуан не жіңішке түрде жалғануын буын үндестігі дейміз.

Мысалы: дос-тық-қа, дос-тар-ымыз-ға, би-ші-лер, би-ші-лер-іміз-ге.

2-жаттығу.

Көп нүктенің орнына тиісті қосымшаларды жалғап жазу.

Табиғат-тың, домбыра-ны, көл-дер, тау-лар, бекіре-нің, қарағай-лы, әже-сінің, домбыра-шы.

Бірінші сөйлемді сөйлем мүшелеріне талда.

-Сызықша не үшін қойылады?

3-жаттығу.

Қарамен жазылған сөздерді теріп жазып, түбірі мен қосымшасын ажырату.

-Өскенде кім болғыларың келеді? Неліктен?

5-жаттығу.

Түбір сөздерге тиісті қосымшаларды жалғап жаз.

Әсемпаз, мұрагер, емхана, сәнқой, арбакеш, Жамбылдікі, талапкер.

Бұл сөздердің жазылуын естеріңде сақтаңдар.

! Тілімізде буын үндестігіне бағынбайтын мынадай қосымшалар бар:

-мен, -пен, -бен: қаламен, аспен, сазбен.

-паз: өнерпаз

-қор: еңбекқор

-кер: талапкер

-гер: мұрагер

-хана: дәріхана

-нікі, (-дікі, -тікі): Алматынікі т.б.

IV. Сабақты бекіту. Қорытынды.

Сұрақ-жауап ретінде қайталату.

Шығармашылық тапсырмалар.

V. Бағалау, мадақтау.

Сабаққа белсене қатысқан оқушыларды мадақтап, бағалау.

VI. Үйге тапсырма.

4-жаттығу. (26-бет)

Өлеңді түсініп оқы.