БЖБ 5 сынып Қазақ әдебиеті

А Бөлімі

«Отбасындағы дәстүрлер мен мерекелер.Лексика» бөлімі бойынша жиынтық бағалау тапсырмасы

Оқу мақсаты

5.1.4.1. тірек сөздер мен жетекші сұрақтар арқылы негізгі ойды анықтау

5.3.5.1. оқылым және тыңдалым материалдары бойынша негізгі ақпараттарды сақтай отырып, жинақы мәтін жазу

5.4.3.1 тура және ауыспалы мағыналы сөздерді, көп мағыналы сөздерді көркемдік ерекшеліктеріне сай қолдану

Бағалау критерийі Білім алушы

тірек сөздер мен жетекші сұрақтар арқылы негізгі ойды анықтайды;

оқылым мәтіні бойынша негізгі ақпаратты анықтап, жинақы (қысқа) мәтін жазады;

берілген мәтіндегі тура және ауыспалы мағынадағы сөздерді, көп мағыналы сөздерді көркемдік ерекшеліктеріне сай қолданады.

Ойлау дағдыларының деңгейі білу және түсіну, қолдану

Орындалу уақыты 25 минут

1-тапсырма. Бейнежазбаны тыңдап, өз ойыңызды білдіріңіз. Тыңдалған мәтін бойынша тірек сөздер мен жетекші сұрақтар арқылы жауап беріңіз. (10 минут)

Бесікке салу салты

Бала – өмірдің жалғасы. Жас нәрестенің дүниеге келуі – отбасы мүшелеріне үлкен қуаныш.Туылған баланың кіндігі түскен соң бесікке салады. Халқымыз қастерлеген бесіктің ең алдымен баланың тазалығына, аяқ-қолы мен денесінің түзу болып қалыптасуына тигізер пайдасы орасан.

Нағашы әжелері әкелген бесікке әулет әжелері ерекше ықыласпен қарап, оның жөн-жоралғысын жасаған. Мыс: Оңба оң (айна, тарақ т.б.) Нәрестені бесікке салмас бұрын «тыштырма» жасалады.

Тәттілерді түбектің ойығынан салып, бесік астынан уыстап алынған тыштырмаларды жас бүлдіршіндерге таратады.

Кәрі жіліктен жасалаған шүмек баланың тазалыққа үйреніп, баланың төсегін былғамауына және ұзақ ұйықтауына жағдай жасалынады. Сәбиді ақ мамығына жатқызған соң өз атасының шапанын, жібек маталар, ат әбзелдері мен әкесінің зерлі белбауы секілді заттарды бесік үстіне жабады. Аттың жалы бесіктің аяқ жағына қойылады. Балаңыз шабандоз болсын, аттай жүйрік болсын деп тілеген. Қазақ мұрагерімнің болашағы мықты болсын деген ниетпен түрлі дәстүрлерді ұстанған. Баланы бесікке салған аналар «бесікті алып қашу» салтын жасаған. Ілгеріде әжелеріміз немерелерін бесіктің үстіне мініп Қаратаудың басына алып қашып кетекен екен. «Мен де сол Қаратаудың басына қарай алып қашып барамын, сатып алыңдар»,- деген екен. Сол кезде бүлдіршіннің ата-анасы кәдесыйларын беріп, баланы қайтарып алған.

Бесік - өмірге жаңа келген сәбидің ақ отауы. Қазақ балалары бесік жырын тыңдап өскен. Бесік жыры арқылы көркем мінезді қалыптастырып ұлттық құндылықты бойына сіңірген.

Бесік көшпелі өмірге өте қолайлы болғандықтан бабаларымыз баласын ағаш бесікке салып өсірген. Қазақтың туған жерді алтын бесікке теңеуі бесікті ардақтаудан шыққан. (бейнежазба ұзақтығы3.24)

(https://youtu.be/ LnPNI67LERg)

Тірек сөздер: Бала – өмірдің жалғасы, бесік – cәбидің ақ отауы, түрлі ырымдар, бесік жыры

1. Бесікке сәбиді кім салады және түрлі ырымдарды неліктен жасайды?

2. Тыштырма деген не, оны қалай үлестіреді?

3.Бесікктің үстіне нелерді жабады?

4. Неліктен түрлі жоралғылар жасайды?

5. Қандай бесік жырларын білесіңдер?