БЖБ 9 сынып Химия

А Бөлімі

9.3А «17 (VII), 16 (VI), 15 (V), 14 (VІ) топ элементтері және олардың қосылыстары» бөлімі бойынша жиынтық бағалау

Оқу мақсаты

9.3.3.5 Аммиак өндірісінің үдерісін сипаттау

9.2.1.16 Аммиакты алуды, қасиеттері мен қолданылуын түсіндіру

9.2.1.23 Фосфор және оның қосылыстарының жалпы химиялық қасиеттерін түсіндіру

Топта галогендер қасиеттерінің өзгеру заңдылықтарын болжау

Хлордың химиялық қасиеттерін сипаттау: металдармен, сутекпен және галогенидтермен әрекеттесуі

9.2.1.24 Кремнийдің қолданылу аймағын және оның жартылай өткізгіш ретінде қолданылуын түсіндіру

Бағалау критерийі

Білім алушы

Өнеркәсіптік масштабтарда аммиактың қолайлы шығымына ықпал ететін факторларды қолдануды дәлелдейді

Аммиактың алынуы мен физикалық және химиялық қасиеттерін, қолданылу салаларын сипаттайды

Фосфордың, оның қосылыстарының химиялық қасиеттерін болжайды.

Топ бойынша галогендердің қасиеттерінің өзгеруін көрсетеді

Хлормен әрекеттесетін затты анықтайды

Кремнийдің жартылай өткізгіштік қасиеттері мен қолданылуын бағалайды

Ойлау дағдыларының деңгейі

Білу, түсіну

Қолдану

Орындау уақыты

20 минут

Аммиакты өндірісте алыну жолының реакция теңдеуін жазып, теңестір:

Келтірілген физикалық қасиеттердің арасынан қалыпты жағдайда аммиакқа тән физикалық қасиеттің астын сыз:

Газ/ сұйық зат

Өткір иісті/ иіссіз

Суда ерімейді/ суда ерігіш

Сары жасыл түсті/ түссіз

(с) Реакция теңдеулеріндегі бос орындарға қажетті формулаларды жаз:

4NH3 +3O2 → ... + 6H2O

NH3 + ... → NH4Cl

(d) Аммиактың қолдану салаларын жазып, схеманы толықтыр.

NH3

2.Көрсетілген схемада аммиакты өндірудің технологиясы сипатталған.

t = 1000C

p = 15МПа

k – Al2O3

Ауадан алынған азот

N2: H2

Реакцияға түспеген газдар қоспасы

Табиға газдан алынған сутек

тоңазытқыш

Сұйық аммиак

Бастапқыда ауадан алынған азот пен табиғи газдан алынған сутек газдарының қандай қатынастағы қоспасын компрессорға бағыттау тиімді? Себебін түсіндір.

Қыздыру мұнарасында схемада көрсетілгендей t = 1000C p = 15МПа және катализатор ретінде Al2O3 қолданылғаны дұрыс па? Жауабыңды дәлелде.

Ақ фосфордың ауада тотығуы жасыл түсті жарық береді. «Фосфоресценция» термині элементтің жарық шығаруын білдіргенімен, шынайы процесс - тотығу болып табылады.

Айналымдағы Х және У заттарын анықтап, оны жүзеге асыр:

P2O5 → Х → Na3PO4 → Ca3(PO4)2 → Y → P2O3

X - Y - [3]

Топ бойынша жоғарыдан төмен қарай галогендердің қасиеттерінің өзгеруін (атом радиусы, тотықтырғыш қасиет – «артады» немесе «кемиді» сөздерін, агрегаттық күй – «қатты», «сұйық» немесе «газ» сөздерін) кестеге жаз.

Галогендер

Атом радиусы

Тотықтырғыш қасиеті

Агрегаттық күйі

Фтор

Хлор

Бром

Йод

Астат

(a) А және В сынауықтары екі түрлі газбен толтырылған. В сынауықтың үстіне А сынауығын төңкеріп, олардың ауыздарын түйістіріп, газдар араластырылды. Әрі қарай, газдар қоспасын спиртшамның жалынында қыздырып болғаннан кейін,…