бжб+ тжб, биология 9 сынып

ЖАМБЫЛ ОБЛЫСЫ ӘКІМДІГІ БІЛІМ БАСҚАРМАСЫНЫҢ

ОҚУ-ӘДІСТЕМЕЛІК КАБИНЕТІ

Биология пәнінен жиынтық бағалау тапсырмаларының жинағы

(9 - сынып)

Тараз -2019

ӘӨЖ 373

КБЖ 74.268,1

К17

Баспаға Жамбыл облысы әкімдігінің білім басқармасы оқу-әдістемелік кабинетінің Әдістемелік кеңесінің шешімімен ұсынылған (хаттама №2, «14» наурыз 2019 жыл).

Пікір жазғандар:

Зияева Г.К. – М.Х.Дулати атындағы Тараз мемлекеттік университетінің «Биология» кафедрасының доценті, биология ғылымдарының кандидаты.

Шаймерденова Г.З. – Тараз мемлекеттік педагогикалық университетінің «Биология» кафедрасының доцент қызметін атқарушы, PHD.

Редакция алқасы:

Ш.А.Усерова – Жамбыл облысы әкімдігінің білім басқармасы оқу-әдістемелік кабинетінің басшысы, төрайым; Б.Х.Тажибаев – облыстық оқу-әдістемелік кабинеті басшысының орынбасары төрайымның орынбасары; А.М.Жапбасбаева – облыстық оқу-әдістемелік кабинетінің әдіскері, редактор; Н.Дубанов - Жамбыл ауданы, Б.Бесбаев атындағы мектеп-гимназиясының биология пәні мұғалімі, Тараз педагогикалық шеберлік орталығының штаттан тыс тренері, сарапшы; Н.Жаңбыршиева – Жамбыл ауданы, Б.Момышұлы атындағы мектеп-гимназиясының биология пәні мұғалімі, хатшы.

Құрастырғандар:

Н.Жаңбыршиева – Жамбыл ауданы, Б.Момышұлы атындағы мектеп-гимназиясының биология пәні мұғалімі, Б.Асанкулова – Жамбыл ауданы, Шайқорық орта мектебінің биология пән мұғалімі С.Монтаева – Жамбыл ауданы, №1 орта мектебінің биология пән мұғалімі, Ж.Жұмашева – Жамбыл ауданы, №1 орта мектебінің биология пән мұғалімі, С.Икрашева - Т. Рысқұлов ауданы, .№1 мектеп - лицейінің биология пән мұғалімі, Ж.Тілебалдиева - Т.Рысқұлов ауданы, №1 мектеп - лицейінің биология пән мұғалімі.

«БИОЛОГИЯ ПӘНІНЕН ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ ТАПСЫРМАЛАРЫНЫҢ ЖИНАҒЫ» 9 -сынып, – Тараз, 2019. – 78 б.

ISBN

Әдістемелік құрал жалпы орта білім беретін мектеп мұғалімдеріне, мектеп әкімшілігіне, білім беру бөлімінің әдіскерлеріне, критериалды бағалау бойынша мектеп, өңірлік үйлестірушілеріне және басқа да мүдделі тұлғаларға арналған.

ӘӨЖ 373

КБЖ 74.268,1

К17

ISBN 978-601-7108-39-7

© Тараз қ., 2019

КІРІСПЕ

Әдістемелік құрал «Орта білім берудің (бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім беру) мемлекеттік жалпыға міндетті стандартына», «Оқу бағдарламасына», «Оқу жоспарына», «Негізгі орта және жалпы орта білім беретін мектеп мұғалімдеріне арналған критериалды бағалау бойынша нұсқаулыққа», «Қалыптастырушы бағалауға арналған тапсырмалар жинағына», «Жиынтық бағалауға арналған әдістемелік ұсыныстарға» негізделіп дайындалған.

«Жиынтық бағалау тапсырмаларының жинағы» әдістемелік құралы мұғалімге және 9-сынып білім алушыларына «Биология» пәні бойынша жиынтық бағалауды жоспарлау, ұйымдастыру және өткізуге көмек құралы ретінде құрастырылған.

Бөлім бойынша жиынтық бағалаудың тапсырмалары мұғалімге білім алушылардың тоқсан бойынша жоспарланған оқу мақсаттарына жету деңгейін анықтауға мүмкіндік береді.

Әдістемелік құралда бөлім бойынша жиынтық бағалауды өткізуге арналған бағалау критерийлері мен дескрипторлары бар тапсырмалар ұсынылған. Дескрипторлары мен балдары бар тапсырмалар ұсыныс түрінде берілген.

Әдістемелік құралды дайындау барысында ресми интернет-сайттағы қолжетімді ресурстар (суреттер, фотосуреттер, мәтіндер, аудио және бейне материалдар) қолданылды.

1 – ТОҚСАН БӨЛІМ БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ ТАПСЫРМАЛАРЫ

9.1А «Жасушалық биология» және 9.1В «Тірі ағзалардың көптүрлілігі, биосфера және экожүйе»

Оқу мақсаттары

9.4.2.1 Өсімдік және жануар жасушаларының негізгі бөліктерінің құрылысы мен қызметін түсіндіру

9.4.2.2 Микрофотографияны қолданып, жасушалардың сызықтық ұлғаюын есептеу

9.1.1.2 Өсімдіктер мен жануарлардың ерекше белгілерін ағзаларды анықтауда қолдану (анықтауыштар бойынша)

9.3.1.4 Азот пен көміртектің табиғаттағы айналымының сызбасын құру

Бағалау критерийлері

Білім алушы:

Өсімдік және жануар жасушаларының негізгі бөліктерінің құрылысы мен қызметін сипаттайды

Жасушалардың сызықтық ұлғаюын есептейді

Ағзаларды анықтауда өсімдіктер жануарлардың ерекше белгілерін қолданады

Азот пен көміртектің табиғаттағы айналымының сызба түрінде көрсетеді

Ойлау дағдыларының деңгейі

Білу және түсіну,

Қолдану,Жоғары деңгей дағдылары

Орындау уақыты

20 минут

1.Тапсырма.А. Кестені толтырыңыз.

Оргоноидтар

Түсініктеме

1.Рибосома

А.Түтіктерд

н , көпіршіктерден тұратын мембрналар.Бұдыр,тегіс түрлері бар.

2.ЭПТ

Б.Мембраналы емес.Ол болмаса тіршілік болмайды.Жасушалардың барлық типтеріне тән.

3.Лизосома

В.Ядроға жақын орналасады.Диктиосома шығуы мүмкін.

4.Гольджи жиынтығы

Г.Бір нәрсені бұзаты

,ерітетін денешік.

2.Тапсырма

Митохондрияның ұзындығын ескеріп, ауыстыру коэффициенттерін пайдаланып , кестені сызып бос орындарды толтыр.

сантимерт

миллиметр

микрон

микрометр

нанометр

3-тапсырма

Грейг қызғалдағының жүйелеу санаттарын ретімен орналастырыңыз

1.Патшалық__________________

2.Бөлім______________________

3.Класс______________________

4.Тұқымдас__________________

5.Туыс______________________

6.Түр_______________________

Кілт сөзі: Лалагүлділер, жоғары сатыдағылар, грейг қызғалдағы, өсімдіктер дара жарнақтылар, қызғалдақ,

В.Көміртектің ауадағы мөлшері қанша болуы керек,шамадан асып кеткен жағдайдағы зиянды әсерін анықта _________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Балл қою кестесі

Бағалау критерийлері

Тапсырма

Дескриптор

балл

Жасуша құрылымдарына анықтама береді

Оргоноидтар

Эндоплазмалық торды анықтайды

Рибасоманы анықтайды

Лизосома анықтайды

Гольджи жиынтығы анықтайды

Ауыстыру коэффициенттерін пайдаланып , кестені сызып бос орындарды толтыр.

миллиметрінанықтайды

микронынанықтайды

микрометрін анықтайды

Ағзаларды анықтауда өсімдіктер жануарлардың ерекше белгілерін қолданады

Патшалықты ретімен жазады

Бөлімді ретімен жазады

Класс ретімен жазады

Тұқымдас ретімен жазады

Туыс ретімен жазады

Түр ретімен жазады

Көміртек мөлшерін көрсетеді

Қоршаған ортаға әсерін анықтайды

Көміртектің ауадағы мөлшері қанша болуы керек.

Шамадан асып кеткен жағдайдағы зиянды әсерін анықтайды

Барлығы

«Жасушалық биология және тірі ағзалардың көптүрлілігі, экология және биосфера» бөлімі бойынша жиынтық бағалаудың нәтижесіне қатысты ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналған рубрика

Білім алушының аты-жөні __________________________________________

Бағалау критерийлері

Оқу жетістіктерінің деңгейі

төмен

отраша

жоғары

Жасуша құрылымдарына анықтама береді

Жасуша құрылымдарына анықтама беруде қиналады

Жасуша құрылымдарына анықтама беруде қателіктер жібереді

Жасуша құрылымдарына анықтама дұрыс береді

Ауыстыру коэффициенттерін пайдаланып , кестені сызып бос орындарды толтыр.

Ауыстыру коэффициенттерін пайдаланып , кестені сызып бос орындарды толтыруда қиналады.

Ауыстыру коэффициенттерін пайдаланып , кестені сызып бос орындарды толтыруда қателіктер жібереді.

Ауыстыру коэффициенттерін пайдаланып , кестені сызып бос орындарды дұрыс толтырды.

Ағзаларды анықтауда өсімдіктер жануарлар-дың ерекше белгілерін қолданады

Ағзаларды анықтауда өсімдіктер жануарлардың ерекше белгілерін анықтауға қиналады

Ағзаларды анықтауда өсімдіктер жануарлардың ерекше белгілерін анықтауда қателіктер жібереді

Ағзаларды анықтауда өсімдіктер жануарлардың ерекше белгілерін анықтауда сипаттама дұрыс береді

Көміртек мөлшерін көрсетеді

Қоршаған ортаға әсерін анықтайды

Көміртек мөлшерін көрсетуде

қоршаған ортаға әсерін анықтауда қиналады

Көміртек мөлшерін көрсетуде ,

қоршаған ортаға әсерін анықтауда қателіктер жібереді

Көміртек мөлшерін дұрыс көрсетеді

Қоршаған ортаға әсерін дұрыс анықтайды

9.1С «Aдам қызметінің қоршаған ортаға әсері» бөлімі бойынша жиынтық бағалау

Оқу мақсаттары

9.3.2.1 Пайдалы қазбаларды өндіру мен өңдеудің қоршаған ортаға әсерін түсіндіру.

9.3.2.3 Парниктік эффектінің тірі ағзаларға әсерін түсіндіру

9.3.2.4 Озон қабатының бұзылуы себептері мен салдарын түсіндіру

Бағалау критерийлері

Білім алушы:

Пайдалы қазбаларды өндіру мен өңдеудің қоршаған ортаға әсерін сипаттайды

Тірі ағзаларға парниктік эффектінің әсерін түсіндіреді

Озон қабатының бұзылуы себептері мен салдарын түсіндіреді

Ойлау дағдыларының деңгейі

Білу және түсіну,

Қолдану дағдылары

Орындау уақыты

20 минут

Тапсырма

1-тапсырма.

Қазақстанның кескін картасы берілген.

А.Жамбыл облысының териториясындағы фосфор кен орынын белгілеңіз.________________________________________________________________

В.Осы жердегі өндіріс орындарының қоршаған ортаға әсерін сипаттаңыз ,2сөйлеммен.

2-тапсырма Сәйкестендіру

1.Инсектицидтер

А.Жануарлардың паразиттерін жоюға арналған пестицидтер

2.Фунгицидтер

Б. Арамшөпті жоюға арналған пецтицидтер

3.Гербициттер

С.Кейбір бунақденелерді жоюға арналған пестицидтер

3-тапсырма.

Атмосфераның көмірқышқыл газымен және басқа шығындыларымен ластануына байланысты ғаламдық экологиялық проблемалардың бірі.

А.ғаламдық экология

В.жылу

С.жауын –шашын

Д.жылыжай эффектісі

Е.Өндіріс қалдықтары.

4-тапсырма

Озон қабатының бұзылуы себептері мен салдарын түсіндіреді

Тапсырмалар

«Ш»

«Ж»

Егер озон қалқаны толығымен жойылып кететін болса, құрлық беті кез келген тірі ағза, тіпті прокариоттар үшін де тіршілік етуге жарамсыз

Озон қалқанының бұзылуының негізгі бір себебі өсімдіктерді өсіру

Жылыжай эффектісі күшейген кезде Антрактида және Арктикадағы мұздықтар ери бастайды.

Балл қою кестесі

Бағалау критерийлері

Тапсырма

Дескриптор

балл

Пайдалы қазбаларды өндіру мен өңдеудің қоршаған ортаға әсерін сипаттайды

А.Жамбыл облысының териториясындағы фосфор кен орынын белгілеңіз

В.Осы жердегі өндіріс орындарының қоршаған ортаға әсерін сипаттаңыз, 2сөйлеммен

1.Инсектицидтерді сипаттайды

2.Фунгицидтерді сипаттайды

3.Гербициттерді сипаттайды

Тірі ағзаларға парниктік эффектінің әсерін түсіндіреді

Жылыжай эффектісін табады

Озон қабатының бұзылуы себептері мен салдарын түсіндіреді

Озон қабатының бұзылуы себептері мен салдарынның 1-ші мысалды анықтайды

Озон қабатының бұзылуы себептері мен салдарынның 2-ші мысалды анықтайды

Озон қабатының бұзылуы себептері мен салдарынның 3-ші мысалды анықтайды

Барлығы

«Aдам қызметінің қоршаған ортаға әсері» бөлімі бойынша жиынтық бағалаудың нәтижесіне қатысты ата-аналарға ақпарат ұсынуға арналған рубрика

Білім алушының аты-жөні __________________________________________

Бағалау критерийлері

Оқу жетістіктерінің деңгейі

Төмен

орташа

жоғары

Пайдалы қазбаларды өндіру мен өңдеудің қоршаған ортаға әсерін сипаттайды

Пайдалы қазбаларды өндіру мен өңдеудің қоршаған ортаға әсерін сипаттауда қиналады

Пайдалы қазбаларды өндіру мен өңдеудің қоршаған ортаға әсерін сипаттауда қателіктер жібереді

Пайдалы қазбаларды өндіру мен өңдеудің қоршаған ортаға әсерін дұрыс сипаттайды

Тірі ағзаларға парниктік эффектінің әсерін түсіндіреді

Тірі ағзаларға парниктік эффектінің әсерін түсіндіруде қиналады

Тірі ағзаларға парниктік эффектінің әсерін түсіндіруде қателіктер жібереді

Тірі ағзаларға парниктік эффектінің әсерін дұрыс түсіндіреді

Озон қабатының бұзылуы себептері мен салдарын түсіндіреді

Озон қабатының бұзылуы себептері мен салдарын түсіндіруде қиналады

Озон қабатының бұзылуы себептері мен салдарын түсіндіруде қателіктер жібереді

Озон қабатының бұзылуы себептері мен салдарын дұрыс түсіндіреді

9.1D «Қоректену» және 9.1Е «Заттардың тасымалы» бөлімі бойынша жиынтық бағалау

Оқу мақсаттары

9.1.2.1 Адамның асқорыту жолдарындағы үдерістерді сипаттау

9.1.2.2 Ас қорыту үдерісіндегі органикалық заттар мен сәйкес ферменттердің арасындағы байланысты орнату

9.1.2.3 Ферменттердің белсенділігіне әр түрлі жағдайлардың (температура, pH) әсерін зерттеу

9.1.3.1 Активті және пассивті тасымалдарды салыстыру

9.1.3.2 Өсімдіктердегі транспирация үдерісінің мәнін түсіндіру

Бағалау критерийлері

Білім алушы:

Адамның асқорыту жолдарындағы үдерістерді түсіндіреді

Ас қорыту үдерісіндегі органикалық заттар мен ферменттердің арасындағы байланысты орнатады

Ферменттердің белсенділігіне әр түрлі жағдайлардың әсерін талдайды

Активті және пассивті тапсымалдарды салыстырады

Өсімдіктердегі транспирация үдерісін түсіндіреді

Ойлау дағдыларының деңгейі

Білу және түсіну, Қолдану,

Жоғары деңгей дағдылары

Орындау уақыты

20 минут

1-тапсырмалар

Асқорыту мүшеріне сипаттама бер.

1.Асқазан

2.Өңеш

3.Жұтқыншақ

4.Ашішек

5.Ұлтабар

2-тапсырмаСәйкестендір

1.Химиялық реакцияларды тездететін бірақ осы реакция барысында жұмсалмайтын заттар

А. Ферменттер

2.Биологиялық катализаторлар

В. Катализатор

3-тапсырма.Суретте өттің ағзадағы рөлін сипаттаңдар.2-сөйлем

4-тапсырма. Қажетті сөздерді тиісті орынға орналастыр.

Белсенді тасымал

Енжар тасымал

Кілт сөздер:Ион түтіктері,қатты бөлшектер, сұйық тамшылар,диффузия, осмос

5-тапсырма .Транспирация сыртқы және ішкі факторлардың әсерін анықтаңыз

Тапсырмалар

Ш

Ж

1.Транскрипция жапырақтың суды буландыру үдерісі.

2.Қоршаған ауа температурасы булануға әсер етпейді.

3.Буландыратын бет ауданы жапырақ ауданына тәуелді.

4.Жапырақтағы лептесік мөлшері де маңызды көрсеткіш.

Балл қою кестесі

Бағалау критерийлері

Тапсырма

Дескриптор

балл

Адамның асқорыту жолдарындағы үдерістерді түсіндіреді

1.Асқазанды сипаттайды

2.Өңеш сипаттайды

3.Жұтқыншақ сипаттайды

4.Ашішек сипаттайды

5.Ұлтабар сипаттайды

Ас қорыту үдерісіндегі органикалық заттар мен ферменттердің арасындағы байланысты орнатады

Ферменттерді сәйкестендіреді

Катализаторды сәйкестендіреді

Ферменттердің белсенділігіне әр түрлі жағдайлардың әсерін талдайды

Өттің ағзадағы әсеріне 1-ші мысал жазады

Активті және пассивті тапсымалдарды салыстырады

Белсенді тасымалды анықтайды

Енжар тасымалды анықтайды

Өсімдіктердегі транспирация үдерісін түсіндіреді

Транспирация сыртқы және ішкі факторлардың әсеріннің 1-ші мысалын анықтайды

Транспирация сыртқы және ішкі факторлардың әсеріннің 2-ші мысалын анықтайды

Транспирация сыртқы және ішкі факторлардың әсеріннің 3-ші мысалын анықтайды

Транспирация сыртқы және ішкі факторлардың әсеріннің 4-ші мысалын анықтайды

Барлығы