бжб + тжб, қазақ тілі, 6 сынып 1-4 тоқсан

6 сынып. 1-тоқсан. №1 «Отан отбасынан басталады» бөлімі бойынша жиынтық бағалау

Сөйлеу әрекетінің түрлері

Оқылым Жазылым

Оқу мақсаты

6.1.1.1.Тірек сөздер, мәтіннің бастапқы бөлігін тыңдау арқылы тақырыпты және көтерілетін мәселені болжау

6.2.2.1.Тақырып бойынша диалогті бастау, жалғастыру, аяқтаудың ұлттық сөз әдебімен сөйлеу этикеті формаларын білу

Бағалау критерийі

- Мәтін бөліктері, тірек сөздер негізінде тақырыпты, мәселені болжайды

- Диалогке қатысуда сөз әдебі мен сөйлеу этикеті формаларын қолданады

Ойлау дағдыларының деңгейі

Қолдану Жоғары деңгей дағдылары

Орындылу уақыты

20-25 минут

Оқушының аты – жөні________________________________________________________

Сыныбы_____________________________________________________________________

Тапсырма

1. Мәтінді тыңда. Төмендегі кестені толтыр. Ақпараттың дұрыс, бұрыстығын тап.

Мәтінге ат қояды _________________________________________________1 балл

Отбасы дегеніміз – туысқандық байланыста бірлесіп өмір сүретін адамдар. Олар отбасында мемлекеттік заңдар мен ережелерді сақтайды. Отбасы – адам баласының өсіп-өнер, қаз тұрар, қанат қағар ұясы, алтын бесігі. Отбасында қалыптасқан барлық жақсы қасиеттер өмір бойына серік болады. Оны ешкім түзете алмайды.

Дәстүрлі қазақ отбасында ата-ана ерекше құрметтелген. Олардың тікелей үрім-бұтақтары ата-аналарын қартайғанда қамқорлыққа алуға міндетті болған. Ата-ана балаларының тәлім-тәрбиесіне қаншалықты жауапты болса, балалар да кейін әке-шешелері қартайған шағында қамқорлық жасауға міндетті.

Қазақ отбасында әкенің орны ерекше. Әке – отбасының тірегі. Отбасы мүшелері әкені тыңдайды. Ананың орны да ерекше. Әке де, балалар да ананы сыйлайды. Әке мен шеше ақылдасып, үйленген ұлдарына енші бөледі, тұрмысқа шыққан қыздарына жасау береді. Қазақ отбасында қыздың орны да үлкен. Қызды ерекше құрметтейді.

Кенже бала - отбасындағы ең кіші бала, кіші ұл. Кенже баланың өз отбасы болса да, ата-анасымен бірге тұрады. Себебі ол – қара шаңырақтың иесі. Қара шаңырақ - үлкен үй, әке-шеше үйі. Қара шаңыраққа барлық осы отбасының балалары, туыстары жиналады. Қара шаңырақта балаға туыстарын, нағашыларын, ата-бабасын, үлкен аталарын, жеті атасын үнемі айтып отырған.

Ақпараттың дұрыс, бұрыстығын тап.

Ақпарат

Дұрыс

Бұрыс

Отбасы дегеніміз – туысқандық байланыста бірлесіп өмір сүретін адамдар.

Дәстүрлі қазақ отбасында ата-ананы ерекше құрметтемген.

Әке мен шеше ақылдасып, үйленген ұлдарына енші бөледі, тұрмысқа шыққан қыздарына жасау береді.

Отбасы мүшелері әкені тыңдамайды.

Қара шаңырақ - үлкен үй, әке-шеше үйі..

2балл

«Отан отбасынан басталады» тақырыбында диалог құрастырыңыз.

3балл

Берілген Әке –шеше сөзін тәуелдеңіз.

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________1балл

Бағалау критерийі

Тапсырма

Дескриптор

Балл

Білім алушы:

Берілген тақырыптың негізінде

мәтінге ат қояды;

Мәтінді тыңдайды. Төмендегі кестені толтырады. Ақпараттың дұрыс, бұрыстығын анықтайды.

мәтін бойынша дұрыс , бұрыстығын анықтайды;

Диалогке қатысуда сөз әдебі мен сөйлеу этикеті формаларын қолданады

тақырып төңірегінде диалогке қатысады;

Берілген Әке –шеше сөзін тәуелдейді.

Сөзді тәуелдейді

Барлық балл

6 сынып. 1-тоқсан. №2. Бөлім «Қазіргі қазақ ауылы мен қаланың тыныс-тіршілігі», «Таулар сыры»

Сөйлеу әрекетінің түрлері

Оқылым Жазылым

Оқу мақсаты

6.3.4.1. Мәтіндердің тақырыбына, мазмұндық құрылымына сүйене отырып, түрлерін салыстыру

6.4.1.1. Мәтіндердің стильдік ерекшелігін сақтай отырып, күнделік, мінездеме, түсініктеме, өмірбаян жазу

6.5.1.3. Реттік сан есімдер мен жинақтық сан есімдерді жазба, ауызша жұмыстарда орынды қолдану

Бағалау критерийі

- Мәтіндердің стильдік, жанрлық ерекшелігін, түрін салыстырады

- Күнделік, мінездеме, түсініктеме, өмірбаян жазады

- Реттік, жинақтық сан есімдерді қолданады

Ойлау дағдыларының деңгейі

Қолдану

Жоғары деңгей дағдылары

Орындылу уақыты

20-25 минут

Оқушының аты – жөні________________________________________________________

Сыныбы_____________________________________________________________________

1-тапсырма. Мәтінді тыңда.

Ж.Әбдірашев: «Ауыл – қаланың анасы, анасын ұмытпайды баласы» - деген екен. Ауыл – әр халықтың, соның ішінде қазақ халқының алтын бесігі, темір қазығы. Себебі қазақтың салт-дәстүрі, қазақтың қаны мен жаны сол ауылдан басталады. Ауыл еңбекшілері ауылшаруашылық еңбегі арқылы қалаға шикізаттарды өңдеп қайтарып отырады. Сондықтан да елімізді көркейтуге осы бастан өз үлестерімізді қосуға тиіспіз. Біздің еңбегіміз – қазіргі жағдайда сапалы білім алу.

А) Мәтінге сүйене отырып, ақпараттың дұрыс, бұрыс еместігін тексеріңдер

Сөйлемдер

Дұрыс

Бұрыс

Ауыл – қаланың анасы.

Ауыл – қазақ халқының алтын бесігі емес

Егіншілер мал бағумен айналысады.

Қазақтың салт-дәстүрі сол ауылдан басталады.

Әйгілі арыстарымыздың бәрі де қаладан шыққан

Қалаға шикізаттарды өңдеп қайтарып отырады

2 балл

Ә) Мәтін мазмұны бойынша бірнеше сұрақ құрастырыңдар

3балл

2-тапсырма. Мәтін

Биігін қар көмкеріп алақанаттанып жататын Алатау – табиғаты әсем Қазақ жеріндегі ең ірі тау жоталарына жатады. Оның қазақ үшін орны бөлек. Алатауды ән-күйге қоспаған ақын-жазушы жоқ шығар, сірә…

Жер жәннаты Жетісуға көрік беріп тұрған Алатаудың қойнауы құтты – ауасы таза, шипалы судың көзі, мұнда өсімдіктің түр-түрі өседі, жануардың да түрі көп. Шыңды-құзды тау биігін қарлы шыңдар басып жатыр, қалың мұздақтар көп, тау етегінде – орман, аңғарында – шалғын. Қойнауы құпияға толы Алатау қазақ үшін биіктіктің, асқақтықтың символына айналған. Флора мен фаунаға аса бай сұлу табиғаттың Алатау аталатын ғажайыбы осы жерді мекендеген халық үшін де, келген-кеткен қонақтар үшін де үнемі сағындырып тұратын ерекше күшке ие.

А) Мәтінге тақырып қойыңдар

1 балл

Ә) Берілген «Алатау» сөзін септеңдер

1 балл

Бағалау критерийі

Тапсырма

Дескриптор

Балл

Білім алушы

Мәтінді тыңдайды. Төмендегі кестені толтырады.

1– а

мәтін бойынша дұрыс , бұрыстығын анықтайды;

1– ә

Мәтін мазмұны бойынша бірнеше сұрақ құрастырады

Берілген тақырыптың

Негізінде мәтінге ат қояды;

1– а

Септік ережесімен жұмыс жасайды

1– ә

«Алатау « сөзін септейді

Барлық балл

6 сынып. 1-тоқсан. 1-тоқсанбойыншажиынтықбағалау

Тоқсандық жиынтық бағалау тапсырмаларының сипаттамасы

*Тап

сырма

Қамтылатын

мақсаттар

*Тапсырмаларға сипаттама

*Тапсыр

малар

түрлері

*Оры

ндау

уақыт

ы, мин

Балл

6.1.1.1 - тірек сөздер, мәтіннің

бастапқы бөлігін тыңдау арқылы тақырыпты және көтерілетін мәселені болжау

Тапсырма жеке орындалады.

Оқушылар тақырыпқа қатысты тыңдалым мәтінін 2 рет тыңдайды.

Көп

таңдауы

бар

сұрақтар

6.5.2.1 – тыңдалған мәтіннің негізгі мазмұнын түсіну, негізгі және қосымша ақпараттарды анықтау

Мәтінді тыңдау барысында мазмұнды түсінуге бағытталған бірінші, екінші және үшінші тапсырмаларда дұрыс 1 жауапты белгілейді. Төртінші тапсырмада мәтінді тыңдау барысында берілген ақпараттардың «шын», «жалған» екенін табады. Мұғалім оқушының мәтін мазмұнын түсінгенін бағалайды. Мәтіннің мазмұнына негізделген тапсырмада бос орындарға қажетті сөздерді тауып қояды, берілген сұраққа мәтін мазмұнына қарай жауап жазады.

Қысқа

жауапты

қажет

ететін

6.1.3.1 - тұрмыстық-әлеуметтік тақырыптарға байланысты жаңа сөздер мен тірек сөздердің мағынасын түсіну

сұрақтар

Толық жауапты қажет ететін сұрақтар

6.3.5.1 – қосымша ақпарат көздерінен тақырыпқа байланысты мәліметтерді мәтін мазмұнымен салыстыру, қарама- қайшы ақпараттарды анықтау

6.3.4.1 – мәтіндердің тақырыбына, мазмұндық құрылымына сүйене отырып, түрлерін салыстыру

6.3.1.1 - мәтіндегі негізгі және жанама ақпаратты анықтау, өмірдегі кейбір жағдаяттармен байланыстыру

6.3.6.1 –тақырып бойынша үйренген сөздерін қолдана отырып, мәтінде көтерілген мәселені шынайы өмірмен байланыстыру

6.5.1.2 – лексикалықмағынасыжағынанзаттыңсипатын,көлемін, салмағын, аумағынбілдіретін сын есімдерді ажыратабілу, жазба, ауызша жұмыстардақолдану

Тапсырмажекеорындалады.

Оқушылартақырыпқақатысты130-150сөздентұратынмәтіндіоқиды.Біріншітапсырмада берілгентұжырымдарданекі«шын»ақпаратты анықтайды.

Екіншітапсырмада берілгенсөздердіңмәтінненантоним,синонимін табады.Үшіншітапсырмада берілген тұжырымсөйлемдердірет-ретіменорналастырады.Төртіншітапсырмада оқушыберілгенсөйлемге қажетті сөзді қойып,толықтырады.Бесіншіашықсұраққамәтінніңмазмұнынбасшылыққаалыпжауапбереді.

Қысқажауаптықажет ететінсұрақтар

6.4.3.1 -жазба жұмыстарындатеңеу, эпитет сөздерін қолданыпжазу

Көп

таңдауы

6.5.1.3 - реттік сан есімдер менжинақтық сан есімдерді жазба,ауызшажұмыстардаорындықолдану

бар

сұрақтар

Толықжауаптықажетететінсұрақтар

6.2.2.1 -тақырып бойыншадиалогті бастау, жалғастыру,аяқтаудың ұлттық сөз әдебі менсөйлеу этикеті формаларын білу

6.2.3.1- ауызшамәтіндерқұраудахабарлы сөйлемдердіңинтонациялықерекшелігінескеріп айту

Мұғалімоқушыныңмәтінмазмұнынтүсінгенін,сөздікқорынорындыпайдаланаалуын,өмірдегі жағдаяттарғаөзкөзқарасынбілдіреалуынбағалайды.

6.2.5.1–коммуникативтікжағдаятбойыншадиалогкеқатысушыларөзаратүсінісіп,ойларын толықтырып отыру

Тапсырмажекеорындалады.Оқушыларберілгенекітапсырманыңбірінтаңдап,жазбажұмысынорындайды.Мұғалімоқушыныңжазбажұмысында стильді сақтауын,қосымшалардыдұрысжалғауын,сөйлем соңындағытыныс белгілерді,реттік санесімдерменжинақтық санесімдердіорынды қолдануынбағалайды.

Жазбашатолықжауаптықажет ететінсұрақтар

Тапсырма жұпта орындалады.

Екіоқушығабөлімдергеқатыстыортақтақырыпберіледі(тақырыпжазылғанқағаздардыоқушыөзітаңдайды).

Жұптағыоқушыларберілгентақырыпбойынша4 минутдиалогкетүседі (әр оқушы диалогтe 6-8сөйлем айту керек).

Мұғалімоқушының берілгентақырыптытүсініп,соғанқатыстыжұбынасұрақтарқоюын,сұрақтарғалайықжауап беруін бағалайды. Екіоқушының балы бір-бірінетәуелді емес.

Ауызшатолықжауаптықажет

ететінсұрақтар

Айтылымсабақтан тыстексеріледі,әр білімалушыға 2минутберіледі.

Барлығы:

Оқушының аты – жөні________________________________________________________

Сыныбы_____________________________________________________________________

Тыңдалым

Отбасы – сыйластық, түсіністік орнаған орта, кішкентай Отан, табиғатсыйлаған кереметтердің бірі. Отбасы – мемлекеттің дұрыс қалыптасуының ең басты тірегі, бала тәрбиесінің ең алғашқы ұжымы. Жеке адамның бойындағы ар-ұятын, ақыл-ойын, адамгершілігін, мәдениеттілігін тәрбиелеуде отбасы – алғашқы қадам. «Отан отбасынан басталады» деген нақыл сөзді дәлел ретінде алсақ болады. Отбасында құндылықтар мол болуы керек. Сонда ғана әр отбасында тәрбиеленіп жатқан ұрпақ отбасылық махаббатқа, ата-ана мейіріміне бөленіп, болашақта Отанымыздың дамуына айтарлықтай үлес қоса алатын азама болып шығады. Бұл қасиеттер тек тәрбие арқылы келетінін ұмытпауымыз керек. Қазіргі жаһандану кезеңінде өмір сүріп жатқан жастар осы құндылықты бағалай алмайтын сияқты. Себебі отбасындағы бала тәрбиесін түрлі гаджеттер мен планшеттер алмастыруда. Осы кезде дана Әл-Фарабидің мына сөзі ойға келеді: «Білім алмас бұрын, мықты тәрбиені қалыптастыру керек, тәрбиесіз алған білім қоғамға өте қауіпті». Кез келген адамның ержетіп өсуі, бойындағы алғашқы адамгершілік белгілері отбасында қалыптасады, сондықтанда туған үйдің жылуы – оның санасында көп жылдар бойы сақталып, мәңгі есінде жүреді.

1. Мәтінге тірек болатын сөздерді табыңыз.

A) Отан, отбасы, бала, тәрбие,

B) Отан, бала, мақал-мәтелдер

C) Отан, ұлттық дәстүр, ұя

D) Отан, әке, тәрбие, Әл-Фараби 1балл

2. «Отан отбасынан басталады» мәтеліне сәйкес келетін ойды анықтаңыз.

A) Барлық адамдар отбасынан шыққан.

B) Отбасы берекесі ата-анаға байланысты.

C) Отбасы шағын мемлекет, сондықтан барлығы тату болу қажет.

D) Отанның келешегі отбасында қаланады.

1балл

3. Тыңдалым мәтінінің мазмұны бойынша 1 «шын» ақпаратты белгілеңіз.

№р/р

Мәтіндегі ақпараттар

Шын

Жалған

Әке – асқар тау, ана – қайнар бұлақ

Отбасындағы бала тәрбиесін гаджеттер ауыстыруда

Әл-Фараби барлығы сыйластықтан басталады деген

1балл

4. Бос орынға қажетті сөзді қойып, сөйлемді толықтырыңыз.

/сыйластықтан, тәрбиеден, салттан, әкеден, отбасынан/

Отан ____________________________ басталады. 1балл

5. Сұраққа толық жауап жазыңыз.

Отбасының бала тәрбиесіне қатысы қандай?

1балл

Оқылым

Ауыл – дәстүрлі қазақ қоғамында ежелден қалыптасқан ұғым. Ж.Әбдірашев: «Ауыл – қаланың анасы, анасын ұмытпайды баласы» - деген екен. Ауыл – әр халықтың, соның ішінде қазақ халқының алтын бесігі, темірқазығы. Ұлтымыздың салт-дәстүрі, қаны мен жаны сол ауылдан басталады. Халық мақтанышына айналған әйгілі арыстарымыздың бәрі де сол ауылдан шыққан. Сондықтан да елімізді көркейтуге осы бастан өз үлесімізді қосуға тиіспіз. Ал біздің үлесіміз – сапалы білім алып, ел болашағын ойлайтын азамат болу. «Ауыл түбі –бірлік, қауым түбі – тірлік» деген мақал ауылдың және рухани маңыздылығын білдіреді.

Ауыл адамдары қала адамдарына қарағанда салтты берік ұстанады, қарапайым, жомарт, ашық, кішіпейіл, бауырмал, мейірімді болып келеді. Себебі ұлттық салт-дәстүр, әдет-ғұрып барлығы ауылда жақсы сақталған. Ауыл адамдары кеш ұйықтап, ерте тұрады. Ауылда таза ауа, дала тып-тыныш болады.

Қала өмірі тынымсыз тірліктен тұрады. Таңнан кешке дейін көліктің дауысы құлақ тұндырады. Қаптаған халық, у да шу. Қала адамдары барлық жаңалықтан хабардар, бірақ көбіне өзімшіл болып келеді

1.Берілген тұжырымдардан бір «жалған» ақпаратты анықтаңыз.

Тұжырым

Шын

Жалған

А

Ауылда ұлттық салт-дәстүр, әдет-ғұрып сақталмаған.

В

Қалада халық көп, көшелері у да шу.

С

Ауылдың ауасы таза, даласы тып-тыныш болады.

1балл

2-3. Мәтіннен берілген сөздердің антоним, синонимдерін табыңыз.