Дарынды балалармен жұмыс туралы аттестаттау мақаласы

ДАРЫНДЫ БАЛАЛАРМЕН ЖҰМЫС

Кез келген қоғам дарынды адамдарды қажет етеді, демек қоғамның міндеті барлық өкілдерінің қабілеттерін анықтап дамытуға жағдай жасап беру. Өкінішке орай кез келген адам өз қабілеттерін жүзеге асыра алмайды. Осы жағдайда көпнәрсе мектеппен отбасына байланысты болады. Отбасынының міндеті баласының уақытылы қабілеттерін көру, мектептің міндеті – сол балаға қолдау жасап, қабілеттерін дамыта отырып сол қабілеттерінің жүзеге асыруына мүмкіндік беру.

Бастауыш сыныптың өзінде мектеп оқулығымен ғана жұмыс жасауды қанағат тұтпайтын оқушыларды кездестіруге болады олар қосымша арнайы әдебиеттерді, сөздіктерді оқып, әртүрлі салада білімдерін жетілдіреді. Сондықтан осындай балаларды мектепте анықтау маңызды, өйткені сол балаларды ғылым жолына шығаруға, сөйтіп толық қабілеттерін ашуға көмектесуге болады.

Замануи мектептің оқу үрдісіндегі дәстүрлі әдіс - тәсілдерді қолдануда белгілі қайшылықтар пайда болды: қалыптасқан оқу – тәрбие үрдісінің мазмұны, әдістері мен формалары мен өзінің қабілеттерін дамытуға талпынған дарынды оқушылардың арасындағы қайшылық (әсіресе жоғары сынып оқушылар арасында). Демек, таңдалғантақырыптың өзектелігі тәжірибе талаптары мұқтаждығымен белгіленеді себебі, мектеп өздігінен жаңа білім алатын және оны жие өзгеріп тұратын заманда қолдана және бейімделе білетін тұлғаларды ұшыру керек.

Мақсаты: тарих және қоғамтану пәндерін оқытқанда оқушылардың шығармашылық қабілеттерін дамыту болып табылады.

Өз жұмысымда мен П. Я. Гальпериннің ой қимылының кезең кезең қалыптасу концепциясын Л. С. Выготскийдің“баланың жақын интеллектуалды даму ” теориясын, Л. В. Занковтың “дамытушылық оқыту теориясының”қағидаларын, психологиялық ғылымдарынының докторы И. С. Якиманскийдің жеке тұлғаға бағытталған оқытуидеяларын. Сондай – ақ Н. К. Винокуровтың, В. А. Онищук, Ю. К. Бабанскийдің негізгі идеяларын өз тәжірибемдепайдаланамын. Аталған авторлар оқытудың негізгісі – ол тұлғаның және оның шығармашылық потенциалыныңмақсатты интенсивті дамуы деп санайды.

Жұмыстың жаңалығы: тарих және қоғамтану сабақтарында дарынды оқушылардың креативті қабілеттерінің дамуына жүйе жасау, алған білімдерін, тәжірибелерін гуманитарлық пәндерге құю.

Жүйелілік - дарынды балалармен жұмыс жасау барысында нақты құрастырылған құрылымда көрінеді. Ол әдістер мен құрылымы бар сабақтарда оқушының дарындылығын дамытуға сондай- ақ сабақтан тыс сабақтарда оқушылардың білімдерін, білік, дағдыларын тереңдету үшін қолданылады. .

Тәжірибе технологиясы

Сабақтар жүйесі.

Жеке қолдау (деңгейлік дифференциация) маңыздылығын анықтау

Дарынды балаларды анықтау мақсатында оқушыларды диагностикалау

Дарынды балалармен жұмыс

Сабақтан тыс жұмыстар

Дамытушылық бағыттағы тапсырмалар

Шығармашылық бағыттағы тапсырмалар

Өздігінен тапсырмалар орындауға арналған тапсырмалар

Факультативтік курстар

Жеке кеңестер

Дарынды балалардың шығармашылық қабілеттерін дамыту жас ерекшеліктерін ескере отыра жүргізіледі де бірнеше кезеңмен жүзеге асырылады:

1 кезең: 5-8 сынып оқушылары

Негізгі мақсаты: Интеллектуаллды, оқу - информациялық және арнайы білік пен дағдыларды қалыптастыру. Оқыту сабақ, факультативтік курстар, шығармашылық сайыстар және сыныптан тыс сабақтар арқылы жүргізіледі (шығармалар сайысы, олимпиадалар,викториналар т. б )

2 кезең: 9 сынып оқушылары

Бұл кезең өте маңызды. Жас ерекшеліктерінің психологиясының көрсеткіштеріне сәйкес, 13-14 жастағы оқушылардың бойында нақты – образдық ойлаудан абстракты- логикалық ойлауға ауысады.

Негізгі мақсаты:Интеллектуаллды және шығармашылық аяларын дамыту. Сабақ және сабақтан тыс үрдісінде жоғары нәтиже көрсететін оқушылар арасынан дарынды балаларды анықтау. Бұл кезеңде аса үлкен рөл реферат жазу болып табылады, себебі реферат жазу оқушыларды ғылыми – зерттеу жұмыс жасауға бағыттап оқушыны өздігінен жұмыс жасауға бейімдейді.

3 кезең: 10-11 сынып оқушылары

Негізгі мақсаты: дарынды оқушыларды кәсіби жағынан өзін тануға итермелеу.Сабақтың түрлері: сабақтың белссенді формалары(семинарлар, тақырыптық сынақтар, ұжымдық рефераттарды қорғау, лекция – дискуссия, лекция кеңестер,жеке, топтық жұмыстар, шығармашылық, ғылыми- зерттеу жұмыстары т. б)

Дарынды балалармен жұмыс жасау барысында келесі әдістемелік тәсілдер мен түрлі формалар қолданамын:

Түсініктермен жұмыс. Бұл жұмыс түрі өте маңызды, себебі түсінік- логикалық ойдың көрінісі, жалпылаудың жоғары деңгейі болып табылады. Оқушылардың ой – санасын дамыту үшін арнайы тапсырмаларды пайдалану жөн.

“Логикалық байланыс” тапсырмасы. Оқушыға өзара байланысқан пікір мен қорытынды тексті береді. Ой қорытужартылай қисынды, ал бірқатар жағдайда жалған болады. Қайсысы дұрыс, қайсысы бұрыс анықталу қажет.

“Жалпы түсініктерді анықтау” тапсырмасы. Оның әдістемесі 5 сөзден құралған логикалық жағынан белгілі бір жалпылау сөзбен байланысқан ортақ түсініктерді жинақтау, соның ішінен жақын байланысатын 2 сөзді табу керек.

“Түсініктерді алып тастау” тапсырмасы. Оқушыларға 5 сөз оқылады, соның ішінде 4-еуі ортақ түсінікпен байланысқан. Аталған түсінікке қатысы жоқ сөзді табу керек.

“Ортақ және айырмашылығы бар” тапсырмасы. Оқушылар оқиғаларды, түсінктерді,құбылыстарды, персоналарды салыстырады.

.”Қателескен мұғалім” тапсырмасы. Мұғалім тарихи құжаттарды оқығанда, дәлелдемелерде, т.б әдейі қателіктер жібереді. Оқушылар үнемі қателерді жөндеуге дайын болу шарт, осы кезде оқушылар өз пікірлерін дәлелдеме…