Дарынды оқушыларды анықтау және қолдау жөніндегі ғылыми жұмыс

“ Дарынды оқушыларды анықтау және психологиялық-педагогикалық қолдау көрсету ”

Орындаған :

Елганова Майра Темурханқызы

Жоспар:

Кіріспе

Дарындылық ұғымының мән-мағынасы, алғышарттары

Дарынды оқушыларды анықтау

Дарынды оқушылармен жүргізілетін жұмыстардың әдістері мен түрлері

Дарынды оқушыларға педагогикалық-психологиялық қолдау көрсету

Қорытынды

Қолданылған әдебиеттер

Кіріспе

Дарынды балалармен жүргізілетін жұмыс жүйесін жүзеге асыру қажеттілігіне Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаев 1996 жылы «Дарынды балаларға арналған мектептерді мемлекет тарапынан қолдау және дамыту» бұйрығын шығарумен ерекше назар аударды. Осы бұйрықтың негізінде 1996 жылы Республикада «Дарын» жас таланттарды қолдаудың Мемлекеттік бағдарламасы» шығарылды. 1999 жылы Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңында тұңғыш рет «элитарлық білім» термині енгізілді.

Дарындылық ұғымының мән-мағынасы, алғышарттары

« Дарындылық » ұғымы « сый » («дар») деген сөзден шыққан , дамудың қолайлы ішкі алғышарттарын білдіреді . Бұл ұғымға педагогикалық энциклопедияда төмендегідей анықтама берілген :

« Дарындылық ‒ белгілі бір іс-әрекет саласында ерекше жетістікке жеткізетін адам қабілеті дамуының жоғары деңгейі ».

Абай Құнанбаев адамды қоршаған орта ‒ табиғаттың бір бөлігі дей келе, табиғаттың адам баласына берген керемет сыйы ‒ туылғаннан бастап білуге, түсінуге деген ұмтылысы деп есептейді. «Кей қасиет туа бітеді, ал, кейбірі еңбек арқылы қалыптасады» дейді.

Дарындылық ұғымының мән-мағынасы, алғышарттары

«Дарынды балалар-еліміздің интеллектуалдық элитасын қалыптастыратын ұлттық құндылық.»

Н.Ә.Назарбаев

Дарындылық ұғымының мән-мағынасы, алғышарттары

Ағылшын ғалымы Ж.Рензуллидің анықтамасы бойынша:

« Дарындылық – бала бойындағы интеллектуалдық , шығармашылық қабілеттің және табандылықтың болуы».

Дарындылық ұғымының мән-мағынасы, алғышарттары

Шығармашылық дарындылық

Көркемдік дарындылық

Интеллектуалдық дарындылық

Психомоторлық (спорттық) дарындылық

Академиялық дарындылық

Дарындылық түрлері

Дарындылық ұғымының мән-мағынасы, алғышарттары

Дарынды оқушыларға тән қасиеттер

зейінділік

жинақылық

тұрақтылық

әрқашан қызметке дайын болу

мақсатқа жетуге деген табандылық

еңбектен шаршап-шалдығуды білмейді

интеллекттік деңгейі жоғары

Дарындылық ұғымының мән-мағынасы, алғышарттары

Дарынды оқушымен жұмыс жүргізуді неден бастау қажет?

Дарынды оқушыларды анықтау

1-кезең

Дарынды оқушыны анықтау

2-кезең

Дарынды оқушылардың бойындағы ерекшеліктерді білу қажеттілігі туындайды

3-кезең

Ой өрісін дамыта түсу үшін жұмыс жүйесін құру

4-кезең

Дарынды оқушылармен жекелеген жұмыстар жүргізу

Дарынды балаларды анықтау – арнайы бағдарлама мен білікті мамандардың қатысуын қажет ететін өте күрделі мәселе және дарынды балалармен жұмыс істеудегі қажетті кезең болып табылады.

Дарынды оқушыларды анықтау

Оқушының дарындылығын анықтау үшін төмендегі әдіс-тәсілдерді қолданамыз

Баланың отбасылық жағдайын зерттеу

Шығармашылық қабілетін анықтау

Сауалнамалар, тренингтер өткізу

Пәндік олимпиадалар, ғылыми жобалар, сайыстарға қатысу

А.Керн, Я.Йирасек, С.Штербел, Г.Гетпер тестілері тамаша көмекші бола алады;

2. Л.А.Вангердің, Ю.З.Гильбух, Н.С.Лейтес, Г.В.Бурменская “Дарынды балалар” еңбегінде “Егер оқушы кез-келген еңбегінде, шығармашылық жұмысында жоғары көрсеткішке жетіп, өз құрбыларынан ерекшеленсе, ондай оқушыны дарынды деп атауға болады” делінген;

3. Бұл кезеңде А.И.Доровскийдің “Дарындылықты анықтау жолдары” еңбегін басшылыққа алу қажет.

Дарынды оқушыларды анықтау

Бірінші бөлімде , танымдық процестерге байланысты әдістемелерді қолдандым. Олар:

-Джонс креативтілік сауалнамасы.Мұнда баланың шығармашылық ойлау деңгейін зерттеу қарастырылған; - Ойлауды анықтауға арналған әдістеме; - Көру арқылы есте сақтау; - Есту арқылы есте сақтау; - «Оперативті ес» әдістемесі; - Зейінді анықтауға арналған «Қызыл-қара таблицалар» әдістемесі; - Зейінді анықтауға арналған «Мюнстенберг» әдістемесі; - Ақпаратты қабылдау әдістемесі;

Дарынды оқушыларды анықтау

Екінші бөлімде , бала қабілетін анықтауға байланысты алты тапсырма орындау және қосымша тест, тренингтер. 1-тапсырма: «Жаттығулар» 2-тапсырма: «Жағдайаттар» 3-тапсырма: «Қанатты сөздер» 4-тапсырма: «Обьект құрылымын өзгерте алу қабілеттілігі» 5-тапсырма: «Сөздік пайымдық қабіліттерді» зерттеу; 6-тапсырма: «Бақылау» «Вербальды қиял» әдістемесі;

Дарынды оқушыларды анықтау

Үшінші бөлімде , іріктеліп шыққан баланың ата - анасына, сынып жетекшісіне психологқа арналған әдістемелер қолданылады.

Олар: - Мұғалімдер мен ата-анаға арналған дарындылық диогностикасының әдістемесі; - Мұғалімдерге арналған « Ой-өрістік портрет » әдістемесі; - Психологпен мұғалімге арналған «Оқушы сипаттамасы».

Дарынды оқушыларды анықтау

Дарынды тұлғаны дамытудың әдістер кешені

Шығармашылық дарындылық

Көркемдік дарындылық

Интеллектуалдық дарындылық

Психомоторлық дарындылық

Академиялық дарындылық

Ғылыми практикалық конференциялар жобалар

Шығармашылық сайыс, ән, би театр үйірмелері

Интеллектуалы ойындар ақбота, кенгуру

Спартакиадалар, турслеттер, президенттік тест

Факультатив, таңдамалы, қолданбалы курстар, олимпиадалар

Дарынды оқушылармен жүргізілетін жұмыстардың әдістері мен түрлері

Мысалы:

Шығармашылық дарындылық-Ғылыми практикалық конференциялар жобалар ;

Көркемдік дарындылық-Шығармашылық сайыс , ән , би театр үйірмелері

Интеллектуалдық дарындылық — Интеллектуалы ойындар “ Ақбота ”, “Кенгуру”, “Русский медвежонок