Дарынды балаларды анықтау және дамыту мақаласы

Дарынды балаларды анықтау ,қолдау, дамыту.

Дарындылық - асыл тұқымды жылқыға ұқсайды,

оны басқаруды үйрену керек, егер сен тізгінді жан -жаққа тартасаң,

жылқы ақмаққа айналады

М. Горький

Бүгінгі таңда дарынды балаларды анықтау, дамыту және қолдау проблемасы өте өзекті болып табылады. Олардың қабілеттері мен таланттарын ашу мен іске асыру дарынды бала үшін жеке тұлға ретінде ғана емес, жалпы қоғам үшін де маңызды..

Қазіргі уақытта екі көзқарас бар: бірінші «барлық балалар дарынды», екінші «дарынды балалар өте сирек кездеседі». Олардың біреуінің жақтастары кез келген дерлік дені сау балаға қолайлы жағдай жасалған жағдайда дарынды деңгейге дейін дами алады деп есептейді.Екіншілері үшін дарындылық - бірегей құбылыс, бұл жағдайда дарынды балаларды іздеуге назар аударылады.

Баланы дарынды деп санауға қандай негіз болуы керек?

Дарындылық - бұл адамның басқа адамдармен салыстырғанда бір немесе бірнеше қызмет түрлерінде жоғары, керемет нәтижелерге жету қабілетін анықтайтын, өмір бойы дамитын психиканың жүйелік сапасы.

Дарынды балалар - бұл білім беру жүйесі өз жасындағы басқа балалардың интеллектуалды даму деңгейінен жоғары деп танылған балалар.

Күндедікті тәжірибе барысында дарындылықтың келесі түрлері байқалады:

● практикалық қызметтегі дарындылық;

● танымдық іс -әрекеттегі дарындылық;

● көркемдік -эстетикалық қызметтегі дарындылық;

● қарым -қатынас әрекетіндегі дарындылық;

● рухани -құндылық қызметіндегі дарындылық.

Дарынды деп айтуға болатын балалар бастауыш мектепте байқалады. Олардың көпшілікпен салыстырғанда интеллектуалдық қабілеттері, шығармашылық мүмкіндіктері мен көріністері жоғары, басым белсенді, танымдық тапсырмаларды қажетсініп тұрады, ақыл-ой еңбегінен рахат алады. Олар өз ойын нақты жеткізе білуімен, алған білімдерін практикада қолдана білуімен ерекшеленеді. Олар қоршаған әлемді өткір қабылдаумен, бірнеше әрекет түріне бірден назар аудара алуымен, қабылдаудың жоғары шегімен және зейінінің ұзақ шоғырлану кезеңімен сипатталады. Осыған сүйене отырып, дарынды балаларды анықтау, олардың дарындылық дәрежесін дамытуды зерттеудің бастапқы кезеңінен бастау керек.

Дарынды балалармен жұмыс дарынды балалармен жұмыс орталықтарының басым бағыттарының бірі болып табылады.Дарынды балаларды анықтау, жүйелі жұмысты ұйымдастыру - білім беру жүйесін жаңарту жағдайында қазіргі мектеп пен оқу практикасының негізгі міндеттерінің бірі. Сондықтан дарынды балаларды анықтауды бастауыш мектепте байқау негізінде, психологиялық ерекшеліктерді, сөйлеуді, есте сақтауды, логикалық ойлауды және ата-аналармен қарым -қатынасты зерттеу негізінде жүргізу керек.

Кіші мектеп жасы айналасындағы жақсы қасиеттерді сіңіру, жинақтау және білімді игеру кезеңі, ал біздің қоғамның маңызды ісі дарындылықты сақтау және дамыту болып табылады. Педагогтың алдында тұрған негізгі міндеті әрбір жеке тұлғаның дамуына үлес қосу. Сондықтан алдымен әр баланың әр түрлі қабілет деңгейін анықтап дамытуды дұрыс жүзеге асыру.

Психолог дарынды оқушылармен жұмысты дарындылық диагностикасынан бастайды. Оқушыларды бақылау сабақ және сабақтан тыс іс-шаралар кезінде жүргізіледі. Бұл оқушылардың бейімділігі, қабілеттері мен қызығушылықтарын анықтауға мүмкіндік береді.Диагностика барысында баланың қай бағытта беиімділігі басым екенін уақытылы анықтап,сол бағытта қолдап ,сауатты көмек көрсету баланың болашақта дұрыс мамандық таңдап өмірдегі өз орнын табуға көмектескендігіміз Айта кету керек, дарынды балалармен жұмыс жасауда уақытылы дұрыс диагностика жүргізіп және таңдау ғана емес, сонымен қатар олардың әрі қарай дамуын қамтамасыз ету маңызды. Олармен жұмыс істеудің сәттілігі көбінесе оқушылардың осы санатымен жұмыс қалай ұйымдастырылғанына байланысты.

Мотивацияны құру үшін келесі әдістер қолданылады:

- оқушылардың рейтингі;

- психологиялық тренингтер;

- өзін-өзі анықтау бойынша сынып сағаттары;

- келесі презентациямен портфолио жасау.

Бұл кезеңде жұмыстар баланың әр түрлі қызмет салаларында өз мүмкіндіктерін көрсете алатындай етіп құрылады және оқушылардың шығармашылық және танымдық қабілеттерін дамытуға бағытталған. Педагогпен ата-ананың негізгі міндеті-балалардың кез-келген жеке ерекшеліктерін ескеру, баланы қолдау және оның қабілеттерін дамыту, осы қабілеттерге негіз дайындау үшін бүкіл оқу…