Дарынды оқушымен жұмыс психология портфолиосы

Дарынды балалармен жұмыс істеу мазмұны

Мектептегі айрықша қабілетті, дарынды оқушыларды анықтау, қолдау.

Дарынды балалармен тұрақты, жүйелі жұмыс жасап, олардың табиғи қабілетін ашу, дамыту.

Дарынды балалардың күнделікті сабақта алған білімі мен іскерлігін үнемі назарда ұстау.

Дарынды баланың пәнге қызығушылығы қаншалықты деңгейде екендігін анықтап, пән олимпиадаларына қатыстыру.

Оқушының білім-біліктілігін анықтай отырып, деңгейлік тапсырмалар беру.

Шығармашылық ізденісін шыңдау бағытында қандай қосымша әдебиеттер пайдалану қажеттігіне кеңес беріп отыру.

Дарынды бала – ол кім?

Еліміздің дамуындағы стратегиялық міндеттерді шешуде білім беру саласына тың жаңалықтар, ұтымды шешімдер енгізу қажеттілігі- заман талабы болып тұр. Себебі 21 ғасыр ғылым мен техника ғасыры екендігі баршамызға мәлім. Осындай ауқымды мәселені шешудің негізгі тетіктерінің бірі-балалардың дарындылығын дамыту. Қазақстан әлем аренасына шығып, халықаралық деңгейде экономикалық және мәдени байланыстарды дамыту үшін, дамыған мемлекеттермен терезесі тең болып қарым-қатыныс жасауы үшін интеллектуалды элитаны қалыптастыру ісін қолға алуда.

Дарындылық- адам қоғамында және бір құндылық ретінде қаралатындықтан дарынды балалармен жұмыс істеу адам ресурсын барынша жақсы пайдалану болып табылары сөзсіз. Бұл бағытта мемлекет тарапынан жас талаптылар қолдау бағдарламасы және Президенттің «Дарынды балаларға арналған мектептерді қолдау мен дамыту» қаулысы. Дарын республикалық ғылыми практикалық орталығы жасаған Консепция қызмет етуде. Осыншалық маңызды істе жалпы білім беру мекемелерінің алар орны орасан зор, себебі онда барша бала білім алады да оның ішінде дарынды балаларда отырады. Оны байқамау, оның потенциялын дамытуға мүмкіндік бермеу қылмыспен тең әрекет. Ал соншама баланың ішінде табиғи дарынын қалай байқауға, дамытуға болады.

Бұл сұраққа жауап беру үшін негізгі екі аспектіні назарда ұстау қажет: Дарынды баланы анықтау және жұмыс істеуді ұйымдасьтыру. Дарынды балалардың бір-бірінен айырмашылығы болғаны мен, кейбір ерекшеліктеріде бар.

Дегенмен ғылымда бала дарындылығын анықтайтын кейбір әдістер бар

Олар:

Аналитикалық (Жаппай әдіс)

Түрлі тесттер

Анкеталар

Ата-ананың әңгімесі

Мұғалімнің мінездемесі

Диагностикалық ідіс

Дарындылықты анықтау, дамыту және ұйымдастыру

«Қазақстан ұлы держава

болуы үшін бізге күш- куаты,

қажыр-қайраты мол,

ақылды да ойлы дарынды

жастар керек»

Н.Ә.Назарбаев

Дарынды балаларды анықтау жолдары

Дискуссия туындайтын жағдай жасау

Сабақ үстінде экстемальдық жағдайлар (ситуациялар) туғызу

Ойындар ұйымдастыру (КВН,сайыс, дебат, т.б.)

Топтық жұмыс ұйымдастыру

Творчествалық потенциалын зерттейтін тәсілдер жүргізу

Әр оқушыға өсу деңгейін көрсететін монитоингтер жасау

Деңгейлеп оқыту

Жеке тапсырмалар беру

Дарынды балалармен жұмыс істеуде нені ескеру керек?

Баланың пәнге қызығушылығын білуге құштарлығын нақты анықтау

Балаға тапсырманы деңгейлеп беріп, зейінін тұрақтандыру қажет

Баланың мінез-құлқын ерекшелігін жетік білу. (Нені ұнатады, нені ұнатпайды, қай кезде білімді жақсы меңгереді, қай кезде шаршайды? т.б.)

Баланың бірқалыпты, жүйелі жұмыс жасауына көңіл бөлу.

Берілген тапсырманы бірлесе талдау.

Бала қызығушылығына қолдау көрсету, орынды бере білудің маңызы зор.

Дарынды баланың сипаттамасы

Интелектуалдық сферасы

Білімділік өрісі

Ойлау қабілеті ерекшесі тұрақты, мол кейде бір іспен айналысса тоқтай алмайды, өз ойын ерте жеткізеді

Дарындылық үш параметрмен анықталады

Танымдық жеке дамуы

Психологиялық дамуы

Физикалық дамуы

Дарынды оқушыларды таңдау барлығы назар аударатын ерекшеліктер

Дарынды бала өзгеше және шапшаң ойлайды

Дарынды оқушылардың ішкі сезімі жағынан өзгешелігі өте сезімтал, ықылас қойған нәрсесін, тақырыбын әр жерде негізгі мәселе етіп ұсынады

Дарынды оқушылардың физикалық тұлғадан ерекшелігі дамудағы шапшандылық ақындарша сөйлеуі, жиі-жиі ойға берілуі, қиял-күйінің басыи түсуі

Әлеуметтік тұрғыдан ерекшелігі адамгершілік сезімдерінің ерте дамып жоғары моральдық қасиеттерге ие болуы

Дарындылықты анықтағанда төмендегі факторларды ескеру керек

Жас ерекшелігі

Тұлғалық ерекшелігі

Экспериментатордың тұлғалық ерекшелігі

Дарындылықты анықтау

Міндеттері:

Баланың жеке тұлғалық ерекшеліктерін дамыту, оны қоғамда өмір сүруге психологиялық тұрғыдан дайындау

Балалардың кәсіби және жеке даралық қабілетін анықтай алуына психологиялық- педагогикалық көмек көрсету

Негізгі принципттері: Баламен жеке сыйластық және қарым-қатынас орнату

Болжап отырған нәтиже: Оқу бағдарламасына сай білімді терең меңгерген жеке шығармашылық қабілеті дамыған, ұлттық сана сезімі жетілген және ішкі дүниесін тануға, өзін өзгелермен салыстыра алатын, іс-әрекетке талдау жасай алатын, жоспарлау мүмкіндігін қалыптасқан тұлға

Дарындылық анықтамасы:

Іс-әрекетінің сәтті орындалуын қамтамасыз ететін істің өзара сәйкестік сапалығын айтады

Іс-әрекеттіңжағдайдағы ерекшелігі кеңінен қамтылған адам мүмкіндігі

Ақылды потенциалы немесе интелект. Оөуға, білімге жалпы танымдық мүмкіндіктер және қабілеті

Баланың табиғаты арқылы дамыған қабілет туралы