Дарындылықты анықтау психологияға арналған материал

Дарынды балаларды анықтауға арналған

диагностика түрлері

Ақпаратты қабылдау

Эксперименттатор сөздерді тез оқиды, оқушылар бұл сөздерді тез айырып, қажетті қатардың астына жазуы қажет. 2 рет оқиды. 1 минут беріледі. Кестеде 5 қатар бар:

1) Аңдар

2) Құстар

3) Ағаштар

4) Гүлдер

5) Ыдыстар

32 сөз оқылады:

Аю, Терек, Раушан, Қарға, Түлкі, Шағала, Кесе, Қасқар, Қасық, Роза, Қарағай,

Тарелка, Емен, Орман, Маймыл, Қайың, Үйрек, Сирен, Қаз, Шырша, Жолбарыс, Ожау, Арыстан, Қарлығаш, Қоян, Аққу, Бүркіт, Күркетауық, Тауық, Қалақ, Жираф, Стакан.

Оқушылардың жазып үлгерген сөздерін санайды. Егер жазылған сөздердің саны 32 болса - ақпарат қабылдауы өте жақсы, 31- 29 орташа. 28 төмен болса қабылдай алмайды деген сөз .

Аңдар

Құстар

Ағаштар

Гүлдер

Ыдыстар

Аю

Қарға

Терек

Раушан

Кесе

Түлкі

Шағала

Қарағай

Роза

Қасық

орман

Үйрек

Емен

Сирен

Тарелка

Маймыл

Бүркіт

Қайың

Райхан

Ожау

Жолбарыс

Қарлығаш

Шырша

Жауқазын

Қалақ

Арыстан

аққу

Арша

Бәйшешек

Стакан

Қоян

Көру арқылы есте сақтау

Балаға мына суреттер беріледі. Оларға қосымша сурет салынбаған қағаз беріледі. Таза параққа көрген суретін салу керек. Сол салынған суретке байланысты оның көре отырып есте сақтауын анықтаймыз. 1 минут.

Аты-жөні:

Есту арқылы есте сақтау

Балалардың есту арқылы есте сақтауын анықтау үшін 4 нұсқадағы сөздер оқылады. Бала оқылған сөздің қаншалықты есте сақтағанын қағазға жазады. Неше сөзді есте сақтағаны арқылы оның деңгейін анықтаймыз. 1 минут.

1нұсқа

2 нұсқа

3 нұсқа

4 нұсқа

Ай

Ағаш

Секіру

Сары

Қуыршақ

Сумка

Кілем

Стакан

Жүзу

Ауыр

Кітап

Алма

Вилка

Диван

Қалжың

Күшті

Пальто

Телефон

Мектеп

адам

Ұйықтау

Қызыл

Дәптер,

гүл

«Оперативті ес» әдістемесі

Қысқа уақыт ішіндегі есті зерттеуге арналған әдіснама. Зерттелушіге бірінші баланкі беріледі. Кейін әдістеме құрлымы айтылады. 1 минут.

ҚҰРЛЫМЫ: Саған сандарды оқимын. 10 қатар әр біреуінде 5 саннан.Сіздің мақсатыңыз: сол 5 санды есіңізде ұстап сосын 1- ші санды 2 - шіге қосып, 2-шіні 3-ге қос, 3 - 4- ке қосып 4-ші 5-ге қосып, барлығын қосқандағы жалпы санды сол қатарға жазып қой. Мысалы: 6, 2, 1, 4, 2, 6+2=8 жазамыз, 2+1=3 жазамыз, 1+4=5 жазамы, 4+2=6 жазамыз. 15 сек беріледі. Дұрыс тапқан сандарды санап сол бойынша бағалаймыз.

Зейінді анықтауға арналған «Қызыл-қара таблицалар» әдістемесі.

Бұл әдістеме зейінді анықтауға арналған. 1 минут.

Құрлымы: Сізге қызыл –қара сандары бар таблица берілді. Сіз қызыл, қара сандар 25-тен 1 дейін. Қара сандар 1- ден 24 дейін. Ең бастысы санның жанында жазылған әріпті жазып отыру керек. Жұмыс уақыты - 5 минут

Мысалы: Қызыл сан 25, Р деп жазамыз, Қара сан 1, В әрпін жазамыз, Қызыл сан 24,И әрпін жазамыз, Қара сан 2, Н әрпін жазамыз, осылайша жауап парағында қатар бойынша әріптер пайда болады.

Р

В

И

Н

Әдістеме дұрыс тапқан әріптердің саны бойынша бағаланады.

«Қызыл-қара» таблица әдістемесінің материалы.

Аты-жөны:

8 К

24 У

13 М

7 Ф

22 Б

12 И

5 Б

8 І

14 Ф

14 Р

17 Ш

15 Д

6Г

3 Е

19 К

3 К

18 Ч

23 К

16 Р

18 І

17 Р

21 Р

13 А

1 Р

22 Ш

11 Р

23 Г

20 Г

5 М

10 С

4 Ф

25 Р

21 Ц

2 Т

19 Ж

12 Ж

6 Б

16 У

20 М

4 С

10 Б

9 А

2 Н

7 Н

11 Л

15 У

9 К

24 Н

1 В

Қызыл сан:25-1 Қара сан:24-1 дейін.

Мюнстенберг әдістемесі

Бұл әдістеме тұлғаның зейінін анықтауға бағытталған.

ҚҰРЛЫМЫ: Көрсетілген әріптердің ішінде сөздер құрастырылған. Сіздің міндетіңіз тез арада барлығын қарап шығып, арасындағы сөздерді тауып белгілеңіз. Бланкімен жұмыс істеу уақыты-1 минут. Тапқан сөздердің санын шығарып қатесін белгілеу керек.

Мюнстенберг әдістемесінің үлгісі:

Вншағашшедышыршанемоедарынжаотанымдплпоқуогшнәтижелдплджылоллдмектеплдолғылымолплдәлеуметлдлоқушыолаплкөрушгдзейінждыжэхзппбалашещзбілімгещскезеңолвщкміндетлдыжоблыспнущдамытузелжойындвщшәрекетопгпедагогжвщшуақытжхухбасшыолпагшуаақлдазжылущлдхтәжірибезхкндтдтұқымырщқұралдыушзпсезімдлаплпсыныпдмдвшввхат

Дұрыс жауаптар:

Ағаш, шырша, дарын, таным, оқу, нәтиже, жыл, мектеп, ғылым, әлеумет, оқушы, көру, зейін ,бала, білім, кезең, міндет, облыс, дамыту, ойын, әрекет, педагог, уақыт, басшы, атақ, тәжірибе, тұқым, құрал, сезім, сынып.

Оқушылардың шығармашылық қабілетінің диогностикасы.

1 бөлім. Жаттығу.

1. Қалампыр сөзі беріледі.осы сөздегі әріптерді пайдаланып барынша көп сөз құрау қажет. (3 минут)Сөз құрауда бір әріпті екі рет қайталауға болмайды. Тапсырма бөлек парақпен беріледі және оған оқушы өз сөздерін жазады. Қабілеттің жоғары деңгейде дамуы - 9 және одан көп сөз. Орташа - 7,8 сөз. Төменгі деңгей - 6 оданда аз.

2. Балаларға төмендегі әріптерден басталатын бес сөзі бар мүмкіндігінше көп сөйлем құрау тапсырылады.

Қ-Б-С-А-Т

Сөйлемдердің мазмұны болуы керек, сөйлемдегі сөздер дұрыс жазылуы тиіс. Басқа сөздер қосуға болмайды. Толтыру 5 минут

Тапсырма нәтижелерін бағалау экраны.

3. Мына жаңылтпаштан біреуін таңдап, жылдам айтып шығу керек. (Ауызша)

1. Қарға, қарға, қарғалар, қар үстінде жорғалар

2. Көк базарда бәрі бар. Барып бәрің бәрін ал

3. Шалғышы шалғы алды. Шаңғышы шаңғы алды.

Жылдам, қатесіз - 2 ұпай. Қателермен - 1 ұпай

2 бөлім.

Сіз төмендігі жағдаяттарда ұсынылған жауаптардың қайсысын таңдар едіңіз (Жауап символы карточкаға толтырылады)

1. Егер мен балалар қалашығын салсам, онда:

А) еш жерде жоқ қаланы салар едім - 2

В) қаланы ұсынылған типтік жоба бойынша салар едім - 0

С) қаланы кино, журнал, кітаптан көргенімдей етіп салар едім - 1

2. Егер мен достарымды туған күн кешіне шақырсам, онда:

А) сценарий жазып, сыйлықтар дайындаймын - 2

В) оларға уақытын айтып, ата-анама үмітімді артамын - 0

С) қонақтарға тағамдар дайындауға көмектесемін - 1

3. Сабақ үстінде мұғалім қойған сұраққа мен келесідей жауап таңдаймын:

А) қарапайым - 0

В) күрделі - 1

С) мүлдем жаңа - 2

4. Мен бір нәрсеге қатты қызықсам,онда:

А) өлең жазамын - 2

В) қызыққан нысанымды қызықтап отырады - 1

С) қанағаттанушылық сезімде боламын - 0

5. Егер мен сүйікті пәнімнен зерртеу жұмысын жүргізсем,онда:

А) көптеген қсымша әдебиеттерді оқимын - 2

В) жеңілірек материал таңдаймын - 1

С) мұғалім көмек бередідеп үміттенемін - 0

6.Мен үшін қарым - қатынас жасауда ең бастысы:

А) өзгеше жаңа нәрсе туралы мағлұмат алу мүмкіндігі - 2

В) достарыммен өз қиындықтарым туралы бөлісу - 1

С) уақыт өткізу - 0

7. Егер де мен ғалым болсам,онда:

А) шетілге жиі барар едім - 0

В) көптеген пайдалы кітаптар жазар едім - 1

С) адамзат пайдасы үшін жаңалықтар ашар едім - 2

8. Егер сізге орманға барарда үш жол кездессе, онда сіз қайсысын таңдар едіңіз?

А) өзіңізге ыңғайлысын - 0

В) таныстарым айтқан жолды таңдар едім - 1

С) белгісіз жолды таңдаймын - 2

9. Менің қалауым - мектепте:

А) барлығы өз мүмкіндігі аясында ғана оқысы - 1

В) барлығы тату болса - 0

С) жаңа нәрселер туралы неғұрлым көп білсек - 2

10. Үш жаңылтпашты дауыстап, анық айтыңыз:

А) кеше неше кесе сынды

В) торғай тоғайды ұнатады. Торғай торғайды ұнатады

С) Піл күшті. Піл күшті емес тіл күшті

3 бөлім.

Сіз ғұламалардың қанатты сөздерімен келісесіз бе? Өз жапуатарыңызды карточкаға мынадай символдармен белгілеңіз:

А) толық келісемін - 0

В) келіспеймін - 2

С) қанатты сөзді бағалауға дайын емеспін - 1

11. «Ойды ой ғана жоққа шығара алады»

12. «Адамның ақылы оның жұдырығынан күштірек» (Ф.Рабле)

13. «Қабілеттер бұлщық еттер секілді жаттығудан кейін өседі» (И.Тимирязов)

14. «Тек ақымақтар мен өліктер ғанаөз ойларын өзгертпейді» (Д.оруэлл)

15. «Етікші нан пісіпсе, наубайшы етік тіксе, жаманшылық келгені деп біліңіз» (И.Крылов)

16. «Адамдар тек қорыққанын ғана сыйлайды» (А.Чехов)

17. «Бар шындық айтылмайтыны белгілі болғанда, өзге шебер болған оңай» (Р.Тагор)

18. «Бірнеше адамға бақыт сыйлаған адам, дүниедегі ең бақытты адам» (Д.Дидро)

4 бөлім. Обьект құрлымын өзгерте алу қабілеттілігі

Әр сұрақтың бірінші қатарында өзара байланыс немесе қандай да бір арақатынасы бар сөз жұптары бар. Сіз осы сөздер арасында қандай байланыс пен арақатынас бар екендігін анықтап, ұсынылған төрт жауаптан дәл сондай байланыс пен арақатынас бар сөз жұбын таңдауыңыз қажет. Карточкаға жауап нөиерін жазыңыз.

22. Теңіз - бассейн

1. Өзен - трубба

2. Өзен - монша

3. Өзен - көлшік

4.Өзен-су23. Қайта өрлеу - жеңімпаз

1. Өрлеу – тау

2. Өрлеу - көшбасшы

3. Өрлеу - жігерлендіруші

4. Өрлеу - қахарман

24.Ара - бал

1. Ит - жүн

2. Қабан - тіс

3. Ешкі – сүт

4. Жылқы –тұяқ

Ұсынылған түпкі сөз жұптары белгілі бір арақатынаста тұр. Келесі түпкі сөзге ұсынылып отырған бес сөзден дәл сондай арақатнаста сәйкес келетін сөзді таңдаңыз. (дұрыс таңдау-2 ұпай)

25. Емхана -емделу

Институт:

а) профессор

ә) оқытушы

б) оқыту

в) мекеме

г) студент

26. Күлкі - мұңаю

Қайғы:

а) жеңіл

ә) клоун

б) ренішті

в) көңілді

г) түңілу

27. Шыбын-өрмек

Балық:а) өрмекші

ә) сазан

б) ау

в) қармақ

г) жүзу

5 бөлім. Сөздік пайымдық қабілеттері

Сізге ынталандыру материалы ретінде үш сөз ұсынылды. Сіз осыларға сәйкес келетіндей, яғни ұсынылған әр сөз бен сөз тіркесін құра алатындай төртінші сөзді таңдайсыз. Мысалы: ақ, жылдам, ыңғайлы, жауап - сөз ретінде кеме сәйкес келуі мүмкін .Ұсынылған сөздерге сіздің пайымдауыңызша тура келген жауап-сөз неғұрлым ерекше, қайталанбас, айқын болғаны дұрыс. Сіз сөздердің грамматикалық қалпын өзгертіп, жалғаулар қоса аласыз. Жауаптарыңызды карточкаға жазыңыз. Жауаптар саны да ескеріледі.

Ынталандырушы материал

Мүмкін болатын жауаптар

Асау, хрусталь, аялау

Фонтан

сабыр, ұшақ, ой

Сынықша

Бос, ми, бақша

Бас

Алу, күшті, рух

Мереке

Жүрек, болат, бару

Кездесу

Кездейсоқ, үй, құпия

Түлкі

Қызыл, тұмсық, қу

Жалын

Үміт, сұғу, түтас

Табу

Жедел,төркін,бақыт

Білім

әлсіз, қадам, монолит

Бюроктар

Емен, машина, іші

Жалқаулық

Теңіз, көп, тұлға

Арман

Жарық, ақымақ, қанат

Сағат

Қалта, топырақ, бозбала

өмір

Ит, күш, дөңгелек

Қағаз

Жылан, қызыл, мөр

Ыдыс

Гүл, жаухар, шаңырақ

Сыйлық

Барлық нәтижелер ортақ кестеге енгізіледі, яғни тігінен аты-жөні, көлденеңнен жауап - сөз жазылады. Неғұрлым ерекше жауапқа - 2 ұпай, қарапайым жауапқа-1 ұпай қойылады.

Жағдайаттардан шығу жолын табыңыз

45. Сізді облыс әкімі етіп сайлады. Сіздің бастапқы іс-әрекетіңіз?

46. Сіз өзенде шомылдыңыз делік: Кенет біреулер сіздің киімізді тонап кетті.Сіз не істейсіз?