Дәстүр мен діннің ұлттық санадағы үндестігі

ДӘСТҮР ЖӘНЕ ДІН: ҰЛТТЫҚ КОДТЫҢ ӨЗЕКТІ МӘСЕЛЕЛЕРІ

Абылқан Мұса, Керімжан Арайлым Әл Фараби атындағы ҚазҰУ, Философия және саясаттану факультеті Дінтану және мәдениеттану кафедрасы “Дінтану” мамандығының 3 курс студенттері Сәрсембаев Руслан ғылыми жетекші Мұқан Нұрзат аға оқытушы.

Қоғамның рухани тірегі – дін мен дәстүр. Бұл екі ұғым адамзаттың сан ғасырлық тәжірибесінен туындап, ұрпақтан ұрпаққа жалғасып келе жатқан дүниетанымдық жүйенің ажырамас бөлшегі болып табылады. Қазақ халқының дүниетанымында дін мен дәстүр өзара тығыз байланыста дамыды. Сондықтан бүгінгі таңда жаһандану үдерісінде ұлттық бірегейлікті сақтау үшін осы екі құндылықтың арақатынасына терең үңілу – өзекті мәселелердің бірі.Ислам діні қазақ қоғамында VIII ғасырдан бастап тарала бастады. Алғашқыда араб миссионерлері арқылы келсе, кейін түркілік сипаттағы сопылық жол арқылы халықтың болмысына бейімделіп енді. Исламның басты мақсаты – адам мен қоғамды рухани тазаруға, әділеттілікке, бірлік пен ынтымаққа шақыру. Бұл құндылықтар қазақ халқының дәстүрлі мәдениетінде де көрініс тапқан. Қазақ халқы үшін дәстүр – тек салт-жоралғы ғана емес, ол – ұлттық болмыстың тұғырнамасы. Бала тәрбиесі, үлкенге құрмет, сөзге тоқтау, қонақжайлылық, рулық-тайпалық құрылымдағы өзара сыйластық – мұның бәрі дәстүр арқылы реттеліп отырған. Бұл жүйе дінге қайшы келмей, керісінше, шариғат қағидаларымен үндесті.Көп жағдайда дәстүр мен діннің арасында айырмашылықтар байқалуы мүмкін. Мысалы, беташар, жеті шелпек, қайтыс бо