Дәстүрлі қазақ өнерінің қалыптасуы туралы қосымша мәлімет

Дәстүрлі қазақ өнерінің қалыптасуы мен дамуы.

Аннотация В данной статье излагается материалы о формировании и развитии традиционного казахского искусства , о роли культуры казахского народа .

Қазақ халқының мәдениеті мен өнері – оның тарихи болмысының құрамдас бөлігі.Рухани өнердің өмірге келуі, біртіндеп дамуы, халықтық сипат алуы оның біртұтас бөлінбейтін құбылыс екенін аңғартады.Қазақ халқында өнердің көнеден келе жатқандығын дәлелдейтін деректер баршылық..Мұны қазақ даласындағы қазба жұмыстарының нәтижесі , яғни алғашқы қауымдық құрылыс кезіндегі тас және қола дәуірлер көне бұйымдары мен тасқа салынған бейнелі, бедерлі суреттер айқындайды.Ұлтымыздың өнерінің тамыры тереңде жатқандығын кең байтақ даламыздағы тұңғыш қауымдастық тұсындағы Андронов, Беғазы-Дәндібай мәдениеттері нақты деректермен дәлелдеп берді. Қолөнер – халқымыздың ұлттық мұрасы. Қазақтың ұлттық қолданбалы өнер тарихы көшпелі өмірдің салт-дәстүрімен тығыз байланысты.Халық шеберлері ұлттық қолөнер мұраларын өмірге әкелді.Яғни, ұста, ағаш шебері, зергер, ісмерлердің тынымсыз еңбегі арқылы қазақ қолөнерінің көркем туындылары пайда болды. Атап айтатын болсақ , ұсталар: найза, қылыш, айбалта, семсер, сияқты қару –жарақ түрлерін әзірлеген.Ал ағаш шеберлері киіз үйдің сүйегінен бастап, үй мүліктері: сандық, кебеже, асадал, тостаған, ожау, астау және музыка аспаптары: домбыра, қобыз, шертер, т.б. даярлаған.Зер

Қазақ халқының тұрмысында ежелден бері ағаштан жасалатын үй бұйымдарының алатын орны ерекше.Ағаш өңдеуді кәсіп еткен шеберлерді халық олардың өндіретін бұйымдарына қарай: үйші, ерші, арбашы, ұста деп даралады. Ағаш өңдеу өнерінің іскерлікпен қатар қыруар еңбекті, шынайы талғамды аса қажет ететін түрі – киіз сүйегін жасайтын үйшілер ісі.Киіз үй сүйегі, яғни керегесі мен уықтары, көбінесе өзен жағасында өсетін әр түрлі талдардан жасалады. Оған Қазақстанның әр өңірінде өсетін: тал, көк тал, қара тал, боз тал, құба тал сияқты түрлері пайдаланылады.Тал халық тәжірибесі бойынша, киіз үй сүйегін жасауға ең қолайлы ағаш түрі деп танылады.Сән- салтанат құруды көксеген ірі байлар үйшілерге үй сүйегін түгелдей қайыңнан жасатқан.Үйшіге қажетті жабдықтар : тез, қуыс жоңғы, тесе шот, шаппашот, балта, қашау, қол ара. Олар бұл саймандармен бірге кереге, уық және шаңырақ жасауға арналған әр түрлі қарапайым қалыптар мен кепкен ағашты жібітуге арналған қоз, мор, обын деп аталатын «ыстық пештерді» де пайдалана білген. Ежелден көшіп-қонып мал баққан қазақ халқы үшін көліктің негізгі түрі – салт ат болды.Соған орай ер-тұрман жабдықтарының алатын орны да ерекше.Қазақ отбасы өз бетімен атқа мінуге жараған