Қазақтың дәстүрлі күйшілік өнері туралы мақала

Қазақтың дәстүрлі күйшілік өнері.

Қазақ халқы салт-дәстүрге, өнерге бай халық сол өнерді талай ғасырлар бойы ата-бабаларымыз музыкамыздың түп нұсқасын бұзбай бүгінгі жастарға аманат мұра етіп қалдырды. Олай болса сол өнерді оқушыларымыздың санасына ұялату және эститикалық тәрбие беру - мұғалімнің міндеті екені белгілі.

XIX – ғасырда қазақ халқы өнері «алтын ғасыр» деп аталған. Осы ғасырда туып, қазақ өнерінің аспаптық музыкасына үлес қосқан Құрманғазы, Дина, Дәулеткерей, Қазанғап, Сүгір, Тәттімбет секілді күйшілерімізді айтпай кетуге болмас. Жалпы оқушыларға музыка мұғалімі қазақ даласында ғасырлар бойы қалыптасқан аймақтық, орындаушылық ерекшеліктеріне байланысты жеті түрлі күйшілік дәстүрлермен мектептер қалыптаса бастағанын айтып беруі керек. Атап айтар болсақ, Шығыс, Арқа, Жетісу, Қаратау, Сыр бойы, Батыс және Маңғыстау күйшілік дәстүрлері болып бөлінетіндігін және мұғалім күйлердің негізінен, үш аспапта – домбыра, қобыз, сыбызғыда орындалғанын мағұлмат беруі тиіс деп ойлаймын. Сондай-ақ домбырада күй тартудың негізгі екі жүйесі болатындығын, яғни Шығыс Қазақстандық шертпе күй дәстүрі және Батыс Қазақстандық төкпе күй дәстүрін атап кету керек. Негізінен Мұғалім оқушыларға шертпе күйшілік дәстүр Шығыс, Арқа, Жетісу өңірі (Шығыс Қазақстан, Қарағанды, Алматы, Оңтүстік Қазақстан обылысы тән екенін, ал төкпе күйшілік дәстүрі Батыс, Сыр бойы, Маңғыстау аймақтарында (Батыс Қазақстан, Атырау, Ақтөбе, Қызылорда, Маңғыстау облыстарында) қалыптасқанын айтып өтеді. Олай болса күйшілік дәстүрді кейінгі ұр

Жалпы музыка мұғалімі дәстүрлі күйшілік өнерін оқушылардың бойына сіңіртіп, өнерді құрметтеуге баулу керек.Жалпы музыка атаулы нәрсе елдің ішкі сезім байлығын білдіретін болса, соның ішінде ең толғаулысы, ең сырлысы - күй,- деп жазушы М.Әуезов айтқандай, күй-халқымыздың музыкалық қазынасының ең бір мол саласы.