Дәулеткерейдің Қосалқа күйі бойынша ашық сабақ

Космагамбетова Самал Сигизбаевна

Ақтөбе облысы

Темір ауданы

Кеңқияқ музыка мектебінің домбыра-баян класының мұғалімі

Сабақтың тақырыбы: Дәулеткерей "Қосалқа"

Сабақтың мақсаты: Дәулеткерейдің күйін

Сабақтың мақсаты: Аспапта орындаушылық техникасының негізін қалыптастыру, Дәулеткерей Шығайұлының өмірі, шығармашылығымен таныстыру.

Сабақтың міндеттері:

оқушының аспапта еркін, шебер ойнай білуін қалыптастыру, шығарманың ойнау ерекшеліктерін түсіне отырып, сауатты ойнауға үйрету,

оқушының танымдық қызығушылығын, есту және музыкалық ырғақтық қабілетін дамыту;

оқушыны аспапты сүйе білуге, шығармашылықққа және сахна мәдениетіне тәрбиелеу.

Сабақтың көрнекілігі: күйші портреті, қима қағаздар, домбыра аспабы,

"алқа" оюы, т.б.

Сабақтың барысы:

Ұйымдастыру кезеңі.

Психологиялық дайындық.

Гамма, жаттығулар ойнау.

Үй тапсырмасын тексеру.

Слайд арқылы сұрақтарға жауап беру.

Ж.Еңсеповтың туған жері

Өмір сүрген жылдары

Оның күйін жеткізуші

Үй тапсырмасын пысықтау.

Ж.Еңсеповтың "Балбөбек" күйін жатқа ойнатып тексеру. Шығармадағы динамикалық белгілерге, сол қол саусақтарының қойылымына және қағыс түрлеріне көңіл бөлу. Күйді ансамблмен орындау.

Негізгі бөлім

Бүгінгі сабақтың тақырыбын ашу үшін оқушыға қима қағаз беріледі. Қағазды дұрыс біріктірген кезде жаңа сабақтың тақырыбына сай"алқаның" суреті шығады.

- Алқа сөзіне байланысты күй атын білесің бе?

Бүгінгі жаңа сабағымыздың тақырыбы белгілі болды, ендеше жаңа сабақты бастаймыз.

Күйді домбыра аспабында өзім орындап, оқушыға тыңдатамын.

Дәулеткерей Шығайұлы - қазақтың ұлы күйші-композиторы. Төре тұқымынан шығып, ел билігіне араласқан. Дәулеткерей күйлері - терең маңызды күйлер7 Оның "Қыз Ақжелең", "Құдаша", "Қосалқа", "Жігер", "Топан", "Бұлбұл" атты күйлері бар. Дәулеткерей күйлері "төре қағыспен" нәзік орындалады.

Бірде Құрманғазы Дәулеткерейге сәлем бере келеді. Дулеткерей қолына домбырасын алып, күй тартады. Сонда Құрманғазы "Мына күйіңіз бұлбұлша сайрап тұр екен. Қандай күй?" - дейді.

Дәулеткерей : "Дәл таптың, бұл күй "Бұлбұл" деп аталады" -дейді. Екі күйші күй тартысқа түседі. Дәулеткерейдің үйінде қонақ болған Құрманғазыкүй тартыс аяқталғаннан кейін есік алдына шығады. Сол кезде құдық басынан су алып келе жатқан Дәулеткерейдің келінін көреді. Құрманғазы: "Келінініздің жүрісіне, сылдыр қаққан сырғасы мен алқасына арнап бір күй шығарыңызшы", - дейді. Дәулеткерей келініне арнап сол езде осы "Қосалқа" күйін шығарады.