Девиантты мінез-құлықты жасөспірімдермен жұмыс

Девиантты мінез- құлықты жасөспірімдер

Оқушыларға адамгершілік құндылықтарды игерту арқылы сындарлы тәрбие беру педагогикалық және әлеуметтік қалыптасу компоненттерін қамтитын белсенді процесс. Ол процесс, жеткіншек ұрпақтың бойына сапалы адамгершілік қасиеттерді сіндіру барысында, олардың бойында қоршаған орта ықпалымен көрініс табатын жағымсыз, яғни девиантты мінез -құлықтан арылтуды және оның қалыптасу себеп салдарын анықтап алуды да талап етеді.

Девиантты мінез-құлық - бұл жасөспірімдердің әкімшілік жазалау шараларын қолдануға әкеп соғатын құқықбұзушылықтарды үнемі жасау, оқудан қасақана жалтаруы, отбасынан кетіп қалуы, қоғамға қауіпті әрекеттер жасауы. Демек жасөспірімдердің бойын ауытқымалы мінез-құлық нышандарынан арылту арқылы, олардың бойына, ұлтжандылықты, жоғары морольдық және адамгершілік қадір қасиеттер мен мұраттарды, өзге ұлт өкілдеріне деген құрмет пен сыйластықты, қоғамдық тәртіп ережелері мен талаптарын мүлтіксіз орындаушылықты қалыптастыру - орта мектептердегі оқу-тәрбие процестерінің негізгі міндеттерінің бірі саналады. [1, б.29-30].

Отбасы. Бала. Мектеп. Бұлар бір-бірінен ажырағысыз үш ұғым. Отбасы бар жерде бала бар, бала бар жерде отбасы бар. Ата-ана тарапынан, мектеп қабырғасынан жылылық сезінбеген жасөспірімдер өмірде өзін ешкімге қажетсіз деп есептеп, уайымға шалдығады, ренжу-жүйке ауруларына әкеп соқтырады. Балаға берілетін алғашқы тәрбие ата-анасынан, туған туысқандарын, жолдастарын сыйлаудан басталады, себебі ата-анасын сыйламайтын адам, жолдасына да, қоғамға да пайда келтіре алмайды, ал қоғамға тәрбие келтіре алмаса, бұл тәрбие одан әрі шиеленісіп, ақыры қиын балаға әкеп соқтырады.

Қәзіргі уақытта біздің ең негізгі мәселе - ол жасөспірім тағдырының қиындығы, яғни қиын балалардың тәрбиесі болып саналады.

Девиантты іс әрекетке ие балалар үлкен екі топқа бөлінеді:

1. Психикасы мен мінез-құлқында ауытқуы бар, айқын, жасырын психопаталогияға ұшыраған балалар.

2. Әлеуметтік ортада жағымсыз іс- әрекеттер мен теріс қылықтар жасайтындар, әсіресе құқықтық нормаларды бұзушылар.

Құқыққа қарсы әрекет(құқықбұзушылық және қылмыс жасау)

Оқушылардың психикасындағы өзгерістер(ашуланшақтық,ызақорлық,тұйықтық)

Девиантты іс- әрекетің нақты айқындалуы

Жасөспірімдердің өз өзіне қол салуы

Спирттік ішімдікті пайдалану және әуестену

Агрессиялық әрекет(бәсекелестік,зорлық зомбылық)

Есірткіні қабылдау және есірткіге тәуелділік

Девиантты іс- әрекеттің қалыптасу себептері:

1.Отбасында берекенің болмауы;

2.Түсінбеушіліктер, ата-ана тарапынан қамқорлықтың жетіспеуі;

3.Тәрбие берудегі кемшіліктер;

4. Айналасындағы адамдармен, құрбы- құрдастарымен тіл табыса алмауы;

5. Өз бетімен шешім қабылдай алмауы;

6. Балалардың бос уақытын дұрыс ұйымдастыра алмауы.

Девиантты іс- әрекеттің пайда болуына себепші үш фактор:

Біріншіден

Екіншіден

Үшіншіден

-Отбасы тәрбиесінің дұрыс ұйымдастырылмауы;

- тұрмыстағы ұрыс талас, дау жанжал;

-маскүнемдік, ата-ананың біреуінің болмауы;

-Жұртшылықтың тәрбие процесіне толық көңіл аудармауы;

-оқушылардың өздерінің тұратын мөлтек ауданында әр түрлі үйірме жұмыстары мен спорт секциларына тиянақты тартылмауы, бос уақытын ұтымды ұйымдастырмауы,

-оқу тәрбие жұмыстарын ұйымдастыруда кеткен кемшіліктер:

-жекелеген оқушылардың, мінез-құлық ерекшеліктерін, ынта ықыласын, қызығушылығы мен талап тілегін ескермеу.

Ата ана баласын еркелеткенде күнге, айға теңейді. Бала жүрегі, бала қиялы бір әлем. Бала жүрегіне жол табылғанда да жұмбақ әлемінің сыры ашылады. Сонымен қатар, бала жүрегі нәзік және сезімтал келеді. Кез келген нәрсені тез қабылдайды, бірақ ақ пен қараны ажырата алмайды. Сондықтан әдептілікке жатпайтын әдеттерден , лас ақпарат көздерінен сақтандыру үшін тәрбие қажет. Баланың дүниетанымын арттыра отырып, халық педагогикасын тиімді пайдалану арқылы жат әдеттерден, керағар ойлардан сақтандыру қажет. Девиантты іс-әрекетке ие балалармен жасөспірімдер жағымсыз іс әрекеттер мен қылықтар жасайды, сол себепті өз құрбыларының мұғалімдер мен ата-аналардың және жалпы қоғамның теріс көзқарасына ие болады. Олар өз құрбы-құрдастары…