Дидактикалық ойындар арқылы қабілетті дамыту 1 сынып

Науайы атындағы жалпы орта мектебі

Тақырыбы: Дидактикалық ойындар арқылы

оқушылардың ізденімпаздық, ойлау қабілеттерін дамыту.

Бастауыш сынып

мұғалімі: Ушибаева Гулмира

Исмаилқызы

Кіріспе.

Бастауыш мектеп – оқушы тұлғасы мен санасының дамуы қуатты жүретін, ерекше құнды, қайталанбас кезең.

Сондықтан бастауыш мектеп – білім берудың алғашқы басқышы, қиында жауапты жұмыс.

Бастауыш мектеп балаға білім беріп қана қоймай, оны жалпы дамыту, сөйлеу, оқу, қоршаған орта жөнінде дұрыс көзқарас қалыптастыру, жағдайларды бақылап талдау жасауға уйрету, ойын дұрыс айтуға, салыстыра білуге, дәлелдеуге, сөйлеу мәдениетіне үйретеді.

Сабақ – оқыту мен тәрбиелеудің негізгі формасы мен орталығы.

Өткізілген сабақтың сәтті болып шығуының түрлі шарттары бар. Оның ең негізгісі – ұстаздың білімі мен жан – жақтылығы.

Бастауыш сынып оқушыларының ой - өрісін дамытуда ойын әрекетінің маңызы зор.

Ойын - балалардың негізгі іс - әрекеттерінің бір түрі. Балалар білімді ойын арқылыда ала алады. Сабақтағы ойын баланың білімін шындап, ой өрісін кеңейтеді.

Ал ойынның өз мақсаты, жоспары, тәрбиелік мәні, қажетті заттары, ерекшеліктері болады.

Баланың жас ерекшелігіне, зейініне сай ұйымдастырылған ойындар баланың ақылын, дүниетанымын кеңейтеді, мінез - құлқын, ерік - жігерін қалыптастырады және де сабаққа деген қызығушылығын арттырады.

Бастауыш сынып оқушыларыны оқытуда жаңа техналогия элементтерінің бірі дамыта оқыту техналогиясы.

Дамыта оқытудың негізін Ян Амос Коменский талдап берген. Орыс ғалымдарынан К. Д. Ушинский, Л. С. Выготский, Л. В. Зенков, Д. Б. Эльконин, В. В. Давыдов көтерді.

Сабақта дамыта оқытуды жүзеге асыру бағыттарының бірі:

Ойын арқылы оқыту.

Ойын арқылы оқытуда ойын қолданылады. Педагогикалық энциклопедияда: ойын әрекеті – баланың барлық нышандарының дамыуына мүмкіндік тудыратын өзіндік ерекшелігі бар интелектуалдық мектеп делінген.

Бастауыш сыныпта ойынның маңызы ерекше. Оның себебі мектепке дейінгі кезеңде баланың негізгі әрекеті ойын, мектепке келгеннен кейін балаға бірден оқу әрекетіне көшу қиын болғандықтан ойын арқылы біртіндеп оқу әрекетіне төсендіреміз.

Ойын сабақтың кез – келген кезеңінде тақырыпқа сай қолданылады. Көркем шығарманы пайдалануға байланысты ойынға түрлі санамақтарды, сұрамақтарды, қаламақтарды, айтыс ойындарды жатқызуға болады.

Баланың сөздік қорын байыту, нақтылау үшін күнделікті өмірде орынды пайдалана білуі үшін жаңа сөздің мәнін, мағнасын жете түсіндіріп, белсенді сөздік қорын арттыруда мына ойын түрлері өз нәтіжесін береді.

«Төлдерді ата»,«Қайсысы қайда тұрады?» (аңдар үйі), «Нені немен ішеміз?»

«Кім тапқыр?», «Суретті ребус шешу», «Жоғалған буынды тап», «Шатасқан дыбыстар», «Менің бағытым», «Буларды бір сөзбен не дейміз?» (жалпы атауын ата: қоңыз, көбелек, шыбын, құмырысқа – жәндіктер, көйлек, камзол, бешпет, тақия – киімдер деп аталатынын меңгертіледі).

Балалардың сөздік қорын сөздермен дамытуда антоним, синоним сөздермен байытуда:

«Қарсы сөзді тап» (ұзын – қысқа, жуан – жіңішке, кәрі - жас), «Уқсас сөзді тауып айт» (көрік – ажар, келбет, тез – жылдам, шапшаң).

Тірек сөзді, буынды пайдаланып сөз тудыру, жаңа сөз үйрету ойын арқылы жүзеге асырылады.

«Буынды жалғастыр»: ал – ма, ал – ша, ал – қа, ал – тын, ал – мұрт.

Байланыстырып сөйлеу арнайы тілдік ойындар арқылы іске асырылады:

«Жұмбақ құрастыр» (атын атамай суретіне қарап сипаттап айту), «Дүкен»(атын атамай дүкендегі затты сипаттап айту).

Ізденімдік ойындар – оқушыларды ізденімпаздыққа, белгісізді табуға, қуштарлыққа, белсенділікке үйретеді.

«Сөзді тап» берілген кесте бойынша сөздерді табуға, сабаққа болған қызығушылығын ояту, шығармашылыққа баулу: (қызық, қырық, қалақ, кесек, кезек, керек, кебек ).

Қ Қ

«Қадам бас» ойыны оқушыларды тапқырлыққа баулиды: (у, ау, тау, ауру, жырау ).

Ребус шешу

Қызықты ойындар сабақтарда белгілі бір орын алады . « Дыбыс тандау » ойыны арқылы эр сөздің басқы дыбыстары бірдей дыбыстан басталатын сөз тіркестерімен сөйлем құратын : Бақыт бүгін бақшаға барды. Айсұлу айнаны алды . « Сен аяқта » ойынында керекті сөзді табу, мақал - мэтел жалғасын тауып аяқтау: Көктем .... Қар .... Күн ....

Жаманнан жирен,

Жақсыдан ......

Оқу инемен құдық....

Ырыс алды -....

«Жоғалған эріп , буын » ойыны : К.тап, ж.п , мы.ық, ал.ә, көй-..., сыз -..., жа -..., бұл-....

« Кім жылдам » ойыныңда оқушы білетін сөздерін тез әрі тура жазып шығу керек .

Ойын шарты : Тақтаға сурет ілінеді . Сол зат жайлы гүлдің ішіне жазып шығасындар. Оқушылар екі топқа бөлінеді. 1-топ тапсырмасы :

Не ? гүл

Не істейді ? өседі

Қандай ? қызыл

Қанша ? бір Гүл шоғындағы сөздерден сөйлем қү_рауға болама ?

Бір қызыл гүл өседі. 2-топ тапсырмасы :

Аты алма

Сыны қызыл

Саны бір

Қимылы пісті

Бір қызыл алма пісті .

«Әріп тастамақ» ойыны : Шарты : Мына эріптерден сөз қүрап жаз : а, п , т, д , л, м, к, і , б.

Кітап , білім , ата , апа , дала,...