Дүниежүзі халықтарының саны мен өсуі туралы сабақ жоспары

САБАҚ ЖОСПАРЫ

Курс

I

Топ

С-12

Сабақтың №

Мамандығы-біліктілігі:

Мамандық: 1114000 «Дәнекерлеу ісі» (түрлері бойынша)

Біліктілігі: жоғары деңгей 1114042- «Электргазымен дәнекерлеуші

Орта буын маманы: 1114063- Техник-механик

Модульдің атауы

География

Сабақтың тақырыбы

Дүниежүзі халықтары: саны мен ұдайы өсуі

Күні

Ұзақтығы

2 сағ. /90мин/

Сабақтың мақсаты:

Оқушыларға дүниежүзінің халықтарының саны және ұдайы өсуі туралы білім беру; жер шарында адамзаттың пайда болған орны мен мерзімі жөніндегі мәселе, әр түрлі елдердегі халықтың табиғи өсімінің, әлемдегі қазіргі күнгі демографиялық дамудың барысы және соған байланысты туындайтын проблемалар.

Білімділік:

«Халықтың ұдайы өсуі», «демографиялық жарылыс», «демографиялық дағдарыс», «демографиялық саясат» ұғымдарын ашып көрсету.

Дамытушылық:

статистикалық мәліметтерді өңдеу, оны практикада пайдалану және сандық мәліметтермен жұмыс.

Тәрбиелік:

Өзіміздің және басқа мемлекеттің халқын, ұлтын және оның тарихын, тілін, дәстүрін құрметтеуді тәрбиелеу;

Күтілетін нәтижелер:

• Дүниежүзінің халықының тарихын біледі;• Мемлектердің халық санын және тығыздығы бойынша мағлұматпен жұмыс жасай алады;• Халық санының ұдайы өсуін түрлерін ажыратады;• Мәтіндегі негізгі ойды айта алады; • Оқушылар бірін-бірі оқытуға үйренеді;• Терминдер мен ұғымдарға анықтама бере алады.

Сабақтың түрі:

аралас

Қажетті жабдықтар мен құрылғылар:

Проектор , саяси карта, суреттер, сызба, кесте, үлестірме қағаздар және т.б.

Қосымша әдебиетттер:

Бейсенова Ә., Каймулдинова К., Әбілмажінова С., Баймырзаев Қ., Достай Ж., География. Дүниежүзіне жалпы шоу. ТМД елдері, Алматы,2014 жыл.

Сабақтың конспект-жоспары

Сабақтың барысы

Уақыты (мин.)

Іс-әрекет түрлері

Оқу ресурстары мен

материалдары

1. Ұйымдастыру кезеңі:

2 мин.

Амандасу. Тізім бойынша студенттерді түгендеу.

2.Үй тапсырмасын тексеру:

Сұрақ-жауап:

1. Дүние жүзінің қазіргі саяси картасының қатарына қанша ел мен аумақ жатады ?

2. Дүние жүзінің тәуелсіз мемелекеттерін мемелекеттік құрылымы бойынша монархиядан басқа неге бөледі ?

3.2000- жылғы санақ бойынша қанша тәуелсіз мем-р бар ?

4.Монархиялық мемлекеттерде жоғарғы өкімет билігі кімнің қолында ?

5.Қай монархиялық мемлекетте мемлекет басшысы дін қызметін атқарады ?

6.Мына елдердің қайсысы тәуелді аумақтарға жатады ?

7.1919 жылы құрылған Ұлттар Лигиясы қай жылы өз жұмысын тоқтатты ?

8.БҰҰ- ға 2000 ж. қанша мемлекет мүше болды ?

9.Аргентина қандай мемлекет ?

10.БҰҰ- ның бас хатшысы Бас Ассамблея қанша мерзімге

тағайындалады ?

20 мин.

1) сұрақ-жауап арқылы,

2) баяндама қорғау арқылы,

3) карточка арқылы,

4) тақырыпты ауызша мазмұндауы арқылы.

Жаңа сабақ:

Жоспар:

1. Адамның шығу тегі мен жер шарында таралуы.Халық санағы туралы.

2.Дүние жүзінің халқының саны. Демографиялық көрсеткіштер.

3.Халық санының ұдайы өсуі. Демографиялық саясат. «Адам – планетамыздың басты баға жетпес байлығы».

Адамзат факторының қоғам өмірінің барлық саласындағы алатын орны аса маңызды. Сол себепті оны зерттеп білудің мәні де зор. Адамзаттың зерттейтін экономикалық және әлеуметтік географиясының басты саласы – халықтар географиясы. Халықтар географиясы зерттейді: Халықтың санын, тығыздығын, жастық, жыныстық құрамын, халық санының ұдайы өсуі, еңбек ресурстарын, көші-қон, қоныстану түрлері, ұлттық құрамы, діни құрамы, нәсілдік құрамын, демографиялық саясат.

Халықтар географиясындағы нысандарды зерттейтін ғылымдар:

Демография – халықтың санын, табиғи өсуін, жасы мен жыныстық құрамын зерттейді. 1855 жылдан бастап енді.

Этнография – белгілі бір халықтар тобының шығу тегін, мәдениеті мен тұрмысын зерттейді. Антропология – адамның шығу тегі мен даму ерекшеліктерін зерттейді. Сонымен бірге социология, политология, экология ғылымдарымен байланысты.

Оқушылар оқулықтағы қосымшалармен танысып, 16-суретті түсіндіреді. Ғалымдардың көпшілігі алғашқы адамдар палеолиттің соңында Африкадан алдымен Еуропа мен Азияға, кейіннен Азиядан Америка мен Аустралияға, одан соң мұхит аралдарына тараған. Жер бетінде қазіргі кезде өмір сүріп жатқан адамдардың бәрі де бір түрге жатады. Оны биологиялық жүйелеуде саналы адам деп айрықша құрметті атаумен атайды. Қазіргі адамдардың әртүрлі құрлықта тіршілік етуіне қарамастан, олардың бәрінің де анатомиялық және физиологиялық ерекшеліктері бірдей. Адамдардың тек сыртқы келбетінде ғана бір-бірінен айырмашылықтар бар.

Халық санағы.

Алғашқы халықты санауға деген қажеттілік құлиеленушілік құрылыста туды. Ең тұңғыш халық санағы – Мысыр жерінде б.з.д. III ғасырда

Ежелгі Қытай – б.з.д. III ғасыр. Орталық Азияда – Согдиана мемлекеті – б.з.д. VIII ғасыр Киев Русі – XI ғасыр; Мәскеуде – XV ғасырда.

Аустралия, Венгрия, АҚШ, Скандинавия елдері – XVIII ғасыр.

XIX ғасыр Еуропалық елдер, Ресей империясы, Үндістан мен Латын Америкасында. 1850 жылы – дүние жүзі халқының 15%.

XX ғасыр – барлық елдерде. 1945 жыл – Дүние жүзі халқының 50%. 1950 жыл – Африка елдері. 1950 жыл жүзі халқының 80% халық санағына қамтылды. Ең соңғы: Ауғанстан 1979 жылы, Оман 1993 жыл. XX ғасырдың соңына қарай Жер шары халқы түгеліменхалық санағына қамтылған.

Қазіргі халық санағы ұғымына сай келетін ең алғашқы ресми санақ 1790 жылы АҚШ-та өтті. Тұрақты, әрі жүйелі түрде халық санағын өткізе бастаған тұңғыш ел АҚШ. 1960 жылы БҰҰ ұсынысы бойынша халық санағы барлық мемлекетте кемі 10 жыл сайын өткізіліп отырады. Санақ өткізу уақыты халық қозғалысының ең аз кезі – қыс маусымына сәйкестендірілген. Халықтың жалпы санағы келісімді белгілі бір уақыт аралығында өткізіліп отырады. Мемлекеттік органдар үшін жыл сайынғы халықтың саны, оның құрамы мен орналасуы туралы аса қажет. Әр мұндай бір жолғы есеп – халықтың тууы, өлімі, некелесуі, ұлттық құрамы, жастық-жыныстық құрамы туралы мәліметтер алуға мүмкіндік береді.

Қазақстан тарихында 1897-2009 жыл аралығында 11 рет халық санағы өткізілген болатын. Халық санағының бастапқы екеуі (1897, 1911) Патшалы Ресей заманында өткізілген. Отарланған елдер арасында қазақтар арасында жүргізілген халық санағы әр отбасында орташа есеппен 5 адамнан болмағы керек деген мөлшерді ұстанды.

1897 жылы – Қазақстандағы халық саны – 4 млн 147 мың.

1926 жылы – 6 млн 196 мың.

1937 жылы – 5 млн 126 мың (зұлматты, нәубетті жылдардағы аштық, ұжымдастыру, саяси қуғын – сүргін елдегі халық санын күрт кемітті).

1959 жылы – 9 млн 310 мың.

1970 жылы – 13 млн 8 мың.

1979 жылы – 14 млн 684 мың.

1989 жылы – 16 млн 464 мың.

1999 жылы – 14 млн 954 мың.

2009 жылы – 16 млн 406 мың.

2015 жылы - 17 млн. Сынақ нәтижесіне сүйене отырып статистикада кең қолданылатын әдіспен халықтың бірнеше өлшемдер бойынша портретін алуға болады. Қазақстанда әрбір 100 тұрғынның: 56-қалада, 44-ауылда;

51,8әйел, 48,2 ер; 1 шет ел азаматы; 26 жасар ер, 23 жасар әйел отау құрады; 0-15 жас – 29, 15-29 жас – 25, 30-59 жас –…