Дүниежүзі тарихы,11 сынып тест

§1. Экономика және экономикалық жүйелердің типтері

1. Экономикада «көрінбейтін қол» деп атанған бос нарық тетігін ашты:

Д. Рикардо

В. Ленин

А. Смит

А. Маршалл

2. Аристотельдің «хремантистика» ұғымының мағынасы:

байлық жинау өнері, ақша жасау

қолөнершіліктің сипаттамалары

тұрғындардың экономикалық сауатын ашу

тіршілік ету игіліктерін бөлу және тұтыну қатынастары

3. Қоғамдық еңбек бөлінісінің және мырза мен бағынышты арасындағы қарым-қатынастың бар екенін көрсететін ежелгі үнділік дерек

«Астық тасушының әні»

«Ману заңдары»

«Рамаяна»

«Гильгамеш туралы дастан»

4. КСРО-дағы ЖЭС кезеңінде орын алған экономикалық жүйенің түрі:

нарықтық экономика

алғашқы қауымдық экономика

жоспарлы (социалистік)

аралас экономика

5. К. Маркс бойынша, қосымша құн дегеніміз–

капиталист тегін иемденетін құн

жалдамалы қызметкердің еңбекақысы

өнімге кеткен шығынның құны

өндіріс машиналарын сатып алуға кететін құн

6. А. Смит пен Д. Рикардоның ілімін қосымша құн теориясымен кеңейткен:

К. Маркс

А. Монкретьен

Дж. Кейнс

Аристотель

7. Сауданың дамуы ықпал еткен экономикалық саясаттағы алғашқы бағыт:

Классикалық саяси экономия

Меркантилизм

Маржинализм

Марксизм

8. Жоспарлы (социалистік) экономиканың сипатты белгілерінің бірі

экономикалық ресурстарға жеке меншіктің болуы

өндірушінің дербестігі, кәсіпкерлік еркіндігі

экономикалық ресурстарға мемлекеттік меншіктің болуы

тәуелсіз өндірушілердің болуы

9. Кез келген экономикалық жүйе не, қалай, кімдер үшін деген үш сұраққа жауап беруі тиіс деп есептеген америкалық экономист:

П. Самуэльсон

Дж. Кейнс

Д. Гэлбрейт

У. Джевонс

10. «Халықтар байлығының табиғаты мен себептері туралы зерттеу» еңбегінде экономика ілімін бір жүйеге келтіріп, қоғамдық еңбек бөлінісі туралы ілім жасаған:

А. Смит

Дж. Кейнс

Л. Вальрас

А. Пигу

§2. Дәстүрлі (аграрлық) экономика

1. Экономикалық тұрғыдан қатысушылардың зияткерлік көрсеткіштерінен гөрі дене көрсеткіштері маңызды болатын экономикалық жүйе:

Индустриалды

Әкімшіл-әміршіл

Нарықтық

Дәстүрлі

2. V - ХVІІ ғғ. Батыс Еуропада орын алған өндірістің әдісі:

феодалдық

құлинеленушілік

индустриялық

инновациялық

3. Шаруашылықтың «табиғи» түрімен байланысты ең ежелгі экономикалық жүйе:

нарықтық экономика

аралас экономика

құлиеленушілік

дәстүрлі экономика

4. Адамзаттың жануарлар әлемінен бөлініп шығу кезеңінен таптық қоғамның орнауына дейінгі кезең:

Өндірістің антикалық әдісі

Өндірістің мануфактуралық әдісі

Өндірістің капиталистік әдісі

Өндірістің алғашқы қауымдық әдісі

5. Натуралды шаруашылықтан тауарлы шаруашылыққа өтудің объективті себебі:

еңбек бөлінісінің күшеюі

қалалардың өсуі

жердің құнарсыдануы

терімшіліктен егіншіліктің бөлінуі

6. Б. з. б. VІ ғасырда Грекияда, б. з. б. III ғасырда Римде басталған өндіріс әдісі:

феодалдық

антикалық

инновациялық

алғашқы қауымдық

7. Шаруалардың экономикадан тыс жеке немесе жерге тәуелділігі арқылы еңбекке қосымша өнімді феодалдық рента түрінде өндіру және иемдену:

клерикализм

социализм

мануфактура

феодализм

8. Өндірістің антикалық әдісінде жекеменшіктің маңызды нысаны:

жер

құрал-сайман

буржуй

құлдар

9. Антикалық өндіріс тәсілі пайда болған ежелгі елдер:

Англия мен Франция

Грекия мен Рим

Қытай мен Үндістан

Қосөзен мен Египет

10. Табиғи шаруашылыққа негізделген экономика:

дәстүрлі (аграрлық)

нарықтық

аралас

құлиеленушілік

§3. Нарықтық экономика.

1. «Нарық» ұғымын тұтастай алғанда, сатып алушылар мен сатушылардың қарым-қатынасы, бағаларды жеңіл әрі тез теңестіретін мүмкіндік деп есептеген француз математигі, экономист

О. Курно

К.Маркс

Мальтус

Ф.Кэне

2. Кәсіпкерлік белсенділікті жан-жақты қолдау жүйесіне, халықтың аса белсенді бөлігін байытуға бағытталған нарықтық жүйе:

Жапондық

Шведтік

Германдық

Америкалық

3. Нарықтық экономиканың негізгі белгісі:

Мемлекеттік меншіктің басымдылығы

Орталықтан жоспарлау

Кәсіпкердің бизнес саласын таңдау еркіндігі

Экономикалық қызметтің қатаң жоспарлануы

4. Халықтың өмір сүру деңгейінің (оның ішінде, жалақы деңгейі) еңбек өнімділігінің өсуінен артта қалуымен сипатталатын нарықтық жүйе:

Америкалық

Жапондық

Шведтік

Германдық

5. Жекелеген тауарлар мен көрсетілетін қызметтерді сатып алушылар (тұтынушылар) мен сатушылар (өнім берушілер) арасындағы айырбасты қамтамасыз ететін процестер мен рәсімдердің жиынтығы

билік

нарық

пайда

қолөнер

6. Ұлттық табысты әлеуметтік жағдайы төмен халықтың пайдасына бөліп беру есебінен мүлік теңсіздігін азайтуға бағытталған әлеуметтік саясатпен ерекшеленетін нарықтық жүйе:

Америкалық

Шведтік

Германдық

Кеңестік

7. Нарықтық экономикалық жүйенің басты ерекшеліктеріне жатпайды::

Жеке меншіктің басымдылығы

Таңдау еркіндігінің болуы

Жеке қызығушылық

Мемлекеттік реттеу басымдығы

8. Нарықтық жүйенің шведтік моделі алған атау:

«материалдық рухани қажеттіліктерді қанағаттандыру»

«тіршілік ету үшін күрес»

«әлеуметтік әділдік»

«функционалды әлеуметтену»

9. Hарықтық экономикаға тән белгі:

өндіріс орындарын басқаруды мемлекет тарапынан бақылауды алып тастауды қолдайды

натуралды шаруашылыққа, ұсақ тауар өндірісіне негізделеді

сұраныс пен тапсырысқа байланысты өнімге баға қоюды қарастырады

негізгі өндіріс құралдары мемлекет меншігінде болатын экономиканы ұйымдастыру әдісіне сүйенеді

10. Концерндерді жою және шаруашылықтың барлық түріне (ірі, орта, шағын) тұрақты дамуға мүмкіндік беру негізінде құрылған нарықтық жүйе:

Жапондық

Шведтік

Германдық

Кеңестік

§4. Жоспарлы (социалистік) экономика

1. Басқарудың әкімшіл-әміршіл әдісіне құрылған экономикалық жүйенің түрі:

дәстүрлі (аграрлық) экономика

аралас экономика

құлиеленушілік

жоспарлы (социалистік) экономика

2. XX ғ. ІІ жартысында Кеңестік үлгідегі директивті бесжылдық жоспарды енгізді

Таяу Шығыс елдері

Канада

Австралия

Шығыс Еуропа елдері

3. Директивтіктен индикативті жоспарлау бағытында «шаруашылық тетігін жетілдіру» жүзеге асқан ел:

ГФР

Швеция

Норвегия

Венгрия

4. 1960-жж. ортасында КСРО-да кәсіпорындардың дербестігін кеңейту есебінен жоспарлы экономиканың «шаруашылық тетігін жетілдіруге» ұмтылысы:

Столыпин реформасы

Хрусталев реформасы

Брежнев реформасы

Косыгин реформасы

5. В. И. Ленин бойынша, Ресейдің жоспарлы экономикаға өту алғышарттары қалыптасты:

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде

ІІ Александр тұсында

І Александр тұсында

6. Жоспарлы экономиканың балама атауы:

социалистік

капиталистік

нарықтық

индустриялық

7. 1980-жж. соңында қайта құру арқылы жоспарлы экономиканың қарқынын жақсартуға талпыныс жасаған КОКП ОК Бас хатшысы :

Ю.В. Андропов

М.С. Горбачев

Л.И. Брежнев

Н.С. Хрущев

8. Жоспарлы экономика жүргізілген ел:

КСРО

АҚШ

ГДР

Испания

9. 1992 жылы Қытайда социалистік нарықтық экономика немесе социализмнің қытайлық үлгісін құру міндетін қойған партия:

Гоминьдан

ҚКП

ХДП

Мұсылмандар Лигасы

10. КСРО-да жүргізілген экономика түрі:

дәстүрлі (аграрлық) экономика

нарықтық экономика

аралас экономика

жоспарлы экономика

§5-6. Экономиканың аралас түрі

1. «Қазақстан-2030» стратегиялық бағдарламасы халыққа жария етілді:

1996 жылы

1993 жылы

1994 жылы

1997 жылы

2. Аралас экономикадағы мемлекеттің міндеті:

кірістерді бөлу

салықтар көлемін белгілеу

біртұтас даму бағытын айқындау

шығындарды бөлу

3. Мемлекеттік және жеке кіріс алуға бағытталған қызметтің еркін және тең құқықты болуын сипаттайтын экономикалық жүйе:

алғашқы қауымдық экономика

аграрлық

жоспарлы (социалистік)

аралас экономика

4. 1950–1980 жж. аралас экономиканың неолибералды моделі жүзеге асқан ел:

Қытай

Солтүстік Вьетнам

Монғолия

Жапония

5. 1950–1980 жылдары Батыс Еуропа елдеріндеі аралас экономиканың модельдері мен олардың ерекшеліктерін сәйкестендіріңіз.

1. Неолибералды

2. Неоэтатистік

3. Орталықтандырылған келісім

А. Іс-әрекет еркіндігі және мемлекеттік жоспарлаудың аздығы

В. Мемлекеттік басқарудың және орталықтан жоспарлаудың көптігі

С. Түрлі әлеуметтік бағыттағы өкілдердің келісімі

1-А, 2-В, 3-С

1-А, 2-С, 3-В

1-В, 2-А, 3-С

1-В, 2-С, 3-А

6. Экономикалық жүйелердің ішіндегі ең үздігі:

нарықтық экономика

алғашқы қауымдық экономика

аграрлық

аралас экономика

7. Аралас экономиканың негізгі ерекшеліктері:

таза капиталистік және әміршіл-әкімшілік экономиканың үйлесім табуы

табиғи байлықтардың моноплиялануы

кәсіподақтар қозғалысының бәсеңдеуі

мемлекеттік меншіктің басым болуы

8. Қазақстанның дүниежүзіндегі неғұрлым жылдам дамушы елдердің ондығына кіруіне мүмкіндік берген бағдарлама:

«Қазақстан-2030»

«Қазақстан-2050»

«Қазақстан-2020»

«Қазақстан-2060»

9. Қазақстан экономикасында өтпелі кезеңнің басы

1996 ж.

1994 ж.

1993 ж.

1992 ж.

10. Аралас экономикада реттелетін корпоративті капитализм үлгісі:

жапондық модель

шведтік модель

бельгиялық модель

австриялық модель

§7. Табиғи-географиялық факторларға қарай мемлекеттердің шаруашылық мамандандырылуы.

1. Қандай да бір елдің шаруашылық жүйесін анықтайтын фактор:

табиғи-климаттық жағдайлар

ресурстық база

халықтың орналасу тығыздығы

кеңістік факторы

2. Шаруашылық жүйесінің қалыптасуы мен даму факторы ретінде халықтың тығыздығын сипаттайтын өлшемдер:

химиялық, физикалық, математикалық

заманауи, дәстүрлі

сандық, сапалық, әлеуметтік, психологиялық

географиялық, климаттық, нәсілдік

3. Парсы шығанағындағы араб елдерінің әлеуметтік- экономикалық дамуының негізі:

табиғи-географиялық орта

табиғи-климаттық жағдайлар

ресурстық база

кеңістік факторы

4. Адам қызметінің өнімдері:

материалды емес ресурс

материалды ресурс

табиғи-климаттық ресурс

географиялық ресурс

5. Адамзат қоғамының өмір сүруі мен өндірістік қызметіне қажетті жағдайлар туғызатын табиғи жағдай:

адамдық ресурстар

табиғи-географиялық орта

халықтың орналасу тығыздығы

кеңістік факторы

6. Экономикалық кеңістіктің сипатты белгісі–

біртұтас экономикалық кеңістік түріндегі аумақтық тұтастық

заңдарда баяндалып, бекітілген техникалық нормалар

тараптардың өз ерік- ықтиярының нәтижесінде жасалған мінез құлық

адамдар араларындағы қатынастар

7. Мемлекеттердің шаруашылық мамандандырылуы байланысты:

халықтың орналасу тығыздығына

халықтың әлеуметтік құрамына

табиғи-географиялық факторларға

кеңістік факторға

8. «Араб ғажайыбы» құбылысына қол жеткізуге мүмкіндік берген табиғи ресурс:

газ

мұнай

темір

алтын

9. Шаруашылық жүйенің қалыптасуына әсер ететін факторларға жатпайды:

табиғи-климаттық жағдайлар

нәсілдік типтер

этникалық дәстүрлер

ресурстық база

діни алауыздықтар

халықтың орналасу тығыздығы

§8-9. Мемлекеттердің экономикалық дамуындағы табиғи-географиялық шектеуші факторларға төтеп берудің тарихи мысалдары

1. Электроникаға басым бағыт беріп, Азияда дамыған мемлекеттердің біріне айналған ел:

Бирма

Камбоджа

Солтүстік Корея

Малайзия

2. Табиғи ресурстар бөлінетін топтар:

газды және сұйық

жерасты және жерүсті

тұрақты және тұрақсыз

сарқылатын және сарқылмайтын

3. «Шығыс Азия жолбарыстары» қатарына жататын ел:

Непал

Cингaпур

Солтүстік Корея

Индонезия

4. Елді мекендердің жинақтала орналасуы:

ассимиляция

инквизиция

индустрияландыру

агломерация

5. Жоғары экономикалық нәтижелерге қол жеткізген табиғи-шикізат ресурстары шектеулі «жаңа индустриялық мемлекет»:

Непал

Камбоджа

Жапония

Вьетнам

6. Мемлекеттердің экономикалық дамуына табиғи-географиялық факторлардың кері әсерін алдын алатын мүмкіндік:

Ғылыми-техникалық

Дамыған мемлекеттерге жақын орналасу

Англомерациялық тиімділік

Табиғи ресурстар

7. Сарқылатын ресурстар бөлінетін топтар:

газды және сұйық

жерасты және жерүсті

тұрақты және тұрақсыз

қалпына келетін және қалпына келмейтін

8. Сарқылмайтын табиғи ресурс (-тар):

Күн энергиясы

орман ағаштары

мұнай

жел энергиясы

минералды газдар

жауын-шашын

9. Қазіргі таңда әлемдік экономиканың көшбасшылары болып саналатын аса ірі жапондық компания (-лар):

«Самсунг»

«Киа»

«Хонда Моторс»

«Тошиба»

«Опель»

«Фудзицу»

10. Мемлекеттердің экономикалық дамудағы табиғи-географиялық артықшылық (-тар) :

агломерациялық тиімділік

жоғары адам капиталы

табиғи ресурстардың көптігі

географиялық орналасудың қолайлылығы

білім деңгейінің жоғары дәрежеде болуы

ғылыми –техникалық прогресс

§10. Мемлекеттердің экономикалық даму деңгейі

1. Табыс деңгейі төмен елдердің көрсеткішіне қарағанда, жоғары дамыған елдердің жанбасына шаққандағы жалпы ұлттық өнімі (ЖҰӨ):

33 есе артық

62 есе артық

18 есе артық

24 есе артық

2. Табысы төмен елдер халқының дүниежүзі бойынша үлесі:

3. Адамның денсаулығын, білімін, материалдық жағдайын сипаттайтын мәліметтер негізінде есептелетін статистикалық көрсеткіш:

өндіріс кәсіпорындарының тоқтап қалуы

тауарлар мен қызметтер бағасының шегінен тыс өсуі

адам дамуының көрсеткіші

халықтың жұмыс деңгейінің азаюы

4. Табысы жоғары халқының дүниежүзі бойынша үлесі:

5. Отарлық және жартылай отарлық салдарынан өздерінің әлеуметтік- экономикалық дамуы жағынан артта қалған тәуелсіз елдер:

Дамыған елдер

Дамушы елдер

Жаңа индустриалды елдер

Қалып қойған елдер