Дұрыс тамақтану туралы ғылыми жоба жұмысы

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ

ТҮРКІСТАН ОБЛЫСЫ БІЛІМ БАСҚАРМАСЫ

САРЫАҒАШ МЕДРЕСЕ КОЛЛЕДЖІ

Ғылыми жоба

Ғылыми жобаның тақырыбы: «Дұрыс тамақтанудың ислам

дініндегі және медицинадағы орны»

Ізденуші шәкірт: 112-9-63 топ студенті: Иниятова Жансая

Ғылыми жоба жетекшісі: Байтемирова Г.Ж.

Сарыағаш 2018ж Ғылыми жоба тақырыбы: «Дұрыс тамақтанудың ислам дініндегі және медицинадағы орны»

МАЗМҰНЫ:

КІРІСПЕ................................................................................................................. ............................... 3

І бөлім. ТАМАҚТАНУДЫҢ АДАМ ӨМІРІНДЕГІ МАҢЫЗЫ 1.1. Тамақтану әдебі.................................................................................................................. .......... 4 ІІ бөлім. ДҰРЫС ТАМАҚТАНУ ЖОЛДАРЫ 1.1. Аздан тамақтану және ашығу..................................................................................................... 6 1.2. Су және алманың пайдасы.......................................................................................................... 8 1.3. Қорытынды .................................................................................................. ................................. 9 1.4. Пайдаланылған әдебиеттер....................................................................................................... 10

Мақсаты: Адам ағзасына қажетті тағамдану тәсілдеріне шолу жасау. Дұрыс тамақтанудың ислам дініндегі және медицинадағы орнын ашып көрсету.

Болжам: Дұрыс тамақтану жолын зерттеу арқылы адам ағзасына қажетті тағамдарды және олардың қолданылу тәсілін үйрету. Салауатты өмір салтын ұстануға қызығушылықты ояту.

Зерттеу кезеңдері: I кезең: Дұрыс тамақтану туралы жазылған мақалаларды және еңбектерді жинақтау, конспект жасау.

II кезең: Зерттеу барысында табылған мәліметтерді тақырыптарға бөліп қарастыру және бір жүйеге келтіру. Дұрыс тамақтанудың пайдалары мен зияндарын ашып- айқындау

Зерттеу нәтижесі және тәрбиелік мәні: Тамақтанудың адам өміріндегі маңызы, тамақтану әдебі, су және жеміс- жидектердің пайдасы Ислам діні және медициналық тұрғыдан дәлелденді. Ұлттың болашағы адам денсаулығына тікелей қатысты болғандықтан, әр адамның өз денсаулығына дұрыс көңіл аударуы міндетті екені үйретілді.

Жұмыс нәтижесі: Ислам діні мен медицинаның денсаулыққа көңіл бөлуде бір пікірде екендігі түсіндірілді.

Қорытынды: Мемлекеттің дамуы, өркендеуі үшін халық денсаулығының мықты болуы маңызды. Барша әлемнің назарындағы бұл мәселе оқығанда теріс айналып, мән бермей кететін дүние емес. Сол үшін әр адам өз денсаулығына мән беріп, салауатты өмір салтына көшуі керек.

КІРІСПЕ

Тамақтану - өмір сүрудің бір салты. Яғни, адам тамақтану арқылы ойлайды, жұмыс істейді, сөйлейді, оқиды, жазады, тыңдайды, қуанады, ұйықтайды, күш жинайды, өседі әрі дамиды. Алайда осы тамақтануды адамдар орынды қолданбаса өз өмірлеріне жалпы қоғамға зияны тиеді. Мысалы, шектен тыс тамақтану немесе пайдасынан зияны көп тамақтану түрлі ауруларға себеп болады.

Бұл туралы Ислам діні 14 ғасыр бұрын өз дәлелдерін қалдырған. Пайғамбардың (с.ғ.с.): "Асқазан - әрбір аурудың басталар жері"деген. Бір христиан дәрігері Пайғамбардың (с.ғ.с.) осы сөзін естіп, "Медицинаның барлық ғылымы Пайғамбардың осы сөзінде жатыр", -деген екен. Адамның денсаулығы – қоғам байлығы. Әрбір адам өз денсаулығының мықты болу жолдарын қарастыру керек. Оның ең басты құралы- дұрыс тамақтану. Қазіргі кезде тез, жартылай тамақтың түрлері өте көп. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы бүгінде адамзатты өлімге әкеліп соқтыратын факторлардың 60 пайызы – сапасы нашар, қауіпті азық- түліктен дайындалған тағамдар деп тұжырымдап отыр. Мұндай тамақтарда ағзаға тікелей әсер ететін улы заттар болмаса да, олардың құрамындағы кейбір зиянды нәрселер, ағзаны іштен жегідей жеп, дене мүшелерін істен шығара бастайды.. Тамақтану туралы Алла тағала Құран Кәрімде: «Әй, иман келтіргендер, ризықтандырғанымыздың жақсысын жеңдер» «Бақара» сүресі, 172- аят. «Олар сенен ненің адал екенін сұрайды. Оларға былай деп айт: «Сендерге таза әрі денсаулыққа зиянсыз азық атауылының бәрі адал етілді» Мәида сүресі. 4- аят.

«Ей,елшілер! Таза ризықтардан жеңдер де, ізгі амал істеңдер» Муминун сүресі, 51- аят.

Ал медицинада тамақтану туралы академик Төрегелді Шармановтың айтуынша ‘ауру-сырқаудың — 70, өлім көрсеткішінің 60 пайызы тамақтануға байланысты екен. Асқорыту жүйесінің бұзылуы түрлі ауруға шалдықтыратыны анық'. Терапевт дәрігер Гүлнұр Шарипова асқазан ауруына әртүрлі жағдайлардың себеп болатынын айтады. Яғни ауру, біріншіден, жүйелі әрі құнарлы дұрыс тамақтанбаудың салдарынан пайда болса, екіншіден, күйзеліс пен жүйкеге шектен тыс салмақ түсіру де ауруға шалдықтырады екен.. Оған қоса дана қазақ халқында “ауру – астан” деген сөз бар. Сондықтан дұрыс тамақтанудың жолдарын терең түсініп оны басқаларға жеткізу үлкен жауапкершілікті алатын жұмыс болып саналады.

Тамақтану әдебі

1. Тамақ немесе сусын ішуден алдын «бисмилләһ» (Аллаһ атымен) деп айту. Оның мәні Аллаһтың атымен береке тілеп, жәрдем сұрау. Пайғамбардың (с.ғ.с.) тамақтану әдебін білмейтін жас жеткіншекті байқап, оған тамақтану әдебін үйрете былай деді: «Әй, балақай! Аллаһ атымен баста, оң қолыңмен және өзіңе тиесіліні (өз алдыңнан) же» (әл-Бұхари, 5061; Муслим, 2022). Әли (ғ.) Күмілге берген нұсқауларында: "Ей, Күміл, тамақ ішер кезде Алланың атын ата. Оның есімімен бастасаң, ешқандай ауру саған зиян тигізбейді. Өйткені ол – барлық аурулардың шипасы".

Алланың атымен тамақ ішуді бастағанда Алладан тамақтан болуы мүмкін зиянды әсерінен сақтану үшін көмек сұрау деген мағынаны білдіреді.

2. Тамақтанудың алдында және кейін қолды жуу. Әсіресе, қолы лас болса.

Исламда аталып көрсетілген бұл нәрсе ғылыми дәлелденген тамақтану гигиенасын ұстанудың алғашқы шарттарының бірі. Оған қоса қол жуу әлемнің басты мәселелерінің бірі жұқпалы аурудың алдын алады.

3. Тамақ ішудің алдында бір шымшым тұз жеу – көңіл аударарлық нәрселердің бірі. Алла елшісі (с.ғ.с.) осы жайлы былай дейді: "Тамақ ішер алдында және одан кейін аздап тұз жеңіздер". Басқа бір рауаят бойынша, Алла Мұсаға аян беріп былай депті: "Тамақты тұзбен баста және тұзбен аяқта. Тұз – жетпіс аурудың емі. Олардың ең азы мыналар: ес ауысу, алапес, қышыма (экзема), тамақ ауруы, тіс ауруы және жүрек ауруы". Имам Бағер (ғ.) былай дейді: Алла тағала Мұса бен Ұмранға (ғ.) аян беріп: "Өз қауымыңа айт: тамақты тұзбен бастап, тұзбен аяқтасын. Болмаса, өзінен басқа ешкімді кінәламасын". Бұл рауаят тұздың денсаулық сыйлайтын қасиеті мен оның әртүрлі ауруларды емдеудегі рөлін көрсетеді. Тамақтанар алдында нан құрамындағы тұзға ниет етіп нанмен бастап, нанмен аяқтауға да болады. Иранның дәстүрлі дәрігері доктор Хұсайн Равазаде табиғи тұзды микробты өлтіретін қасиетке ие деп сипаттай келіп: "Тамақты ішерден бұрын аз мөлшерде табиғи тұз жеу ауыз сілекейінде жиналып қалған асқазан микробтарының тез жойылуына себеп болады",-дейді. Дәрігерлердің пікірінше, тамақ ішер алдында тұз жеу ауыз қуысын микробтардан тазартып, оны асты қабылдауға дайындайды. Доктор Туманиянес өзінің "Исламдағы гигиеналық ер

4. Тамақ ішу барысында су ішпеу – Ислам насихаттарының бірі. Пайғамбарының (с.ғ.с.) сөздерінде: "Тамақ ішу барысында шамадан тыс су ішу адамның денсаулығына зиян тигізеді. Тек ауызда тамақ қалған кезде және адам шынымен-ақ шөлдеп тұрған кезде су ішуге болады. Осы жағдайларда су ішу – асқазанға зиянды емес, керісінше пайдалы"

Дәрігерлердің пікірінше, тамақ жеу барысында мөлшерден тыс су ішу асқазан ферменттерінің сұйықталып, асқазанның қорыту және сіңіру