Экологиялық білім қалыптастыру авторлық бағдарламасы

Орындаған: Бастауыш сынып мұғалімі Султанова Г.С.

Бастауыш сынып экологиясы бүгінгі талапқа сай «Дүниетану» курстарына

қосымша білім беруге бағытталған.

Алдына қойған негізгі мақсаттары:

1.Жасөспірімдерге айнала қоршаған ортаны адам өмірімен байланыстыра отырып білім беру.

2.Жасөспірімдерге қоршаған ортаның бір-бірімен үнемі байланысты болатынын ұғындыру.

3.Оқушыларда алғашқы экологиялық ұғымдарды қалыптастыру және

табиғатқа деген жауапкершілік ой-өрісін дамыту.

4.Оқушыларды табиғатты аялауға, қамқорлауға тәрбиелеу, табиғат пен

адам егіз екенін ,адам табиғаттың бір бөлшегі ,оның тағдыры біздің

қолымызда екенін ұғындыру.

Түсінік хат.

Бүгінгі таңда жасөспірімдерге үздіксіз экологиялық білім беру жүйесін

жаңаша құру және оны өміршең ету республикамыздың білім беру

тұжырымдамасында жан-жақты қарастырылған. Оның үстіне жалпы білім

беретін мектептерді жаңа оқу жүйесіне көшіру қалыптасқан оқу

үрдісіне көптеген өзгерістер әкелері сөзсіз. Осы тұрғыда бастауыш

сыныптарда оқу жоспары мен бағдарламаларын оңтайландыру қажеттігі

туары анық. Экологиялық тәрбие «Дүниетану» пәнінде іске асады. Бұл

пәннің жасөспірімдердің дүниетанымын қалыптастыруда рөлі зор.

Яғни, үздіксіз білім берудің біртұтастық, жүйелендіріп кіріктіре оқыту

ұстанымдарының бірізділігін жүзеге асырады.Бірақ та экологиялық білім

қалыптастырудың жетекші ұстанымы табиғат құрауыштарының бір-біріне

тәуелді байланыстылығы сақталмаған. Жасөспірімдерге қоршаған табиғи орта туралы білім биоцентризм ұстанымы бойынша жүйелі әрі бір-бірімен

сабақтастықта берілуі тиіс. Тағы бір жағдай соңғы жылдары үздіксіз

экологиялық білім беруді жүзеге асыру барысында кейбір бастауыш

мектептерде экология курсы енгізіле бастады.Көптеген мұғалімдер өзінің

авторлық бағдарламалары бойынша сабақ жүргізеді.

Бастауыш мектепке арналған экологиялық оқу бағдарламаларын бір жүйеге

келтіру міндеті тұр. Сондықтан экология пәнінің бастауыш сыныптарға

арналған жоба бағдарламасын назарларыңызға ұсынуды жөн көрдім.

Тақырыбы: Экологиялық білім қалыптастырудың пәндік жүйесі.

Бүгінгі таңда жасөспірімдерге үздіксіз экологиялық білім беру жүйесін жаңаша құру және оны өміршең ету республикамыздың білім беру тұжырымдамасында жан-жақты қарастырылған. Оның үстіне жалпы білім беретін мектептерді 12 жылдық оқу жүйесіне көшіру қалыптасқан оқу үрдісіне көптеген өзгерістер әкелері сөзсіз. Осы тұрғыда бастауыш сыныптарда оқу жоспары мен бағдарламаларын оңтайландыру қажеттігі туары анық. Экологиялық тәрбие «Дүниетану» пәнінде іске асады. Бұл пәннің жасөспірімдердің дүниетанымын қалыптастыруда рөлі зор.Яғни, үздіксіз білім берудің біртұтастық, жүйелендіріп кіріктіре оқыту ұстанымдарының бірізділігін жүзеге асырады.Бірақ та экологиялық білім қалыптастырудың жетекші ұстанымы табиғат құрауыштарының бір-біріне тәуелді байланыстылығы сақталмаған.Жасөспірімдерге қоршаған табиғи орта туралы білім биоцентризм ұстанымы бойынша жүйелі әрі бір-бірімен сабақтастықта берілуі тиіс. Тағы бір жағдай соңғы жылдары үздіксіз экологиялық білім беруді жүзеге асыру барысында кейбір бастауыш мектептерде экология курсы енгізіле бастады.Көптеген мұғалімдер өзінің авторлық бағдарламалары бойынша сабақ жүргізеді. Бастауыш мектепке арналған экологиялық оқу бағдарламаларын бір жүйеге келтіру мін

Бастауыш сынып экологиясы бүгінгі талапқа сай «Дүниетану» курстарына қосымша білім беруге бағытталған. Алдына қойған негізгі мақсаттары:

Жасөспірімдерге айнала қоршаған ортаны адам өмірімен байланыстыра отырып білім беру.

Жасөспірімдерге қоршаған ортаның бір-бірімен үнемі байланысты болатынын ұғындыру.

Оқушыларда алғашқы экологиялық ұғымдарды қалыптастыру және табиғатқа деген жауапкершілік ой-өрісін дамыту.

Жоғарыда аталған мәселелерді шешу үшін бағдарламаны құрастыруда 1-4 сыныптар бойынша қамтылған білім жиынтығы былайша топталса. Мысалы, Бірінші сыныпта: Қоршаған орта мен адамның арасындағы қарым-қатынастар, табиғи ортаның біртұтастығы және бір-бірімен қатынас түрлері, табиғат нысандары, өсімдіктер мен жануарлар туралы алғашқы оң және теріс көзқарастар туралы білім беріледі.

Екінші сынып бойынша – адамның табиғатқа деген сұранысы мен қамқорлығы , туған өлке мен атамекен , тұрмыстық ғимараттар, оның табиғаттан алынып жасалатыны, тұрған мекені мен оның құрауыштарының қажеттілігі туралы ой-өрістері дамытылады.

Үшінші сыныпта – адамның табиғатты пайдалану кезіндегі теріс іс-әрекеттерін көрсету арқылы олардың табиғатқа деген қамқорлығын, аяушылық сезімдерін ояту, өсімдік пен жануарлар дүниесінің адамға қажет екеніне толық көздерін жеткізу, үй және мектеп үлесіндегі өсімдіктерге қамқорлық жасау элементтерін бойларына дарыту.

Төртінші сыныптаоқушыларда өсімдіктер мен жануарлардың әртүрлілігі мен бірлестіктерін, топтарын ажырату, олардың тіршілігі туралы қызығушылықтары мен ынтасын арттыру көзделеді.

Алғаш рет тірі организмдерді қорғау керектігін түсіндіру.Қызыл кітаптың мақсатын ұғындыру. Сол сияқты оқушылардың қоршаған ортаның сапасы, ластану және адамның денсаулығы арасындағы байланыстарды ажырату деңгейіне дейін білімдері дамытылады.

Әрбір курсты аяқтауы табиғатқа шығу арқылы бекітіледі. Оқушылар естіген және көргендерін қолымен ұстап түсініп, табиғаттың әртүрлі құбылыстарынан ләззат алады. Туған мекенге деген алғашқы патриоттық сезімі оянады.

Оқушылардың білімі мен біліктілігіне қойылатын негізгі талаптар

(І-ІҮ сыныптар).

І сынып бойынша оқушылар:

айнала қоршаған ортаны бағдарлауды;

табиғаттағы заттарды, өсімдіктер мен жануарларды;

ауа, су, топырақты ажыратып олардың адам үшін қажеттілігін;

адамның табиғаттағы орнын ажырата білулері тиіс;

Оқушылардың біліктілігі:

табиғаттағы заттарды(өлі және тірі заттар) ажырата білу;

ауа, су, топырақты ажырату және олардың пайдасын айтып бере алу;

өсімдік пен жануарларды ажыратып, олардың адам үшін қажеттілігін іс жүзінде білу.

ІІ сынып бойынша оқушылар:

өзінің тұрған үйін, мекенінің тазалығын , жеке басының гигиенасын сақтауды;

ірі құрылыстар ,көліктердің түрлері, мектеп т.б. мекемелер туралы;

тұрған мекенінің айналасындағы табиғат құрауыштарын , азық- түлік сапасын, айнала мен көше тазалығын сақтауды;

Үй және жабайыжануарларды ажыратып , олардың адам өміріндегі маңызын білулері тиіс.

Оқушылардың біліктілігі :

үйдің айналасы, көше, үй-іші және өзінің жеке басының тазалығын сақтауды;

ірі ғимараттар мен мекемелерге бару, жол жүрудің қарапайым ережелерін;

азық- түліктің сапасын ажырату, үй және түздегі жануарлармен қамқорлық қарым-қатынас жасау және сақтану шараларын;

өсімдік пен жануарларды немесе ғимараттардың аттарын біліп ажырата алады.

ІІІ сынып бойынша оқушылар:

табиғаттағы заттардың бір-бірімен байланысын , адамның табиғатты пайдалану себептерін;

табиғаттағы өзгерістерді байқау , мәдени өсімдіктер мен орманның ерекшеліктерін;

бау-бақша, мектеп үлесі , гүлдердің түрлері , оны күту , олардың пайдасы мен зияны туралы мәселелерді білулері тиіс.

Оқушының біліктілігі:

табиғаттағы заттарды атап , оның не үшін керектігін;

өсімдіктер мен орманның түрлерін ажыратып , олардың маңызын;

пайдалы және зиянды организмдердің бірнешеуін атап, олардың адам үшін маңызын айтып беруді меңгереді.

ІҮ сынып бойынша оқушылар:

адамның табиғат байлықтарын дұрыс пайдалануы немесе пайдаланбауы;

өсімдік пен жануарлардың мәңгі еместігі , олардың сирегі немесе біржола құрып кететін;

тірі организмдердің өмір сүруі және тіршілігінің адамға тәуелділігі;

қызыл кітаптың маңызы және кейбір сирек аң мен құстар жайлы және оларды қорғау;

өзен мен көлдер және жерді қадірлей білу мен олардың ластануының себептері;

ауаның сапасы және адам денсаулығы туралы мәселелерді білуі тиіс;

табиғи байлықтардың бірнешеуін атап , олардың қорын ,дұрыс пайдалану барысына баға беруді;

сирек өсімдіктер мен жануарлардың бірнеше түрлерін атап және кездесетін жерлерін білу , оларды қорғау жолдарын;

Қызыл кітапты оқып , оның мәнін түсіндіріп және өз өлкесінде кездесетіндерін есепке алуды;