Электромагниттік индукция және айнымалы ток 11 сынып

11 класс

Сабақтың тақырыбы: §16. «Электромагниттік өріс» ұғымының дамуы.

§17. Электромагниттік индукция заңы. Индукциялық ток. Айнымалы ток

туралы ұғым. ЭМИ құбылысын пайдалану.

Сабақтың мақсаты :

1) «Электромагниттік өріс» ұғымы, электромагниттік индукция заңы, индукциялық ток,айнымалы

ток туралы түсінік беру.

2) Оқушыларды ғылыми ой қорытындыларын жасай білуге дағдыландыру.

3) Жауапкершілікке, тиянақтылыққа, еңбекқорлыққа тәрбиелеу.

Сабақ түрі: аралас

Сабақ әдісі: баяндау, сұрақ-жауап

Көрнкілігі : плакат

Сабақ барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

ІІ. Үй тапсырмасын бекіту.

ІІІ тараудың ең маңызды мәліметтерге шолу. ( оқулық)

ІІІ. Жаңа сабақ.1831 жылы 29 тамызда ағылшын ғалымы Майкл Фарадей тәжірибе арқылы ток

күшін өзгерткен кезде туындайтын электромагниттік индукция құбылысын ашты.

Оралған сым катушка арқылы токты ағытқанда, параллель қойылған екінші катушкада қысқа

мерзімде ток пайда болады, оны гальвонометр тілінің әлсіз ауытқынан байқаймыз. Бірінші

катушкадағы токты тұйықтау мезетінде екінші катушкада бағыты қарама – қарсы ток пайда болады.

Катушка ішіне енгізілген темір өзекше құбылысты күшейтеді.

Кейінірек Максвелл Фарадей идеасының математикалық өрнегін ұсынады.

Максвелл теңдеулерінің физикалық мағынасы мына қағидаларға сыяды:

Электр өрісінің өзгерісі әрқашанда магниттік өріспен ілесе жүреді, яғни айнымалы электр өрісі кеңістікте айнымалы магнит өрісін туғызады.

Өзгермелі магнит өрісі әрқашанда электр өрісімен ілесе жүреді, яғни айнымалы магнит өрісі кеңістікте айнымалы электр өрісін туғызады.

Бірін-бірі қолдайтын айнымалы электр және айнымалы магнит өрістері біртұтас электромагниттік өрістің ажырамас бөліктері болып табылады.

Электромагниттік индукцияның электр қозғаушы күші ( ЭҚК ) :

– магнит ағынының өзгеру жылдамдығы.

Магнит ағыны мына формуламен анықталады: Ф = В· Scosα

Айнымалы ток деп зарядтың, кернеудің, ток күші, электр қозғаушы күші мен бағыты периодты түрде өзгеріп отыратын токты айтады.

𝛆 = 𝛆m cos

ωt + φ0 – тербеліс фазасы

φ0 – бастапқы фаза

𝗂 = 𝐼ms𝗂nωt

u = Ums𝗂n (ωt + )

Айнымалы токтың лездік қуаты :

p=𝗂·u=𝐼ms𝗂nωt · Ums𝗂n (ωt + ) = 𝐼mUms𝗂nωt ·s𝗂n (ωt + )

P=𝐼 ә U ә Um cos