Ерте темір дәуіріндегі Орталық Қазақстан ашық сабағы

Ұзақ мерзімді жоспардың тарауы

бөлім

Мектебі:

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні:

Сынып: 6

Қатысқандар:

Қатыспаған-дар:

Сабақтың тақырыбы

Ерте темір дәуіріндегі Орталық Қазақстан.

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу

мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)

Ерте темір дəуіріндегі Орталық Қазақстан, Сарыарқа – Ұлы дала, Сарыарқа тұрғындары – аргипейлер, исседондар, шаруашылығы, маусымдық жайылымдар, ерте темір дəуіріндегі ескерткіштерді сипаттау

Сабақтың мақсаттары

Барлық оқушылар:

Орталық Қазақстандағы қорғандарды айта алады, Сарыарқа атауының мағынасын біледі.

Оқушылардың басым бөлігі:

Орталық Қазақстандағы Тасмола мәдениетін сақ мәдениетінен айырмашылығын салыстырады.

Кейбір оқушылар:

Орталық Қазақстандағы Тасмола мәдениетін зерттейді , талқылайды

Бағалау критерийі

Сарыарқа тұрғындары – аргипейлермен исседондар екенін біледі.

Тілдік мақсаттар

Оқушылар орындай алады:

Мәтіндегі негізгі бөліктерге көзқарасын білдіреді және пікір-таласқа түседі. Бірлескен оқуда ақпаратты талдайды, салыс-тырады, сипаттайды, өз сөзімен айтады

Пәнге қатысты сөздік қор мен терминдер

Сарыарқа, Тасмола,аргиппейлер, исседондар,аримаспылар

Сыныптағы диалог\жазылым үшін пайдалы тілдік бірліктер

Орталық Қазақстандағы ерте темір дәуірі ескерткіштер атауы

Құндылықтарға баулу

Сын тұрғысынан ойлау, топтық, жұптық жұмыста ынтымақтасу, бір- біріне құрметпен қарау,жауапкершілікті ұғыну, білім алуға дайын болу.

Пәнаралық байланыс

Дүниежүзі тарихы

Алдыңғы оқу

Сақтар туралы түсінігі бар

Сабақтың барысы

Сабақтың жоспарланған кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған жаттығу түрлері

Ресурстар

Сабақтың басы 8мин

Сабақтың ортасы

30 мин

Сабақтың соңы

Ұйымдастыру кезеңі :

1. Оқушылар бір – біріне жылы лебіздерін білдіреді. Оқушылар санамалау арқылы топқа бөлінеді. ( I. II. III )

2. АКТны пайдалану арқылы мәтінді тыңдайды. Мәтін мазмұның ашатын ашық сұрақтар беріледі.

1.Сақ қоғамы қандай үш топқа бөлінді:

2.Сақ қоғамында хан қалай сайланып отырды:

3.Арал маңын мекендеген сақ тайпалары:

4.Геродот жазбаларындағы сақтардың аталуы:

5.Сақ тайпалары бөлінді:

6.Сақ қоғамында қызыл және сары- қызыл түсті киім киетіндер:

7.Сақтардың Орта Азия мен Қазақстан жерін мекен еткен мерзімі:

8.Сақтарды” дайлар” деп көрсететін дерек:

Мәтінмен жұмыс: Оқы,талда,бөліс.

Топтық жұмыс: Мәтін бойынша сұрақтар дайындау.

І топ. ІІ топ. ІІІ топ.

Геродоттың жазбаларында Орталық Қазақстанды аргиппейлер мен исседондар мекендегені айтылған. Қазіргі ғалымдардың анықтауынша, Сарыарқаның солтүстік батысында аргиппейлер, орталығында исседондар, шығысында аримаспылар тұрған.Көшпелілер қар еріген кезден бастап көктеуге көшкен. Қыстан арықтап шыққан мал оңалуы үшін көктемде асықпай көшкен. Өйткені ақпан мен наурыз айларында мал төлдеп, жылдам жүруге мүмкіндік бермеген.

Малшылар күн ысымай тұрып, жазғы жайылымға тезірек жетуге асыққан. Жазда малды семірту үшін қолайлы жағдай жасау қажет болды. Жазғы тұрақ күн ыстығына байланысты ұзаққа созылды. Жаздағы негізгі мәселе су болып табылған. Мал жаю 6 айдан 9 айға дейін созылған.

Сарыарқаның ерте темір дəуірі ескерткіштері "тасмола мəдениеті" деп аталады.

Алғашқы ескерткіштері табылған жер – Павлодар облысының Екібастұз ауданындағы Тасмола өңірі. Бұл мəдениетті исседон тайпалары қалдырған.

Тасмола мәдениетінің ерекшелігі - “мұртты обалар”. Ол екі жерлеу орнынан тұрады. Обалардың біреуіне адамды, екіншісіне атын жерлеген. Обалардан шығысқа қарай тастан қаланған мұртқа ұқсас екі тас құрылыс тартылған.

“Мұртты обалардың” 4 түрі кездеседі. Біріншісі - үлкендеу обаның шығыс жағынан салынған кішілеу оба. Екіншісі - екі оба оңтүстіктен солтүстікке қарай қатар…