Ертегінің бала психологиясына әсері туралы мақала

Ертегінің бала психологиясына әсері Маханова Асел Савитовна

Жоғары дәрежелі екінші санатты

педагог-психолог

Алматы қаласы, Бостандық ауданы, «Zerdesh» зияткерлік мектебі

Ертегі дегенде ойымызға: «Ерте-ерте ертеде қырғауыл жүні қызыл екен» деп-бастау алатын, «ертеде шал мен кемпір болыпты» деп-баяндалатын, «баяғыда бір заманда» деп - еске салатын тұңғиыққа батыратын әже мен атаның әңгімесіне таңырқай тыңдап өскен әрбір балақан болашақта осы ертегілер әлеміндегі кейіпкерлердің ақылдылығы мен тапқырлығына, батырлығы мен еңбекқорлығына, батылдығы мен әділеттілігін бойына сіңіріп өседі. Ертегі тыңдап өскен баланың бойында шығармашылық қабілет басым болады. Ертегіні тыңдау арқылы балада таным процестерінің дамуы өрлей түседі. Тыңдау арқылы зейіні шоғырланады,қабылдау арқылы балада жаңа ой туып сұрақтар тізбегі құралады, сұрақтар арқылы балада есте сақтау жүйеленеді. Осылайша баланың қиялы да қосарлана шарықтайды. Қазіргі таңда ертегілерді көк экраннан немесе электронды кітаптардан қосып баланы отырғызып ата-ана өз жұмысын жалғастырып жүре береді. Бұл бала психологиясына әсер көп болмаса да бала ойындағы сұрақтарға немесе түсініксіз кейіпкерлердің қылығын түсінбеуі не болмаса бойында қорқыныш бейлеуі мүмкін. Бала жасына қарай ертегі таңдалып, содан кейін кейіпкерлерге баса назар аударылуы қажет. Бала ойы мен бойына теріс қылық пен әдеттер орын алмау үшін.

Ертегі әлеміне саяхатқа шығу арқылы баланың қиялы дамиды. Балаға әр уақытта өзіне ертегі құрастыру да ұсынылып отырғаны дұрыс. Бала психологиясында ертегідегі жануарлар кейде қорқыныш пен үрей әкелуі де мүмкін сол үшін, бала санасында аң патшасы арыстан күшті ал қоян қорқақ болып сақталып қалмауы үшін қоян өте ақылды, тез қозғалғыш еңбекқор өте мейірімді екенін ашып түсіндірілуі қажет. Болашақта балаға қойылым барысында әлсіз жануарлар берілгенде бала бойында дұрыс түсінік болуы үшін өте қажет.

Ертегілердегі түлкі қулығы, алдау немесе өтірік сөйлеу секілді бейнеленген теріс қылықтарға талдау жасалып отырылуы қажет, сонымен қатар бала пікірін білгенде абзал. Қазіргі таңда балалар көбіне көк экраннан мутьфилімдер жинағын ата-анасыз қарап жатады. Алайда мутфилім кейіпкерлері өмірде жоқ атыс шабысы басым,мәнсіз күрестер мен сөздерге толы. Бала санасына жақсы сөздер емес мән мағынасыз сөздер тез жатталып сақталады.…