Ойынның бала психологиясына әсері туралы мақала

Ойынның бала психологиясына әсері.

Маханова Асел Савитовна

Жоғары дәрежелі екінші санатты

педагог-психолог

Алматы қаласы, Бостандық ауданы, «Zerdesh» зияткерлік мектебі

Ойын балалардың негізгі іс-әрекеті ретінде психологиялық зор қызметтер атқарады.

Ойынның тәрбиелік маңызын жоғары бағалай келіп, А.С.Макаренко былай деп жазды: «Бала өмірінде ойынның маңызы зор,ересек адам үшін еңбектің, жұмыстың, қызметтің қандай маңызы болса, нақ сондай маңызы бар. Бала ойында қандай болса, өскен соң жұмыста да көп жағынан сондай болады» Сондықтан келешек ақын, ұстаз, әкім, дәрігер, әртіс, ғалым т.б. қайраткерлерді тәрбиелеу ең алдымен ойын арқылы дамыту,ойнатудан басталады.

Ойын - балалардың негізгі іс-әрекетінің бір түрі. Ойын барысында баланың жеке басының қасиеттері қалыптасады. Бала ойынды ойнай отырып сол ойындағы кейіпкерлерді сомдау арқылы өзін-өзі жетілдіре отырып дүниені тани бастайды, өзінің күш-жігерін жұмсап,айналадағы болып жатқан болмыстарды бейнелеу арқылы адамдармен араласуға үйренеді. Ойын негізінде ойлай отырып, тапсырмаларды өзінше зерттеп орындау, өзінше шешім жасау, өз ойындағысын айту жағдайларына мүмкіндік туғызылса ғана бала еркін ойлы,өзіне сенімді, ерік-жігерлі, сөйлеу тілі жақсы қалыптасады. Бала ойын арқылы айналадағы өмір құбылыстарын, ерекшеліктерін байқай отырып, білуге қызығушылығы туындайды, осы сезім оны талпыныстарға жетелейді. Ойын барысында балада сан-алуан сұрақ туындайды,сұраққа жауап іздеген бала тыңдауды,есте сақтауды, ақпаратты келесі адамға жеткізуге шынығады. Бала өз ойыншықтарына жан бітіре отырып әр-түрлі көңіл-күй (эмоция) түрлерін біле отырып,жақсы – жаманға көңіл аударады. Ойын барысында көшбасшылыққа (лидер) талпынады, жаман кейіпкерлердің басты рөлде болмауын, жақсылықтың жеңетініне назары ауады. Ата-анасы болмаса тәрбиеші ойнап отырған баланы назарда ұстап баланың ойын толықтырып отырса онда болашаққ

Баланың қандай ойыншық таңдағаны, не үшін алғысы келетіне,неге ұнататыны жөнінде баламен тілдесу маңызды. Бала бойына өзі көріп жүрген мультфилімдердегі кейіпкерлер немесе өзі қорқатын жануарларға деген көзқарасы дұрыс болмауы мүмкін. Кейде бала әлемде жоқ көп кездесе бермейтін жануарларға әуес болады,болмаса үй жануарларына өзінше қанат бітіріп қиялға шарықтап жатады. Баланың ақыл-ойының дамуы тек белгілі бір білім көлеміне ғана емес,жалпы тәлім-тәрбиелік іс-әрекеттерді игерумен бірге, ойлау, қиялдау, есте сақтау, елестету т.б. қабілеттерінің; танымдық, іскерлік, шығармашылық қасиеттерінің…