Ес туралы жалпы түсінік психология пәнінен таныстырылым

ТАҚЫРЫБЫ:

Ес туралы жалпы түс i н i к. Ес қызмет i н i ң эволюциялық және әлеуметт i к сипаты .

Ес дегеніміз сыртқы дүние заттары мен құбылыстарының адам миында сақталып , қайтадан жаңғыртылып , танылып , үмытылуын бейнелейтін процесс.

Ес — күрделі психикалық процестердің бірі . Ес есте қалдыру , қайта жаңғырту , тану , үмыту секілді процестерден түрады .

Естің физиологиялық негіздерін бір кезде И. П. Павловтың жүйке жүйесінің пластикалық қасиеті туралы ілімімен түсіндіретін . Жүйке жүйесінің пластикалылығы дегеніміз түрлі лардан қалған лердің қайтадан уақытша байланысқа түсе алу қабілеті . Уақытша байланыстардың тікелей тітіркендіргіштер әсер етпеген жағдайда да мида жасалынуы ойда бүрынғы байланыстардан із қалып отыратындығын көрсетеді . Бірақ бүл жалпы долбар . Өйткені адам есінің мимен қалайша байланысты екендігі жонінде ғылымда әлі нақтылы деректер жоқ . Мәселен , ес қүбылысының табиғатын зерттеуші ғалымдардың бір тобы оны мидагы электр қүбылыстарымен байланыстырса ( есті зерттеудегі электро физиологиялық бағыт ) енді бір зерттеушілер есті мидың нейро-химиясына қарай түсіндіргісі келеді .

Ес процестерінсіз адам баласы мәдениеттің қандай саласы болмасын , қалағанынша меңгере де, жан-жақты жетіле де алмас еді . Егер біздің есімізде ертеректе қабылданған нәрселер сақталмаса , бізге өмірді әр кез қайта жасап отыруға тура келер еді , не болмаса өмірдегі заттардың барлығы да әр уакытта белгісіз , не жаңа нәрсе болып көрінер еді .

Ес адамның басқа жан қүбылыстарымен де ( қабылдау , ойлау , қиял т. б.) тығыз байланысып жатады . Ол , әсіресе , ойлау үшін аса қажет . Нәрсе есте дүрыс сақталмаса , бүл жәйт ойлауға қиындық келтіреді . Ж. Аймауытов : "... еске түсіру өнері дегеніміз — ойлау өнері ... Байланыстардың мәнісі — ойлау деген сөз ",— дейді .

Баланың жеке басын қалыптастыруда оның есін төрбиелеу айрықша орын алады . Мектептегі оқу-тәрбие процесінің негізгі мақсаттарының бірі — баланың есін үздіксіз дамытып отыру . Әр жастағы оқушылардың есінің қалайша дамып отыратындығы психологиялық зерттеулерде жақсы көрсетілген , олардың біразы заңдылықтар ретінде дәлелденген . Осы заңдарға сүйеніп , баланың оқу материалдарын үмытпай , есте сактауына қолайлы жағдайлар жасау — әрбір мүғалімнің міндеті .

Бір нәрсені еске сақтау — оны байланыстыру деген сөз . Ес процесінің негізі болып табылатын байланыстарды психологияда ассоциация 50 деп атайды , Егер бүрын бірнеше объектіні бір мезгілде немесе бірінен соң бірін елестетсек не ойласақ ардың арасында байланыс пайда болады . Кейін объектінің біреуін елестетсек миымызда оның қалған бөлегін тудыруға себеп болад

Естің түрлері

Ойда қалдырылатын не қайта жаңғыртылатын нәрсенің сипатына қарай ес төртке бөлінеді . Олар: қозгалыс , образдық , сөз-логикалық және эмоциялық естер .

1) Қозғалыс ( немесе моторлық ) есі деп ойын , еңбек әрекетіне байланысты туып отыратын қимыл-қозғалыстарды еске қалдыру мен қайта жаңғыртып отыруды айтады . Естің осы түрі қозғалыс дағдыларын ( мәселен , коньки тебу , жазу , оқу , машинкада қағаз басу, самолет жүргізу , турникке ойнау т. б.) қалыптастырудың негізі болып табылады . Мәселен , әріп…