Ешкінің пайдасы туралы ғылыми жоба, 10 сынып

Ескелд і ауданы әкімдігінің Титов атындағы орта мектеп МДШО КММ

Тақырыбы : Ешкі малының пайдасы .

а тты ғылыми-зерттеу жұмысы

10 «Ә» сынып оқушысы

Қадырберген Алтай

Жетекшісі: География пәнінің мұғалімі: Картемиш.Е

Зерттеу тақырыбының өзектілігі :

Ұлттық болмысымызды тану , ешкінің сүтінің тиімділігін дәріптеу .

Ғылыми - жобаның мақсаты

Ешкі сүтінің емдік қасие-тін зерттей отырып ешкі сүтінің ерекшеліктерін тиімді пайдалану және насихаттау

Кіріспе Менің осы тақырыпты таңдау себебім , мен ешкі малын жақсы білемін . Менің ауылдағы атам мен апамның үйінде ешкілері бар. Апам ешкі сүті пайдалы болады деп , мені ешкі сүтін беріп өсірген . Сондықтан болар , мен жас кезімде ауырмай өстім . Атам мен апам ешкі сүтін асқазанымызға жақсы болады деп ішеді .

Ешкі өсімтал және тез жетілетін түлік . Бағып – күтуі біршама жеңіл , басқа түліктерге қарағанда көп шығын қажет етпейді . Ауа - райының тәуліктік , маусымдық жағдайларына көнбіс , жайылым отын жақсы пайдаланады . Әсіресе еліміздің кең байтақ , шөл және шөлейт жерлерге , таулы аймақтарға жақсы бейімделген . Қыста өз бетімен өрісте жайыла алады . Ешкі тұқымдарын сыртқы дене бітіміне , олардың сүттілік , түбіттілік , еттілігіне қарай мына төмендегідей түрге бөледі : сүтті ешкі тұқымдары , түбітті ешкі тұқымдары , жүндес ешкі тұқымдары және ет-сүт , түбіт өнімдерін бірдей беретін ешкі тұқымдары .

Әлі күнге ауданымызда ешкі сүтін өндіретін ірі өндіріс орны жоқ дегенге сенесіз бе ? Кім біледі , кезінде мыңғырған мал айдап , миллиондап ет өткізген ел ешкі сүтіне жарымай отырғанына сену қиын шығар . Бірақ , бұл – рас . Ауданда

ешкі сүтін өндіретін өнеркәсіп ашу аракідік айтылып қалады . Бірді-екілі ғана жеке азаматтардың шағын шаруашылықтары бар. Оның өзінің аясы тар.

Сөйте тұра Сексек ата тұқымын көбейту , оны көл-көсір табыс көзіне айналдыру ешкімнің ойына келер емес . Ешкінің басқа емес , сүтіне ерекше мән беріп отырған Еуропада осыдан екі ғасыр бұрын дәрігер мамандар ана сүтін тек

ешкі сүті ғана алмастыра алатынын айтты . Егер тарихқа көз жүгіртсек , біздің бабаларымыздың өмірлік бай тәжірибесінде бұл бұрыннан бар екенін байқауға болады .

Ешкі малының пайдасы « Қойды көсем бастайтын , Өткелден үркіп саспайтын Қарағай мүйіз серкелі .. Сексек ата баласы Ешкі бассын үйіңді » - деп халық айтқандай . Ешкі де қазақ халқының ежелден келе жатқан төрт түлігінің бірі . Ертеректе халқымыз ешкіні негізінен сүті үшін өсіргендігін « сойса еті - қалақтай , сауса сүті – бұлақтай », « ешкі сойып жесең – бір күндік , сауып ішсең – мың күндік »- деген мақалдардан айқын білініп тұр Ешкі өте өсімтал болғандықтан тез өсіп , жылдам көбейеді . Ешкінің еті де, терісі де, сүті де, қылшығы мен түбіті де, тіпті мүйізі де күнделікті тұрмыс кәдесіне жарай береді .. Ешкінің еті аздау болғанымен ерекше күтімді қажет етпейді .. Көктем мен жаз айларында көкке жайылған ешкі сүтінің құрамындағы дәрумендер молайып әрі дәмі де өзгереді . Ол 600 - ге тарта шөп түрін қорек етеді . Осының арқасында ешкі сүті…