Есім хан кезіндегі Қазақ хандығының бірлігі, 6 сынып

Мектеп: Еңбекшіқазақ аудандық білім бөлімінің «Шелек ауылындағы №1 орта мектебі» коммуналдық мемлекеттік мекемесі

Сабақ тақырыбы: Есім хан билігі кезіндегі Қазақ хандығы бірлігінің нығаюы

Күні: 7«Ә» - 17.04.2019ж

Мұғалімнің аты-жөні: Толегенова Базархан Баймухановна

Сынып: 7«Ә»

Қатысқандар саны

Қатыспағандар саны

Сабаққа негізделген оқу мақсаты

6.3.1.10 қазақ хандарының мемлекетті нығайтудағы рөлін анықтау

6.3.2.6 қазақ хандарының сыртқы саясатын талдау

Сабақ мақсаты:

Есім хан кезіндегі Қазақ хандығының ішкі-сыртқы саясатын анықтап, нәтежелерін талдау.

Сабақ нәтижесі:

Барлық оқушылар:

Есім хан туралы мәлімет береді.

Оқушылардың басым бөлігі :

Есім хан мен Қасым ханның қазақ хандығын нығайтудағы рөлін анықтайды

Кейбір оқушылар:

Қазақ хандарының сыртқы саясатын талдай алады.

Бағалау критерийлері:

(жетістік критерийлері, табыс критерийлері, күтілетін нәтиже)

1.Есім ханның тарихтағы алатын орны туралы айта алады..

2.Есім ханның қазақ хандығын нығайтудағы жүргізген ішкі, сыртқы саясатын сипаттайды.

3.Есім хан мен Қасым ханның ел басқарудағы саясатының ұқсастығы мен айырмашылығын анықтай алады.

Тілдік мақсаттар

Пәнге қатысты лексика мен терминология:

әлеуметтік топ, ақсүйектер, қара сүйектер, мүліктік теңсіздік, жер иелену түрлері, хандық, орда, хан, сұлтан, уәзір, жасақ, феодализм, аристократия, жарғы, би, сатқындық, опасыздық, адалдық, елжандылық.

Диалогқа/жазылымға қажетті тіркестер

Дерекке сүйене отырып айтсақ ...

Есім ... ханға қарағанада ... ерекшеленді.

Келесі себептер/ факторлар қысқа мерзімді/ орта мерзімді/ ұзақ мерзімді болып келеді.

Ең басты өзгерістер / жетістіктер болды…

Бұл оқиға /өзгеріс маңызды болды / айтарлықтай, өйткені…

Құндылықтарды дарыту

Ұлттық құндылықтар:Есім ханның саясаты арқылы туған жерді, Отанды сүюге жетелеу. Қоғамдағы ұлттық бірлік, бейбітшілік пен келісім құндылығы барысында жүзеге асады. Отаншылдыққа, ұлтжандылыққа, адамгершілікке тәрбиелеу. «Мәңгілік ел» идеясын насихаттау.

Пәнаралық байланыстар

Әдебиет, дүниежүзі тарихы, музыка

АКТ қолдану дағдылары

Internet, ppt, e-history.kz, massaget.kz

Қажеттілігі болса оқушы тарапынан керек ақпаратты интернет арқылы іздеу

Алдыңғы оқу/ Бастапқы білім

Тәуекел ханның сыртқы саясаты туралы біледі.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған іс-әрекеттер

Ресурстар

Басталуы

Ұйымдастыру кезеңі:

І. Психологиялық тренинг- «Жақсы тілек..». Оқушылар шеңбер құрып, тілек айтып,бір-біріне жақсы көңіл-күй сыйлайды.

ІІ. Өткен сабақты еске түсіру мақсатында оқушыларға сөздер беріледі. Олар берілген сөздерді ретімен пайдаланып 2 немесе одан көп Тәуекел ханға қатысты сөйлем құрастырулары қажет.

Абдаллах 2. Қазақ хандығы 3. Тәуекел хан 4. Ташкент

Миға шабуыл.

а) Орта жүздің биі Қазбектің Есім хан туралы цитатасы беріледі. Олар цитата бойынша сұраққа жауап іздейді.

Қазбек би: «Бүтін билікке Төле жеткен, Бүтін хандыққа Есім жеткен».

Сіздің ойыңызша неліктен Қазбек би «Бүкіл билікке Есім жеткен» деп жазды.

в) Бүгінгі сабақтың тақырыбын, мақсатын/ОМ, жетістік критерийлерін хабарлау/анықтау.

Презентация

Есім ханның портреті.

Ортасы

Сабақтың зерттеу сұрақтары:

Неліктен Есім хан тұсында Қазақ хандығының біртұтастығына қауіп төнді?

Қазақ хандығының біртұтастығына ішкі шиеленістер көп қауіп төндірді ме, әлде сыртқы жағдай қауіптірек болды ма?

Қазақ хандығының біртұтастығын сақтауда, хандықты өркендетуде Есім ханның қай іс-әрекеті маңызды рөл атқарды?

Бейнеақпарат «Есім хан» /тыңдау/

Бүкіл сынып. Зерттеу

1. Хандықтың біртұтастығына қауіп төңдірген мәселелер

Зерттеу қадамы. 1-тапсырма. Топтық тапсырма. Пирамида арқылы талдау.

Төменде Қазақ хандығының тұтастығына қауіп төңдірген төрт мәселеге сипаттама берілген. Қандай мәселе ең қауіпті болғанын күрделігіне және маңыздылығына қарай төменнен бастап, орналастырып, таңдауыңды түсіндір.

А. Қазақ хандығының ішкі мәселелері

Есім хан хандықтың өз ішінде әртүрлі топтардың қарсылығына тап болды. Мысалы, Қатаған руы. Оның ішіндегі ең басты мәселе хан ретінде өз билігін нығайту еді. Қазақ хандығының өз ішінде Тұрсын, Абылай және Заде сұлтандар бір-бірімен және Есім ханмен бәсекеге түсті. Бұл Есім ханның билігінің тұрақсыздығын білдірді. Әсіресе, Есім хан үшін ең қауіпті қарсылас Тұрсын сұлтан болды.

Ә. Қазақ хандығының сыртқы мәселелері: Бұқара

Қасым, Хақназар, Тәуекел хандар Шайбани әулетімен үнемі қарсылас болды. Тәуекел хан Шайбани әулетіне қарсы күресте жетістікке жетті. 1611 жылы Қазақ хандығына жаңадан билікке келген Аштархан әулетінен шыққан Имамқұли хан соғыс ашты. Ол Қазақ хандығын іштей ыдыратып, фодалдық бытыраңқылықты қалыптастыруға тырысты. Сондықтан 1613 жылы Тұрсын сұлтанның Ташкенттің билеушісі етіп тағайындалуына ықпал етті. Тұрсын тәуелсіз билеушісі ретінде билік жүргізе бастады, өз теңгесін соқты және салықты жинады.

Б. Қазақ хандығының сыртқы мәселелері: Моғолдар

Есім хан мен Тұрсын хан арасындағы қайшылықтар уақыт өткен сайын күшейе түсті. Сол себебтен екі жақ та одақтас іздеді. Тұрсын хан Қашғардағы Абд аль-Латиф ханмен бірлесті.

Есім хан Тұрфандағы Абдр-ар-Аким ханмен одақтасты. Тұрсын хан алғашында біршама жетістікке жетті, ал Есім хан өз одақтастарына көмектесіп, Шығыс Түркістанда бес жыл бойы әскер ұстауға мәжбүр болды.

В. Қазақ хандығының сыртқы мәселелері: Қалмақ елі

Қазақ хандығының Сібір аймағындағы шегараларында қалмақтармен қақтығыстар жиіледі. Бұл сол кезде жоңғарлардың билігі күшейіп, өзінің саяси ықпалын Сібір аймақтарына дейін таратуымен байланысты болды. Есім хан қалмақтардың басқыншылық шабуылдарын қатаң басып отырды, сондықтан қалмақтар Ресейден қолдау сұрады.

Критерий:

Есім хан тұсында Қазақ хандығында қандай мәселелертуындағанын кем дегенде 3 анықтайды.

Оның ішінде қай мәселе күрделірек болғанын маңыздылығына қарай анықтайды.

Есім хан қандай маңызды әрекеттерді қолға алды және ол әрекеттердің сәтті болғанын саралайды.