Физика пәнінен ғылыми жоба 13 бет

Бағыты: экология

Секциясы: Физика

Тақырыбы:

Жоба авторы: Қыдырбаева Жанерке Рашидқызы

Жем қалалық №5 орта мектебі 9 сынып

Жетекшісі: Алмаганбетова Лаззат Сагындыккызы

физика пәнінің мұғалімі

Жоспар

І. Кіріспе

ІІ. Негізгі бөлім.

1. Болашақтың сарқылмас энергия көздері

2. Баламалы энергия — болашақтың энергиясы

3. Әлеуеті зор, өнімі аз «жасыл» энергия

4. Болашақтың энергиясы

ІІІ. Қорытынды

ІV. Пайдаланылған әдебиеттер

Мақсаты: Энергияны тұтыну тиімділігі және ұтымды пайдалану.

Міндеті:

• Қалпына келтірілетін қуат көздерін және энергияның басқа да баламалы түрлерін

пайдалануға ынталандыру.

• Көпшіліктің экологиялық таза энергияға қолжетімділігі.

• Энергия мен материяның, тіршілік пен адамның бөлінбеушілігі.

• Қоршаған ортаның ластануы және денсаулыққа қауіп-қатері.

• Қазбалы жанармайды пайдалану және көмірқышқыл газының шығарылуын азайту.

І. Кіріспе

Қазақстан соңғы 100 жылдықта экологиялық мәселелер бойынша көптеген қиындықтарды басынан өткерді. Біздің елде болған Семей полигоны, Аралдың құрғап кетуі сияқты үлкен экологиялық апаттар бүкіл жұртшылыққа мәлім. Соған қарамастан, адамдардың Жер экологиясына негативті әсері жалғасып жатыр. Адамдардың денсаулығы нашарлап, бұрын адам баласы естімеген ауруларға кезігіп жатқаны жан тебірентеді. Сонымен қоса су және энергия ресурстарының тапшылығы байқалып отыр.

Жоғарда айтылған мәселелерді шешу жолында Қазақстан Республикасы тың бастамалар көтерді. Соның бірі 2013 жылдың 1- маусымында Қазақстан Президенті Н. Назарбаев Қазақстан Республикасы «жасыл экономикаға» өту Тұжырымдамасы жөніндегі Жарлыққа қол қойды. Қазіргі уақытта осы Жарлық бойынша елімізде қарқынды жұмыстар жасалып жатырғаны белгілі. Осы ретте, «жасыл экономика» ұғымына түсінік бере кетелік. «Жасыл экономика – Қазақстан қабылдаған халықаралық міндеттемелерге сәйкес және болашақ ұрпақтың мүддесі үшін табиғи шикізат қорларын тиімді және рационалды қолдану арқылы тұрғындардың әл – ауқатының артуына жеткізетін табысты экономика. Электр және жылу энергиясының генерациясы, газ өндіру, су ресурстарын пайдалану, ауыл шаруашылығын тұрақты дамыту, өнеркәсіп қалдықтарын басқару және тұтыну, көлік және жол инфрақұрылымы жасыл экономиканың негізгі секторлары болып саналады. Жасыл экономика бұл күрделі сұрақтардың басты шешімі болып табылады. Оны дамыту арқылы зиянды қалдықтардың ауаға таралуын қысқарту, табиғи қорларды үнемдеп тұтыну, энергия тиімділігін арттыруға қол жеткіземіз. Энергия – бұл адамзат тіршілігінің дамуына жағдай жасаушы және ынталандырушы бірден-бір табиғи қайнар көз. Элект

Біздің өмір сүруіміз үшін электр энергиясының алар орны ерекше. Күн сайын оған деген сұраныстың артуынан, тұтынушыларды электр энергиясымен толық қамтамасыз ету әлем елдерінің басты мәселесіне айналды. Біздің болашағымыз өзіміздің қолымызда. Сондықтан еліміз, бүкіл әлем энергия өндірудің жаңа әдісі мен үнемдеу жолын іздестіріп жатқанын баршамызға мәлім. Энергияның ең басты бір түрі — жылу электр станциясы, электр энергияның екінші көзі – су,үшіншісі – атом, төртінші көзі – жел. Дүние жүзінде көптеген энергия түрлері бар. Жоғарыда аталып кеткендей, оларға — күн, жел, су және т.б жатады. Қазіргі таңда біз энергияны үнемдеу жолдарын қарастырудамыз. Себебі энергия көздері мәңгілік емес. Мысалы, неше түрлі көптеген күннің энергиясы арқылы, жел, су энергиялары арқылы жұмыс істейтін механизмдер бар. Күннің энергиясы арқылы жұмыс істейтін батареялар бар, сосын бензинмен емес, күннің энергиясы арқылы жүретін көліктер бар. Жалпы қорыта айтқанда біздің өміріміз үшін энергияның атқаратын рөлі зор.

ІІ. Негізгі бөлім.

Болашақтың сарқылмас энергия көздері

Энергия көздері:

Дәстүрлі энергия көздері

Баламалы энергия көздері

қоршаған ортаға зиянды,әрі шектеулі.

-қоршаған ортаға қауіпсіз,шектеусіз, экологиялық таза және оны алу жолдары қиын емес.

Дәстүрлі энергия көздерінің қоры шектеулі; ерте ме, кеш пе, ол таусылады

Ғалымдардың пайымдауынша мұнай және газ қоры-80, көмірсутекті шикізат қоры-100 жылға жетерлік деп болжануда

Органикалық отындар қоры бітпеген күннің өзінде, олардан энергия алу технологиялары жаңартылмаса, онда жылулық ластану, қатты және сұйық калдықтардың бөлінуінен, қышқыл жаңбырлардың әсерінен ғаламдық экологиялық дағдарыс туады. Технологиялық жаңару энергияның қымбаттауына әкеледі.

Баламалы энергия — болашақтың энергиясы

Таусылмайды

Үнемді

Экологиялық таза

Энергияны электр тогына түрлендірудің екі түрі бар:

Электргенераторлар-механикалық энергияны электр энергиясына түрлендіреді;

Фотоэлементтер-Күн энергиясын электр энергиясына түрлендіреді;

Күн энергиясы

Жердегі табиғи балама энергияның негізгі көзі-Күн. Ол таусылмайтын энергия қоры. Жердегі барлық тіршілік иелері күннен энергия алады. Күн адамның бір жыл көлемінде жаққан энергиясынан 15000 есе көп энергия береді екен. Балама энергия көздері жылу электр станциялары сияқты газдар немесе атом электр станциялары сияқты радиактивті қалдықтар шығармайтындықтан, экологиялық таза болып саналады.

Күн энергиясының бірнеше ерекшелігі бар:

Қолданылуы тегін;

Қоршаған ортаны ластамайды;

Сарқылмайды;

Барлығына тиімді.

Ең бастысы үй түрмысында қолдануға қолайлы.

Келген электр тоғын күнделікті үй шаруашылығында қолдануға ыңғайлы. Қазіргі таңда мемлекетіміз ауыл шаруашылығына көп мән беріп жатыр. Қаладан шалғай орналасқан фермалардың көбісі электр тоғының қондырғыларын орната аламай жүр, ал күн энергетикасын пайдалану нағыз тиімді әдіс. Қазіргі таңда «күн энергетикасын» Оңтүстік Қазақстан және Қарағанды облысы қолданып отыр. Ендігі мақсат Қазақстанның басқа экономикалық аудандарында осындай қондырғыладр қондыру. Жылма-жыл Күн батареяларының түрлері жаңа технологиялық тұрғыдан жетілдіріліп, толықтырыла түсуде. Күн энергиясын өз мақсатымыз үшін пайдаланудың болашағы зор. Ғалымдардың болжауынша 2050 жылға қарай Күн энергиясы адамзаттың электр энергиясына деген 20-25%-дай қажеттілігін өтей алады. Сол сияқты Халықаралық энергетикалық агенттіктіктің мәліметі бойынша 40 жылдан кейін Күн энергетикасы көмегімен атмосфераға көмірқышқыл газының түсуін жылына 6 млрд тоннаға дейін қысқартуға болады екен. Осындай тұжырымдар негізінде Күннен өндірілетін энергияның адамзат үшін сарқылмайтын байлық екендігіне әбден көз жеткізуге болады деп ойлаймыз.

Жел энергиясы

XX ғасырдың басында Н.Е.Жуковский жел двигателі теориясының негізін қалады, осы теорияны негіздей отырып әлсіз желдің ырғағынан жұмыс істелетін жоғары өнімді жетілдірілген желагрегаттардың конструкциялары жасалынды, Желдоңғалағының диаметрі үлкен болған сайын соққан желдің үлкен ағысын қамтиды және агрегат неғұрлым үлкен энергия өндіреді. Жел жылдамдығы 5м/с соққанда оның қалақшаларының жылдамдығы 14-16м/с дейін жетеді. Ал оның диаметрін үлкейте отырып 2000 кВт-қа шейін энергия алуға болады. Мысалы 40 метрлік жел двигателі 2000 кВт энергия өндіреді.

Биогаз

Биогаз өміріміздегі көптеген проблемаларды шеше алады: экологиялық, энергетикалық, агрохимиялық. Мысалы:далаға кететін қалдықтың қоршаған ортаға жағымсыз әсері зор-ақ. Ал биогазды алудың экономикалық бағаланулары бүгінгі күні ақталуда. Биогазды жарықтандыруға, үй жылытуға, тамақ пісіру, транспорт, электрогенератордың роторларын қозғалту мақсатында қолданады.

Су энергиясы

Су энергиясы– энергетиканың су қорларының қуатын пайдаланумен айналысатын саласы. Алғашқы су энергиясы диірмендердің, станоктардың, балғалардың, ауа үрлегіштердің, т.б. жұмыс машиналарының жетектерінде пайдаланылды.

Электр энергиясын пайдалану:

Сонымен қатар, электр энергияны өндіріс кәсіпорындары, электрлендірілген тасымалдау көлігі, ауыл шаруашылығы, үй-жай шаруашылығы мен тұрмыстық тұтынушылар, электр станциялардың өзіндік мұқтаждары пайдаланады.

2. Қалалардың, ауылдардың және өндірістердің электр энергияны тәулігіне, айына және жылына пайдаланулары бір қалыпты емес. Оның себебі, кәсіпорындары бар, екі және үш кезекпен жүктеменің әр түрлі деңгейімен жұмыс істейді.

Су энергетика қорлары — өзендер мен сарқырамалардың құлама суынан алуға болатын энергия қоры. Энергияның бұл көзінің артықшылығы — оның қоры сарқылмайды, үнемі қалпына келіп отырады. Бұл энергияның арзан, әрі гигиеналық түрғыдан таза түрі болып табылады. Су энергиясының қоры жөнінен Қытай, АҚШ, Канада дүние жүзіндегі алғашқы орындарды иеленеді.

Әлеуеті зор, өнімі аз «жасыл» энергия

Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы

Қазақстан таза әрі жасыл энергия көздерінің жаңа тәсілдеріне негізделуі тиіс. Елбасы үшінші индустриялық революция жайында айта келе, «технологиялық жаңалықтар әлемдік нарықтардың құрылымы мен қажеттіліктерін түбегейлі өзгертеді. Таза, әрі жасыл энергия көздерінің негізінде, сланстық газдарды…