Физика сабақтарында жаңа технологияларды қолдану

блиотекаиалов

Талдықорған Өнеркәсіптік Индустрия Жаңа Технологиялар Колледжінің физика пәнінің оқытушысы Исабекова Лазат Кенесбековна

Физика сабақтарында жаңа технологияларды қолдану.

Оқытушының алдына қойған мақсаты: ой-өрісі жаңашыл,шығармашылық деңгейде жұмыс істей алатын, дүниетанымы жоғары,жан-жақты қалыптасқан жеке тұлға тәрбиелеу. Бүгінгі таңда білім берудің негізгі мақсаты – білім мазмұнын жаңартумен қатар, окытудың әдіс-тәсілдері мен әр түрлі құралдарын қолданудың тиімділігін арттыруды талап етеді. Елбасы Қазақстанның әлемдегі бәсекеге қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы атты жолдауында да «Білім беру реформасы – Қазақстанның бәсекеге нақтылы қабілеттілігін қамтамасыз етуге мүмкіндік беретін аса маңызды құралдарының бірі» деп атап көрсеткен еді. Осы кезге дейінгі білім беру саласында тек мұғалімнің ауызша түсіндіруін немесе оқулықты пайдаланып келдік, алайда ол әдіс қазіргі заман талабына сай емес. Қазіргі заман талабына сай сабақ өткізу мақсатында жаңа технологиялармен сабақ өткізу арқылы айтарлықтай нәтижеге қол жеткізуге болады. «Егер оқытушы ғылымға өзі беріліп, оны толық меңгеріп, сүйе білмесе, онда білім алушыларды да ғылымға құлшындыра алмайды, мұғалімнің бұл саладағы еңбегі де жеміссіз болмақ»,-деген ұлы ғалым Д.И.Менделеевтің өсиетін негізге алып әрбір өткізген сабағымды оқулықпен ғана шектемей, қосымша ақпараттар беру арқылы, әр-түрлі

- Тақырыпқа сай сабақ түрін, оның әдіс-тәсілдерін түрлендіріп отыру.

- Қосымша материалдарды тақырыпқа сай шығармашылықпен іріктеп ала білу.

- Дидактикалық, техникалық құралдарды, электрондық оқулықтарды мақсатқа сай, білім алушы сезіміне әсер ететіндей тұрғыда пайдалану.

– Сабақта алдыңғы қатарлы озық іс-тәжірибелер мен жаңа технологияларды пайдалану.

Бұл орайда инновациялық технологияларды пән бойынша қандай тарауға, қай тақырыпқа пайдалану тиімді болатынына зерттеу, салыстырып жүргізіп отыру қажет деп ойлаймын. Сонымен бірге білім алушының бастапқы білім деңгейін, жаңа технологияны пайдалану барысында қаншалықты білім алып шыққанын, не үйренгенін айқындап, диагностикалап отыру да артық болмайды. Өйткені оқытушы тарапынан білімі мен іскерлігі тексерілмеген оқушылар біртіндеп үлгермеушілер қатарына қосылады. Бұл өз кезегінде сабақтың сәтті өтуіне зиянын тигізбей қоймайды. Ақпараттық технологиялардың бірі – интерактивтік тақта, мультимедиялық және онлайн сабақтары. Оқыту үрдісін компьютерлендіру мақсатында интерактивті тақтамен жұмыс жасау тиімді. Қазіргі уақытта Қазақстанның жалпы орта білім беретін колледждерінің барлығы дерлік интерактивті тақтамен қамтамасыз етілген. Өзім жұмыс жасайтын колледжде жаңа ақпараттық технологияларды қолдану кеңінен қарастырылған. Колледждің физика кабинетінде интерактивті тақта орнатылған. Сондықтан бұл тақтамен әр сабақты қызықты өткізуді ойластырып, жоспарлаймын.Тақтаны қолдану арқылы білім алушылардың қызығушылығын,интеллектуалдық танымын, білім сапасын арттыруға болады. Өз басым интерактивті т

Сабақ басталысымен «Кім жылдам?» - кезеңін өткіздім. Өткен тарау бойынша білім алушылар бір-біріне сұрақтар қою арқылы білімін еске түсіреді. Білім алушыларға тақырыпқа байланысты әртүрлі мысалдар келтіре отырып сұрақтар қойдым. Жаңа материалды түсіндірмес бұрын, бейне ролик көрсеттім. Не түсінгендерін сұрақтар қойып, талқыладық.Тақырыпты білген соң электр зарядтарының өзара әрекеттесу сипатын анықтау үшін шағын тәжірибе жасап көрсеттім. Жіңішке жіпке екі жеңіл бузин шарларын іліп қойдым. Оларға жібекке үйкелген шыны таяқшаны тигіздім, шарлар бір-бірінен тебіле бастады. Шарлар таяқшадан да тебіле бастады.

Сонымен, электрленген таяқшадан екі шар да бірдей электр зарядына ие болды. Мұндай бірдей электр зарядтарын аттас зарядтар деп атайдық. Эбонит таяқшаны сол шарларға тигізгенде де олардың бір-бірінен тебілуі арқылы дәлелдеік. Егер шарлардың біреуіне теріге үйкелеген эбонит таяқшасын тигізіп, ал екіншісіне жібекке үйкелген шыны таяқшасын тигізіп, олар бір-біріне тартылатынына көз жеткіздік. Ендi шыны таяқшаны қағазға үйкедім, тағы да қағаз түйiршiктерiне жақындаттым.Олардың таяқшаға тартылатынын көрдік. Құрғақ шашты тарағанда да байқалады.Шаштың тараққа тартылуы да электрлену нәтижесi болып табылатынына көз жеткізілді.

Осы тәжiрибелер табиғатта электр зарядының екi тегi болатындығын көрсетедi.Жiбекке үйкелген шыныда пайда болған заряд тегi оң (+) деп, ал жүнге үйкелген янтарьда пайда болған зарядты терiс (–) деп атадық.

Жүнге үйкелген эбонит таяқшада немесе янтарьда пайда болған зарядтар шартты түрде теріс (-), ал жібекке немесе теріге үйкелген шыны таяқшадағы зарядтар оң (+) деп аталады. Оң және теріс зарядтардың болуы үйкелген денелердің электрлену табиғатын түсінуге мүмкіндік береді. Эбонит таяқшаны жүн матаға үйкегенде –теріс заряд, ал жүн мата мөлшерде-оң заряд алады. Бұл зарядтар жоқтан пайда болмайды және ешқайда жоғалып та кетпейді. Өзара әсерлесу заңы тәжірибе жүзінде 1785ж Француз ғалымы Шарль Кулон анықтаған және оның есімімен аталатынына тоқталдым.

Электрленген таяқшаны жіңішке су ағынына жақындатып, тек қана қатты денелер емес сұйықтардың да тартылу қасиетiне ие болатындығына көз жеткiздік. Денелердi бiр-бiрiне қатты қысып үйкелеу керек. Сол кезде олардың арасындағы…