Физикадан жұмыс дәптері 8 сыныптың 4 тоқсанына

ІІ БӨЛІМ ФИЗИКА ПӘНІНЕН ЖҰМЫС

ДӘПТЕРІ 8-СЫНЫП (4 тоқсан)

50. МАГНИТ ӨРІСІ. ТҮЗУ ТОҚТЫҢ МАГНИТ ӨРІСІ. ТОҒЫ БАР КАТУШКАНЫҢ МАГНИТ ӨРІСІ. ЭЛЕКТРОМАГНИТТЕР.

Өткен тақырыпты пысықтау: 1. Электрленген денелерге мысал келтір: ____________________________________________________________ 2. Табиғатта электр заряды жоқ деуге бола ма? _______________________________________________________ ________________________________________________________________________________________________ 3. Электр өрісінің негізгі қасиеті ___________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________________

Жаңа тақырыпты меңгеру: 1. Тоғы бар катушка темір заттарды тартады, тоқ ажыратылғанда катушка темір заттарды тартпайды. Неге? _______________________________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________________________ 2. Тоқтың жүру бағытына байланысты өткізгіштердің тартылуымен қатар тебілуі де байқалады____________________________________________________________________________________ __ _______________________________________________________________________________________________ 3. Дат ғалымы Эрстед өткізгіш арқылы тоқ жібергенде магнит өрісі пайда болатынын тәжірибе жүзінде қалай дәлелдеді? ____________________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________________________ 4.Магнит өрісі - ________________________________________________________________________________ ___________________________

5. Қозғалмайтын электр зарядтарының төңірегінде ____________________________________________________ ________________________________________________________________________________________________ 6. Қозғалыстағы зарядтардың (электр тоғының) төңірегінде____________________________________________ ________________________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________________ 7. Магнит өрісінің күш сызықтары дегеніміз не? ______________________________________________________ ________________________________________________________________________________________________ 8. Күш сызықтарының қасиеттері:    9. Бұрғы ережесі:

10. Соленоид - ___________________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________________________

МАГНИТ өрісі пайда болуы

11. Электромагнит - ______________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________________________ 12. Ол қандай бөлшектерден тұрады? _______________________________________________________________ 13. Электромагнит қайда қолданылады? _____________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________________ _ 14. Қандай жағдайда зарядталған денелердің төңірегінде тек қана электр өрісі, ал қандай жағдайларда электр өрісі де, магнит өрісі де пайда болады? ________________________________________________________________________________________________ _ ________________________________________________________________________________________________ _ 15. Катушканы тоқ көзінің клеммаларымен қосқанда полюстері суретте көрсетілгендей орналасқан болып шықты. Осы катушканың жоғарғы жақ ұшында солтүстік полюс пайда болу үшін не істеу керек? ________________________________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________

6. Суретте көрсетілген өзара әсер байқалатындай етіп соленоидты қоректендіретін тоқ көзінің полюстерінің «+», «-» таңбаларын қою керек.

51. ТҰРАҚТЫ МАГНИТТЕР. ТҰРАҚТЫ МАГНИТТЕРДІҢ МАГНИТ ӨРІСІ. ЖЕРДІҢ МАГНИТ ӨРІСІ. АСПАН ДЕНЕЛЕРІНІҢ МАГНИТ ӨРІСІ.

Өткен тақырыпты пысықтау: 1. Амперметрді пайдаланбай өткізгіште тоқтың бар-жоғын қалай білуге болады? ______________________________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________________________ 2. Компастың (магнит стрелкасының) көмегімен өткізгіште тоқтың бар-жоғын қалай анықтайды? _______________________________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________________________ 3. Тоғы бар өткізгіштің маңайына қойылған магнит стрелка 1800- қа бұрылады. Бұл нені көрсетеді? ________________________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________________

Жаңа тақырыпты меңгеру: 1. Тұрақты магниттер - ____________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________________ 2. Магниттік тартылу күші - ________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________________

N

S

S N

________________________________________________________________________________________________ 3.Жалпақ магниттің қай полюсі стрелкаға қарап тұр? ________________________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________________

4. Магниттердің полюстері өзара қалай әсерлеседі? ____________________________________________________ ________________________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________________

5. Темір үгінділерінің көмегімен алынған магниттердің полюстерінің арасындағы магнит өрісінің көрінісі берілген. а) жағдайында сол жақтағы магниттің полюстері қандай? б) жағдайында ше?

6. Жердің магнит өрісінің бар екенін қандай құбылыстар дәлелдейді? Оның солтүстік магниттік полюсі қай жерде орналасқан? _______________________________________________________________________________ 7. Жердің магниттік полюстері оның географиялық полюстеріне сәйкес келе ме? ________________________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________________ 8. Магниттік аномалиялар - ________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________________ 1. Аспан денелерінде магнит өрісі бола ма? _________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________________ 10. Магниттік аномалиясы бар облыстардың үстінен ұшып өткенде бағдар білу үшін кәдімгі компасты неліктен пайдалануға болмайды? ________________________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________________ _____________

52. №7 ЗЕРТХАНАЛЫҚ ЖҰМЫС ТҰРАҚТЫ МАГНИТТІҢ ҚАСИЕТТЕРІН ЗЕРТТЕУ ЖӘНЕ МАГНИТ ӨРІСТЕРІНІҢ КЕСКІНІН АЛУ

Жұмыстың мақсаты: Тұрақты магниттің полюстерімен танысу. Әр түрлі магниттің төңірегінде магнит өрісінің күш сызықтарын көрсету Құрал жабдықтар: Жолақ магнит -2 дана, таға тәріздес магнит, магнит стрелка, ағаш цилиндірлер, темір кыстырғыштар, картон, ақ қағаз, темір ұнтақтары. Теориялық материалды оқулық бойынша қайтала.

Бақылау сұрақтары: 1.Тұрақты магниттер дегеніміз ____________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________________

S N

S S

а б

2.Магниттің полюстері деп нені айтамыз? ____________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________________ 3.Магнит полюстері өз-ара қалай әсерлеседі ? _________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________________ 4.Магниттік өрісінің күш сызықтары дегеніміз _____________________________________________________ ________________________________________________________________________________________________

Жұмысты орындау реті мен нәтижесі: Тапсырма 1.Тұрақты магниттің қасиеттерін зерттеу. 1. Темір гайканың магнитке тартылу күшінің оның тұрған орнынан қалай өзгеретінін бақыла. Ол үшін гайканы көлденен орналасқан магниттің әр тұсынан жақындатып, динамометр арқылы ажыратыңыз.

2. Магниттің бір жақ полюсына екі метал шегені жақындатыңыз. Көріністі түсіндіріңіз---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 3. Магнит тілшені магниттің әр тұсына жақындатып , бақыланған көріністі суреттеп

бер. ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ----- 4. Темір шегені магниттерге суретте көрсетілгендей орналастырыңыз. Көлденен

орналасқан магниттерді бір біріне ақырын ысыра отырып жақындатыңыз. Не байқадың ? Неліктен ? ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- -- ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --

5. Жолақ магнитті екі дөңгелек пішінді карандашқа орналастырыңыз. Магниттің бір

жақ ұшына, алма кезек екі ұшымен, екінші сондай магнитті жақындатыңыз. Сонда бірінші магнит магниттің екі жағдайдағы құбылысын бақылап, түсіндіріңіз. 1. _____________________________________________________________________ 2. _____________________________________________________________________

Тапсырма 2. Тұрақты магниттердің магниттік өрісін зерттеу. Темір үнтағының көмегімен магнит спектрін бақылап ,суретін сал

Жолақ магнит Таға тәріздес магнит бір-біріне бір- біріне бірдей полюсімен әр түрлі полюсімен орналасқан орналасқан екі жолақ магнит екі жолақ магнит

S