Фосфор және оның қосылыстары бойынша ашық сабақ

Сабақтың тақырыбы: Фосфор және оның қосылыстары.

Сабақтың мақсаты:1) Білімділік: Оқушыларға фосфордың алынуы,таралуы,қасиеттері және қосылыстарымен, фосфор қышқылының ерекше қасиеттерімен,тұздарымен таныстыру , Фосфордың аллотропиялық түр өзгерістері және фосфордың қосылыстары олардың маңызы жайлы мағлұмат беру.2) Дамытушылық: Оқушылардың фосфордың периодтық жүйедегі орнымен атом құрылысын өз бетімен өрнектеу білігін, есте сақтау, еске түсіру қабілеттерін дамыту.Фосфордың қосылыстары туралы түсінік бере отырып, маңызды бейметалдардың қосылыстары жөніндегі білімдерін жетілдіру.3) Тәрбиелілік: оқушыларды адамгершілікке, ұқыптылыққа, ұйымшылдыққа тәрбиелеу. Фосфордың ,қосылыстарының қасиеттерін,алыну әдістерін сипаттауда химиялық реакция теңдеуін жазып, теңестіре білуге тәрбиелеу.

Күтілетін нәтиже: 1.Фосфордың периодтық жүйедегі орнына сипаттама бере алады.

2. Фосфордың алынуы мен таралуы,қасиеттері туралы танысады.

3. Фосфордың қосылыстарының қасиеттері мен қолданылуы

жайында біледі.

4. Фосфордың адам ағзасы үшін маңызын айта алады.

5. Тақырыпқа сәйкес тапсырмалар орындап, есептер шығара алады

Көрнекілігі: Д.И.Менделеевтің периодтық жүйесі, тірек сызбалар,слайдтар, электрондық оқулық.

Техникалық құралдар: компьютер,мультимедиалық проектор.

Сабақтың типі: жаңа білімді меңгеру сабағы

Сабақтың әдісі: сұрақ-жауап, ізденіс, есеп шығару, тірек сызбамен жұмыс.

Пәнаралық байланыс: медицина, биология, география, математика,

Сабақтың барысы

1.Ұйымдастыру бөлімі.

Өткен тақырыпты қорытындылап, жаңа тақырыпқа өту.

Үйге берілген жаттығуларды тексеру.

2. Жаңа білімді меңгеру бөлімі:

Фосфордың периодтық жүйедегі орнына 1 оқушы сипаттама береді ,атом құрылысын 1 оқушы тақтаға өрнектейді - (электрондық оқулықтағы периодтық жүйені пайдалану).

Табиғатта таралуы. Фосфордың табиғи қосылыстары фосфарит Ca3 (PO4)2 пен апатит Ca3 (PO4)2 * CaF2 . Қоректік заты мол тыңайтқыштарға қос суперфосфат Ca ( H2PO4 )2 , аммофостар ( NH4H2PO4 ) (NH4)2HPO4 ), т.б жатады. (Слайдтан табиғаттағы қосылыстарын,таралу аймақтарымен таныстыру № 4.)

Аллотропиялық түр өзгерістері- ақ, қызыл, қара фосфордың физикалық қасиеттерімен таныстыру Ауасыз ортада қыздырғанда ақ фосфор қызыл фосфорға айналады. Ал жоғары қысымда ақ фосфор қара фосфорға айналады. Ақ фосфор CS2 мен бензолда ериді, ауада от алады, қараңғыда жарқырайды. Молекуласының кеңістіктегі пішіні тетраэдр тәрізді.Ал қызыл фосфор( P4 ) полимерлі құрылысты және органикалық еріткіштерде ерімейді. Қара фосфордың кеңітіктегі құрылысы қабаттасып орналасқан. Ол ауасыз ортада қыздырғанда ақ фосфорға айналады. Ақ фосфор өте улы зат, сондықтан оны судың астында сақтайды. (слайд № 2-3-5) .

Алынуы:Ca3(PO4)2 + 3SiO2 + 5C = 3CaSiO3 + 5CO↑ + 2P (cлайд № 6 )

Химиялық қасиеттері: (фосфордың оттегінде жану реакциясын бейнекөріністен көрсету), (слайд № 7)

P

Ca Ca3P2

S P2S3

c Cl2 PCl3

H2 PH3

Берілген сызба нұсқа бойынша химиялық реакция теңдеулерін тақтаға оқушы жазады.

Фосфордың қосылыстары:

а) Фосфин - PH3